The Links between traditional Valachian vocal music from the Carpathians and the Balkans in the context of historical Valachian migrations.

Main Article Content

Justyna Małgorzata Cząstka-Kłapyta

Abstract

The musical culture of the Aromanians, and other Valachian-origin groups, was constantly subjected to acculturation and dynamic adaptation. These groups have preserved certain timeless, circulating musical constructs most likely influencing the architecture of the song melody, performance style and music-making patterns, which can be considered as a common idiom of the Walachian vocal tradition. The common features of the Balkan (Aromanian) and Carpathian (Valachian) vocal heritage are: natural harmonic hearing expressed in the tendency to sing without instrumental accompaniment, or with its participation in a heterophonic form. Polyphonic singing forms are characterized by a vocal hierarchy combined with a sensitivity to the acoustics of sound, which manifests itself in specific performance manners (slow pace, performance freedom, long breathing phrases, glissanding, etc.). The Valachian idiom of inter-voice chords is defined by the intervals of fourths, fifths, octaves and dissonances - especially seconds. The greatest similarities are especially visible between the vocal repertoire of Carpathian Ruthenians and Aromanians, also in relation to the scale, the morphology of the song melody (e.g. tetrachordal and pentachordal structure of phrases, the primary meaning of the fourth, the tendency to descendental phrases) and to descendental rhythmic punctuated and inversely scored. The common Valachian musical heritage also includes musical instruments such as: fujara, duda / gajda, trembita, dwojnica, which music scale and melody contributed to the unification of diverse and geographically distant vocal dialects along with their ritual-magic background related with pastoral lifestyle.Singing for voices is considered as a basic feature of ethnic identity, and as a tool of communication and social integration within the present-day Valachian ethnoses. The survival of the unique polyphonic singing practice may be related to migratory nature of Valachian lifestyle as well as relative cultural and geographical isolationism of mountain areas together with the scattered nature of the Valachian settlement. Differences between the Carpathian and Balkan polyphony may have been related to the crushing of archaic polyphonic forms (drones), which in Carpathians have survived mainly on the instrumental grounds.  The performance manners and the archaic repertoire associated with drones were influenced by East Slavic variation heterophony, and then medieval polyphonic technique (discantus) disseminated in Catholic and Orthodox churches during the Valachian migration period. Finally, the major-minor harmonics, contributed to the disappearance of polyphonic structures and the flattening of Valachian vocal idioms.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

How to Cite
Cząstka-Kłapyta, J. M. (2021). The Links between traditional Valachian vocal music from the Carpathians and the Balkans in the context of historical Valachian migrations . Balcanica Posnaniensia. Acta Et Studia, 28(1), 321-362. https://doi.org/10.14746/bp.2021.28.14
Section
Articles

