Koncept oporu narodowego w emigracyjnym pamiętnikarstwie lat 1960–1980 kombatantów ruchu wyzwoleńczego

Abstrakt

Literatura faktu stanowi istotny czynnik oddziaływania ideologicznego oraz medium kształtowania indywidualnej i zbiorowej pamięci historycznej, dlatego pozostaje ważnym przedmiotem zainteresowania współczesnych nauk humanistycznych. W niniejszym artykule, przez pryzmat autobiograficznego synergetyzmu, poddano analizie ideologiczne aspekty konceptu oporu narodowego, ujawniającego się w dokumentach osobistych (wspomnieniach, zapiskach) uczestników ruchu wyzwoleńczego z lat 1917–1921, którzy po klęsce rewolucji ukraińskiej znaleźli się na emigracji. Wspomnienia I. Lutego-Lutenki, M. Doroszenki, J. Horlisa-Horskiego, O. Wyszniowskiego i innych, opublikowane pierwotnie na emigracji w latach 1960–1980, zostały ponownie wydane na początku XXI wieku w ramach kształtowania narodowego kontrdyskursu historycznego, stanowiącego przeciwwagę dla proimperialnych narracji obecnych w przestrzeni medialnej. Dzięki atrakcyjnej formie artystycznej, szczerości wyznania, antykolonialnemu patosowi oraz heroizacji czynu patriotycznego sprzed stulecia nurt ten zyskał znaczną popularność zarówno wśród czytelników, jak i badaczy. Analiza koncepcji artystycznej omawianych utworów pozwala stwierdzić, że literatura wspomnieniowa tego typu ma wartość nie tylko jako źródło historyczne, dydaktyczne, faktograficzne, symboliczne i upamiętniające, lecz także jako perspektywiczny kierunek badań w ramach historii literatury.