Poręczne obrazy, wymowne przedmioty. Retoryka rzeczowości w „L'Esprit Nouveau” Ozenfanta i Le Corbusiera

Main Article Content

Agnieszka Rejniak-Majewska

Abstrakt

The paper is an attempt to draw the reader’s attention to visual reproduction as an element of modern artistic discourses and a medium of the mediated reception of art. An instrumental approach to reproduction as a neutral and ancillary vehicle of meaning, prevalent in the age of modernism, corresponded to the belief in its information efficacy and ability to overcome material, physical limitations. What mattered most were not the material, physical aspects of the existence and circulation of images, even though the avant-garde artists of the 1920s, using contemporary technology, were aware how important the medium’s and its distribution range’s “impact” was. L’Esprit Nouveau, a periodical edited in 1920-1925 by Amédée Ozenfant and Le Corbusier, was an example of a successful avant-garde strategy which let both editors, marginal in the field of art, achieve the status of “leaders” of the modernist movement, recognized or at least carefully watched by artists and critics abroad. Next to other factors, important was the visual aspect of the magazine, praised for many impressive, modern illustrations, often reproduced in other avant-garde publications. The author analyzes visual resources used and reproduced in L’Esprit Nouveau, referring to the postulates of “objectivism” and “thingness”, endorsed by the periodical, and considering the part that “ready-made” images, found in the daily press and commercial catalogues as well as on postcards. played in Le Corbusier’s polemical and programmatic texts. Their strongly persuasive message was often rooted in montage and quotations which stressed its heterogeneity. In terms of composition and aesthetics, the reproduced images supported the aesthetics of transparency, order, and thingness, so characteristic of L’Esprit Nouveau. The emblems of modernity emerged from the movement of anonymous images which acquired the value of symbols.

   Ozenfant’s and Le Corbusier’s use of images borrowed from popular culture, as well as from albums and art books, makes one consider not only their rhetorical effectiveness, but also their role in the creative process and thinking. In Le Corbusier’s artistic practice, those easily available, miniaturized images were a common instrument enhancing his visual, aesthetic approach. Such an approach, according to Georg Simmel, seems to be characteristic of the modernist attitude to the material world that consisted in subjective distance combined with the apparently opposite desire to “go back to things” by making them more concrete and closer to the senses.

 

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Rejniak-Majewska, A. (2019). Poręczne obrazy, wymowne przedmioty. Retoryka rzeczowości w „L’Esprit Nouveau” Ozenfanta i Le Corbusiera. Artium Quaestiones, (29), 91-119. https://doi.org/10.14746/aq.2018.29.4
Dział
DZIEŁO SZTUKI JAKO RZECZ
Biogram autora

Agnieszka Rejniak-Majewska, Uniwersytet Łódzki

Doktor, historyczka sztuki i estetyk. Adiunkt w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Łódzkiego, stypendystka Endeavour Foundation na University of Chicago (2013) oraz Institut National d'Histoire de l'Art w Paryżu (2015). Swoje zainteresowania badawcze koncentruje na zagadnieniach amerykańskiego modernizmu, historii europejskich awangard, dziejach krytyki artystycznej oraz estetycznych artykulacjach doświadczenia nowoczesności. Autorka książek Puste miejsce po krytyce? Modernizm i materialistyczna rewizja autonomii sztuki(2014) i Polityka doświadczenia. Clement Greenberg i tradycja formalistycznej krytyki sztuki(2017). Współredaktorka – wraz z Tomaszem Majewskim i Wiktorem Marcem – tomu Migracje modernizmu. Nowoczesność i uchodźcy(2014).  

