Сприйняття синтаксичної нестандартності в поетичному дискурсі

Анотація

This article explores the cognitive and communicative parameters of perceiving syntactic non-standardness in contemporary poetic discourse. Using Tetiana Yakovenko’s collection In the Depths of Heavens… (2020) as a primary source, the study identifies how syntactic deviations function as linguistic-aesthetic signs of culture. The research integrates classical theories of style with modern cognitive linguistics, analyzing mechanisms such as “defamiliarization”, cognitive delay, and affective resonance. It is argued that intentional syntactic non-standardness structures a non-canonical communication space, forcing the recipient to transition from linear decoding to deep interpretation. The findings suggest that such deviations transform grammatical structures into intellectual codes, ensuring the continuity of high literary traditions and enhancing the aesthetic impact on the reader.Аrtykuł analizuje kognitywne i komunikacyjne parametry percepcji niestandardowości składniowej we współczesnym dyskursie poetyckim. Jako materiał badawczy wykorzystano zbiór poezji Tetiany Jakowenko „W głębi niebios...” (2020), na przykładzie którego wykazano, w jaki sposób dewiacje składniowe funkcjonują jako lingwoestetyczne znaki kultury. Badanie łączy klasyczne teorie stylu ze współczesnym językoznawstwem kognitywnym, poddając analizie mechanizmy takie jak „defamiliaryzacja” (uniezwyklenie), zwłoka poznawcza oraz rezonans afektywny. Wykazano, że intencjonalna niestandardowość składniowa strukturyzuje niekanoniczną przestrzeń komunikacyjną, skłaniając odbiorcę do przejścia od linearnego dekodowania tekstu ku pogłębionej interpretacji. Wyniki badań wskazują, że omawiane dewiacje przekształcają struktury gramatyczne w kody intelektualne, zapewniając ciągłość tradycji kultury wysokiej oraz wzmacniając estetyczne oddziaływanie poezji na czytelnika.