References

  1. Bartok B., Slovenské ľudové piesne, Bratislava 1970.
  2. Bartok B., Hudobnowedny zbornik – casopis Slovenskej Akademie Vied., Bratislava 1954.
  3. Bartok B., Das Ungarische Volkslied, Berlin und Leipzig 1924.
  4. Bičanová K., Piesňovy repertoár Rusinov na hornym Spiši, [w:] “Slovenská hudba” 2000, t. 26, s. 291–304.
  5. Bobrowska J., Polska folklorystyka muzyczna. Dzieje zbiorów i badań oraz charakterystyka cech stylistycznych polskiej muzyki ludowej, Katowice 2000.
  6. Brabner J. H. F., The national encyclopædia, t. 5, 1884, s. 99.
  7. Brâiloiu C., Vita muzicală a unui sat, t. 4, Paris 1960.
  8. Brăiloiu C., E. Comişel, T. Găluşcă-Cîrşmariu, Folclor din Dobrogea, Bucureşti 1978.
  9. Burlasová S., Viachlasný spev na Horehroní, [w:] Interetnické vzťahy vo folklóre karpatskej oblasti, red. V. Gašparíková, Bratislava 1980, s. 220.
  10. Caranica I., 130 Melodii Populare Aromâneşti, Bucureşti 1937.
  11. Chałupecky I., Dejiny Osturne, Kieżmark 2004.
  12. Chybiński A., Karol Szymanowski a Podhale, „Wierchy” 1938, nr 16, s.1–35.
  13. Chybiński A., O źródłach i rozpowszechnieniu dwudziestu melodii ludowych na Skalnym Podhalu, [w:] O polskiej muzyce ludowej, Warszawa 1961, s.113–143.
  14. Czamańska I., Wołosi - strażnicy gór, [w:] Kalendarz 2014. Informacje pasterskie od owcy plus do Redyku Karpackiego 2013, Koniaków 2014, s. 17–33.
  15. Cząstka J., Charakterystyka etnomuzyczna wsi Osturnia, dynamika przemian repertuaru muzycznego, praca magisterska pod kier. Jana Stęszewskiego, Instytut Muzykologii UJ, Kraków 2007.
  16. Cząstka-Kłapyta J., Autoklasyfikacja repertuaru muzycznego na przykładzie rusińskiej wsi Osturnia (Zamagurze Spiskie), [w:] Huculi, Bojkowie, Łemkowie – tradycja i współczesność, red. J. Cząstka-Kłapyta, Kraków 2008, s. 123–138.
  17. Cząstka-Kłapyta J., Muzyka Osturni w kontekście wieloetniczności Spisza, „Prace Pienińskie” 2007, t. 17, s. 237–241.
  18. Cząstka-Kłapyta J, Kolędowanie na Huculszczyźnie, red. A. Doboszewska, Kraków 2014.
  19. Cząstka-Kłapyta J., Oral tradition. (Music), culture and nature: the European heritage of sheep farming and pastoral life, t. 3 (Research theme: Pastoral life. Research report for Poland by M. Maj, Lubaczów 2011; file:///C:/Users/Admin/Downloads/PASTORAL_LIFE_NATIONAL_REPORT_PL%20(3).pdf [dostęp: 16.07.2021].
  20. Cząstka-Kłapyta J., O uchwytnych zapożyczeniach i ich chronologii w tradycji muzycznej Hucułów, [w:] Huculszczyzna w badaniach młodych naukowców, red. M. Troll, A. Warchalska, Kraków 2011, s. 213–228.
  21. Cząstka-Kłapyta J., Wpływy wołoskie w folklorze muzycznym Karpat ze szczególnym uwzględnieniem Rusińskiej wsi Osturnia – przyczynek do rozważań [w:] Wołoskie dziedzictwo Karpat, Czeski Cieszyn 2007, s. 51–68.
  22. Cząstka-Kłapyta J., Muzyka bez granic, [w:] CD-DVD, Pieniny-region pogranicza, Kraków 2017, s. 1–9.
  23. Cząstka-Kłapyta J., Muzyczna kultura pasterska, [w:] Pasterstwo w Karpatach. Tradycja i Współczesność, red. M. Kiereś, B. Rosiek, Warszawa, 2013, s. 57–69.
  24. Cząstka-Kłapyta J., Folklor muzyczny, [w:] Kultura Ludowa Górali Pienińskich, red. U. Janicka-Krzywda, Kraków 2014, s. 507–530.
  25. Cząstka-Kłapyta J., Czy religijny śpiew górali pienińskich i gorczańskich zostanie ocalony?, „Prace Pienińskie” 2015, t. 25, s. 201–215.
  26. Cząstka-Kłapyta J., Funktion and genesis of ”trombita” music instrument with special attencion to Huculschyna region [w:] „Balcanica Poznaniensia. Acta et studia” 2016, t. 23, s. 187–196.
  27. Dahlig P., Tradycyjny śpiew wielogłosowy w Polsce w perspektywie etnomuzykologii, [w:] „Łódzkie Studia Etnograficzne” 2018, t. 57, s. 11–28.
  28. Domaradzka-Barbier A., Praktyka muzyczna górali śląskich – analiza śpiewów beskidzkich i próba wyodrębnienia modelu struktury melodycznej [w:] „Muzyka” 2001, nr 3, s. 51–64.
