Narracje dekolonialne w powieści Anastazji Lewkowej Za Perekopem jest ziemia
Okładka czasopisma Studia Ukrainica Posnaniensia, tom 14, nr 1, rok 2026, tytuł Studia Ukrainica Posnaniensia
PDF (Українська)

Słowa kluczowe

kolonizacja
aneksja
Tatarzy krymscy
Krym
dekolonizacja

Jak cytować

Kotyk, I. (2026). Narracje dekolonialne w powieści Anastazji Lewkowej Za Perekopem jest ziemia. Studia Ukrainica Posnaniensia, 14(1), 99–110. https://doi.org/10.14746/sup.2026.14.1.7

Abstrakt

W powieści Anastazji Lewkowej Za Perekopem jest ziemia (w polskim tłumaczeniu Imiona Krymu) ukazano proces kształtowania się świadomości narodowej młodego pokolenia mieszkańców Krymu, rówieśników niepodległości Ukrainy. Pomimo postkolonialnej inercji, dominacji rosyjskiej propagandy na półwyspie oraz uwarunkowań pochodzeniowych, główna bohaterka i jej przyjaciele formują się w duchu antyrosyjskim. Proces ten zachodzi w znacznej mierze dzięki kontaktom z Tatarami krymskimi oraz poznawaniu ich historii i kultury. W powieści przedstawiono metody rosyjskiej kolonizacji ludności autochtonicznej Krymu w okresie Związku Radzieckiego, a także agresywną rosyjską propagandę w czasach postsowieckich, która w 2014 roku przeszła w fazę aneksji półwyspu, a następnie rozwinęła się w wojnę rosyjsko-ukraińską. Utwór demaskuje rosyjskie mity historyczne oraz poddaje demitologizacji rosyjską kulturę i literaturę. Postawy bohaterów wyraźnie ujawniają się na tle aneksji Półwyspu Krymskiego, jednak wraz z nadejściem władzy okupacyjnej i procesem rekolonizacji dalszy rozwój emancypacji wcześniej zniewolonych narodów staje się niemożliwy.

https://doi.org/10.14746/sup.2026.14.1.7
PDF (Українська)

Bibliografia

Berezovets T., Aneksiia: ostriv Krym. Khroniky „hibrydnoi viiny”, Kyiv: Brait Star Pablishynh, 2016.

Hromenko S., #KrыmNash. Istoriia rosiiskoho mifu, Kyiv: Khimdzhest, 2017.

Hundorova T., Dekolonizatsiia i provintsiializatsiia Evropy: chy varto vykhodyty poza „topohrafichnu dekolonizatsiiu”?, „Krytyka”, 2024, no. 3–4, s. 28–35.

Kechur R., Nasha travma ta identychnist, https://zbruc.eu/node/119007

Levkova A., Za Perekopom ye zemlia. Krymskyi roman, Kyiv: Laboratoriia, 2023.

Martin T., Affirmative action empire: Nations and nationalism in the Soviet Ukraine 1923–1939, Cornell University Press, 2001.

Naiem M., Yak vdykhnuty vilno. Posibnyk z dekolonizatsii, Kyiv: Laboratoriia, 2026.

Narizhna V., Za Perekopom ye nadiia, „Ukrainskyi zhurnal”, 2023, no. 3, s. 69–71.

Pukhonska O., Literaturnyi vymir pamiati, Kyiv: Akademvydav, 2018.

Shkandrii M., Kravchenko Yu., Antykolonialnyi, postkolonialnyi, dekolonialnyi, https://decolonialglossary.com.ua/decolonialanti-colonialpostcolonial-uk

Storozhuk S., Kryvda N., Kolektyvna travma i hrupova identychnist, „Humanitarian Studios: Pedagogics, Psychology, Philosophy”, 2023, vol. 14 (1), s. 221–231. DOI: https://doi.org/10.31548/hspedagog14(1).2023.221-231

Tlostanova M., Dekolonizatsiia: vyklyky ta peretvorennia. Sprava ukrainskoho oporu, [v:] Dekolonizatsiia mystetstva. Za mezhamy ochevydnoho, upor. T. Filevska, Kyiv: ist publishing, 2025.

Tvorcha zustrich iz pysmennytseiu Anastasiieiu Levkovoiu, https://www.youtube.com/watch?v=pzDyIx9aJ4g