Bibliografia

  1. Artyści o sztuce. Od van Gogha do Picassa, red. E. Grabska, H. Morawska, Warszawa 1969
  2. Banham R., Rewolucja w architekturze. Teoria i projektowanie w „pierwszym wieku maszyny”, tłum. Z. Drzewiecki, Warszawa 1979
  3. Bergstein M., Lonely Afrodites. On the Documentary Photography of Sculpture, „Art Bulletin” 1992, 3, s. 475–498
  4. Bergstein M., Mirrors of Memory. Freud, Photography and the History of Art, New York 2010
  5. Bergstein M., In Looking Back One Learns to See. Marcel Proust and Photography, Amsterdam–New York 2014
  6. Collignon M., L’Acropole d’Athènes, Paris 1912
  7. Collignon M., Le Parthénon. L’histoire, l’architecture et la sculpture, Paris 1914
  8. Colomina B., Privacy and Publicity. Modern Architecture as Mass Media, Cambridge, Mass., London 1996
  9. Desbiolles Y.-Ch., Revues d’art à Paris 1905–1940, Aix-en-Provence 2014
  10. Didi-Huberman G., Przed obrazem. Pytanie o cele historii sztuki, tłum. B. Brzezicka, Gdańsk 2011
  11. Heller S., From Merz to Emigré and Beyond. Avant-Garde Magazine Design of the XXth Century, New York 2014
  12. Kassák L., L. Moholy-Nagy, Buch neuer Künstler, Wien 1922
  13. Kossakowska M., Teoria awangardy francuskiej. Puryzm i jego twórcy, Warszawa–Wrocław 1980
  14. Le Corbusier, L’Art décoratif d’aujourd’hui, Paris 1980
  15. Le Corbusier, W stronę architektury, tłum. T. Swoboda, wstęp M. Leśniakowska, Warszawa 2012
  16. Le Corbusier, Urbanistyka, tłum. T. Swoboda, Warszawa 2015
  17. Le Corbusier à la Bibliothèque Nationale, red. Ph. Duboy, Paris 1985
  18. Le Corbusier. La passion des cartes, red. L.B. Bielza, Bruxelles 2013
  19. Le Corbusier. Oeuvre plastique 1919–1937. Tableaux et architecture, red. S. Giedion, Zurich 1938
  20. Léger F., Funkcje malarstwa, tłum. J. Guze, Warszawa 1970
  21. L’Esprit Nouveau. Le Corbusier et l’Industrie 1920–1925, red. S. de Moos, Zurich 1987
  22. L’Esprit Nouveau. Purism in Paris, 1918–1925, red. C. Eliel, Los Angeles 2001
  23. Loos A., Ornament i zbrodnia. Eseje wybrane, tłum. A. Stępnikowska-Bens, Warszawa 2013
  24. Mazzucco K., Mnemosyne. Bilderdemonstration, Bilderreihen, Bilderatlas. Chronologiczna prezentacja dokumentów związanych z Atlasem Warburga, tłum. M. Salwa, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 2011, 2–3, s. 120–142
  25. Między sztuką a komuną. Teksty awangardy rosyjskiej 1910–1932, red. A. Turowski, Kraków 1998
  26. Olsen B., W obronie rzeczy. Archeologia i ontologia przedmiotów, tłum. B. Shallcross, Warszawa 2013
  27. Ozenfant A., Art. Bilan des arts modernes en France, structure d’un nouvel esprit, Paris 1968
  28. Ozenfant A., Ch. Jeanneret, La Peinture Moderne, Paris 1925
  29. Panofsky E., Original and facsimile reproduction, tłum. T. Grundy, „RES. Anthropology and Aesthetics” 2010, 57–58, s. 330–338
  30. Photo Archives and the Photographic Memory of Art History, red. C. Caraffa, Berlin 2011
  31. Photography in the Modern Era. European Documents and Critical Writings, 1913–1940, red. Ch. Phillips, New York 1989
  32. Preziosi D., Rethinking Art History. Meditations on a Coy Science, New Haven–London 1989
  33. Przyboś J., Rzeczy które mówią o nowym człowieku, „Zwrotnica” 1926, 8, s. 210–211
  34. Richards S., Le Corbusier and the concept of self, New Haven–London 2003
  35. Simmel G., Most i drzwi. Wybór esejów, tłum. M. Łukasiewicz, Warszawa 2006
  36. Vešč – Objet – Gegenstand, oprac. R. Nachtigäller, H. Gassner, Baden 1994
  37. Wójtowicz A., Nowa sztuka. Początki (i końce), Kraków 2017