  29. Elschek O., Stratigraphische Probleme der Volksmusik in den Karpaten und auf den Balkan, Bratislava 1981.
  30. Elscheková A., Časová asymetria v slovenských ľudových piesňach, [w:] Interetnické vzťahy vo folklóre karpatskej oblasti, Bratislava 1980, s. 225–240.
  31. Guta A., From Ius Valachicum to the Vlach. Folkloric influences within Central Europe, “Balcanica Posnaniensia. Acta et studia” 2015, t. 22, nr 1, s.71–79.
  32. Jordania J., Who asked the first questions? The Origins of human choral singing, intelligence, language and speech, Tbilisi 2006; http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.470.3973&rep=rep1&type=pdf [dostęp: 16.07.2021].
  33. Jawor G., La colonisation valaque sur les versants nord des Carpates pendant le Petit Âge Glaciaire (aux XVe et XVIe siècles ), “Balcanica Posnaniensia. Acta et studia” 2018, t. 25, s. 251–268.
  34. Jawor G., Kolonizacja wołoska na obszarach Wołynia w XV i XVI wieku. „Rocznik Lubelski” 2018, t. 44, s. 15–24.
  35. Kahl T., Multipart Singing among the Aromanians (Vlachs), [w:] European voices: multipart singing in the Balkans and the Mediterranean I, red. A. Ahmedaja, H. Gerlinde, Wien 2008, s.267–284.
  36. Katsanevaki A., I polyfonia ton Vlahotis Pindou kai i farseriotiki polyfonia. Mia sygkritiki proseggisi, “Ethnologia 2002/2003, t. 10 [Κατσανεβάκη Α., Η πολυφωνία των Βλάχωντης Πίνδου και η φαρσεριώτικη πολυφνωνία. Μια συγκριτική προσέγγιση, “Εθνολογία” 2002/2003, t. 10]
  37. Kaufman N., Cîntece aromâneşti din Satul Dorkovo, Raionul Velingrad, “Revista de Etnografie şi Folclor” 1969, t. 14, nr 1, s. 69–75.
  38. Kocój E, Dziedzictwo bez dziedziców? Religijne i materialne dziedzictwo kulturowe mniejszości pochodzenia wołoskiego w Europie w kontekście interdyscyplinarnych badań, projektu (przyczynek do tematu), „Zarządzanie w Kulturze” 2015, t. 16, nr 2, s.137–150.
  39. Kłapyta P., Wołoskie osadnictwo w Karpatach w aspekcie historyczno-geograficznym, [w:] Kultura pasterska łuku Karpat i jej oddziaływanie na kulturę Babiogórców: materiały z konferencji naukowej zorganizowanej przez Babiogórskie Centrum Kultury w Zawoi z okazji 30. „Babiogórskiej Jesieni”, 19 września 2014, red. U. Janicka-Krzywda, Kraków 2014, s. 9–26.
  40. Kołessa F., Charakterystyka ukraińskiej muzyki ludowej, „Lud Słowiański” 1934, t. 3.
  41. A. Kopoczek, Folklor muzyczny Beskidu Śląskiego, Katowice 1993.
  42. Kotoński W., Uwagi o muzyce ludowej Podhala, cz. I, „Muzyka” 1953, nr 5/6, s. 3–25.
  43. Kotoński W., Uwagi o muzyce ludowej Podhala, cz. III (O twórczym sposobie wykonania), „Muzyka” 1957, nr. 11/12, s. 26–46.
  44. Kotoński W., Uwagi o muzyce Podhala, cz. IV (dokończenie), „Muzyka” 1954, nr. 6, s. 14–27.
  45. Kresanek J., Slovenská ludová pieseň so stanoviska hudobného, Bratislava 1951.
  46. Krzyżanowski J., Słownik Folkloru Polskiego, Warszawa 1965.
  47. Lewandowska B., Folklor Muzyczny [w:] Kultura Ludowa Górali Orawskich, red. U. Janicka-Krzywda, Kraków 2011, s. 269–302.
  48. Macijewski I., Muzyczni instrumenty Huculiw, red. J. D. Kolesnyk, Winnycja 2012.
  49. Marcu M., Folclor muzical Aromân, Bucureşti 1977.
  50. Marcu G. Un sistem identic de execuţie polifonică a cîntecelor populare, întîlnit la unele popoare din Peninsula Balcanică, “Revista de Etnografie şi Folclor” 1968, nr 13, s. 545–554.
  51. Matvienko W., On some peculiarities of Ukrainian traditional polyphony, “Ukrainian Musicology” 1967, t. 2, s. 152–166.
  52. Mierczyński S, Muzyka Huculszczyzny, red. Jan Stęszewski, Kraków 1965.
  53. Mroczek J., Ze studiów nad melodiami łemkowskich pieśni pasterskich, „Materiały Budownictwa Ludowego” 1973, nr 17–18, s.51–63.
  54. Nowicka E., Nasz język rozumieją aniołowie. Arumuni we współczesnym świecie, Kraków 2011.
  55. Nitsiakos V., Mantzos C., Negotiating culture: political uses of polyphonic folk songs in Greece and Albania, [w:] Greece and the Balkans: Identities, perceptions and cultural encounters since the Enlightenment, red. D. Tziovas, London 2003, s. 192–207.
  56. Padiotis G. A., Cântiţi Fărşeroteşti. Tragoudia Farsarioton – Arvanitovlahon. Athina 1991 [Παδιώτης, Γ. A., Cântiţi Fărşeroteşti. Τραγούδια Φαρσαριωτών – Αρβανιτοβλάχων, Αθήνα 1991].
  57. Pieśni z Orawy, red. B. Lewandowska, J. Kąś, Kraków 2007.
  58. Przerembski Z., O dawnej muzyce na Podhalu, [w:] Góry i góralszczyzna w dziejach i kulturze pogranicza polsko-słowackiego (Podhale, Spisz, Orawa, Górce, Pieniny), red. J. Gotkiewicz, Nowy Targ 2005, s. 81–86.
  59. Przerembski Z., Muzyka ludowa po obu stronach Tatr, podobieństwa, związki, różnice, kierunki oddziaływań, „Muzyka” 2018, z. 2, s. 43–58.
  60. Przerembski Z., O niektórych archaicznych cechach górali podhalańskich, [w:] „Muzyka 1989, nr 4, s. 31–49.
  61. Sobiescy J. M., Diafonia w Pieninach, „Muzyka” 1952, nr 9, s. 15–29. Przedruk: Sobiescy J. M., Polska muzyka ludowa i jej problemy. Wybór prac, red. L. Bielawski, Kraków 1973, s. 344–360.
  62. Sobieski M., Oblicze tonalne polskiej muzyki ludowej, [w:] Polska muzyka ludowa i jej problemy. Wybór prac, red. L. Bielawski, Kraków 1973, s. 361–382.
  63. Stęszewski J., Muzyka ludowa, [w:] Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, t. 2, Kraków 1974, s. 245–283.
  64. Stęszewski J., Rzeczy, świadomość i nazwy w badaniach etnomuzykologicznych (na przykładzie polskiego folkloru) „Rocznik Historii Sztuki” 1974, t. 15, s. 39–55.
  65. Stockmann D., Stockmann E., Die Vokale Bordun-Mehrstimmigkeit in Südalbanien, [w:] Les Colloques de Wégimont, IV 1958–1960, „Ethnomusicologie” 1964, t. 3, s. 85–135.
  66. Stockmann D., Fiedler W., Stockmann E., Albanische Volksmusik, t. 1 (Gesänge der Çamen. Veröffentlichungen des Instituts für deutsche Volkskunde), Berlin 1965, ss. 302.
  67. Tarasiewicz B., Wesele Łemkowskie. Obrzęd i muzyka. Tradycja a współczesność, Legnica 2009.
  68. Strony internetowe:
  69. Bună-ți oara, picurare/Bună ziua, păcurare, https://www.youtube.com/watch?v=8RGT-e5PcnQ [dostęp: 16.07.2021].
  70. Dzeana iu-ți vineai/Dealul pe care veneai, https://www.youtube.com/watch?v=e6KC1lFrqKg [dostęp: 16.07.2021].
  71. Goga" performed by Aristide Puiu & Lealea Vanghele. Aromanian traditional folk song from the Farsherot community of Dobruja, https://www.youtube.com/watch?v=6EWVFonKmZk [dostęp: 16.07.2021].
  72. Ia bagâțs stulia/Îmbracă-ți ia/Put your shirt, https://www.youtube.com/watch?v=iVU-DJCuVoY [dostęp: 16.07.2021].
  73. International Reserch Center for Traditional Polyphony, http://polyphony.ge/en/category/world/centres-of-polyphony/page/3/ [dostęp: 16.07.2021].
  74. Majdany, Litmanova, https://www.youtube.com/watch?v=fyeAn4L7ttc [dostęp: 16.07.2021].
  75. Old Bulgarian Wedding Folk Song - Moma se s Roda Proshtava, https://www.youtube.com/watch?v=W9fPlNoFjoo [dostęp: 16.07.2021].
  76. Muzyka bez Granic; https://www.youtube.com/watch?v=8V9ADJ2g9VY&t=847s [dostęp; 16.07.2021].
  77. Rufinka bolna legnala (Руфинка болна легнала), https://www.youtube.com/watch?v=9QR2MUtTkqA [dostęp: 16.07.2021].
  78. Українська Автентична Музика, www.folk.org.ua [dostęp: 16.07.2021].
  79. Vlach bagpipe ballads (Timoc and Epir regions), https://www.youtube.com/watch?v=AQcdUEx0NO4 [dostęp: 16.07.2021].
  80. Vlach Song from Macedonia-Atanase Iorghitsa, https://www.youtube.com/watch?v=ey_XJe1_iIc [dostęp: 16.07.2021].
  81. Dyskografia:
  82. CD, Parea di Fârschirots di Nijopoli. Cântits Armânest, Bituli 2007.
  83. CD-DVD, Muzyka bez granic. Pogranicze Pienin, opr. Justyna Cząstka-Kłapyta, Kraków 2017.