Gypsies in Greater Poland in the 18th century in the light of documents from the State Archives in Poznań
Journal cover Balcanica Posnaniensia. Acta et studia, volume 11, year 2001, title Balcanica Posnaniensia. Acta et studia
PDF (Język Polski)
BIBL (Język Polski)

Keywords

Gypsies
Roma
Greater Poland
archival sources
eighteenth century
migrations

How to Cite

Chodyła, Z. (2001). Gypsies in Greater Poland in the 18th century in the light of documents from the State Archives in Poznań. Balcanica Posnaniensia. Acta Et Studia, (11/12), 63–74. https://doi.org/10.14746/bp.2001.11-12.7

Abstract

The article is devoted to the situation of the Roma population in Greater Poland during the eighteenth century and the ways in which it was perceived by the state administration. The starting point is the problem of the limited number of sources concerning the Roma, resulting from their small population and semi-nomadic way of life. The aim of the study is to analyze unpublished documents preserved in the State Archives in Poznań and to demonstrate their significance for research on the history of the Roma community. The author employs a method of critical analysis of archival sources, namely proclamations and mandates issued by eighteenth-century administrative authorities. The research shows that Roma appeared in official documents mainly in connection with public security, migration, and conflicts with the settled population. Of particular importance are regulations governing the movement of Roma groups and preventing the crossing of state borders. The author also points to the influence of Prussian policy toward the Roma, which encouraged the influx of Roma populations into Greater Poland. The analysis of the sources makes it possible to reconstruct governmental efforts to control the mobility of this group and to better understand its functioning within the realities of the Polish-Lithuanian Commonwealth. The conclusions indicate that the Roma constituted a permanent element of the social structure of eighteenth-century Greater Poland, while relations between them and the administration were shaped primarily by the authorities’ desire to maintain public order and control population movements.

https://doi.org/10.14746/bp.2001.11-12.7
PDF (Język Polski)
BIBL (Język Polski)

References

Czemeryński K., O dobrach koronnych byłej Rzeczypospolitej Polskiej wedle źródeł wiarogodnych skreślił Kornel Czemeryński, [Lwów] 1870.

Księgi Referendarii Koronnej z czasów saskich. Sumariusz, t. I: 1698–1732, oprac. M. Woźniakowa, Warszawa 1969.

Herbarz polski powiększony dodatkami z późniejszych autorów, rękopisów, dowodów urzędowych i wydany przez Jan Nepomucena Bobrowicza, t. VIII, Lipsk 1842.

Rzeczpospolita w dobie upadku (1700–1740). Wybór źródeł, oprac. J.A. Gierowski, Wrocław 1955.

Urzędnicy wielkopolscy XVI–XVIII wieku. Spisy, oprac. A. Bieniaszewski, Wrocław 1987.

Volumina Legum. Prawa, konstytucje i przywileje Królestwa Polskiego, Wielkiego Księstwa Litewskiego…, t. II–III, Petersburg 1859–1860.

Volumina Legum. Prawa, konstytucje i przywileje Królestwa Polskiego, Wielkiego Księstwa Litewskiego…, t. VII, Petersburg 1860.

Baranowski B., Ludzie gościńca w XVII–XVIII w., Łódź 1986.

Beheim-Schwarzbach M., Hohenzollernsche Colonisationen. Ein Beitrag zu der Geschichte des preussischen Staates und der Colonisation des östlichen Deutschlands, Leipzig 1874.

Beheim-Schwarzbach M., Der Netzedistrikt in seinem Bestände zur Zeit der ersten Theilung Polens, „Zeitschrift der Historischen Gesellschaft für die Provinz Posen” 1893, R. VIII, s. 175–191.

Czacki T., O Cyganach [w:] idem, Dzieła, t. III, Poznań 1845, s. 301–302.

Dygdała J., Piotr Antoni Sokolnicki h. Nowina [w:] Polski słownik biograficzny, t. XL/I, Warszawa-Kraków 2000, s. 88–90.

Dygdała J., Maciej Radomicki h. Kotwicz [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXIX, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1986, s. 725–728.

Dzieje Rogoźna, red. Z. Boras, Poznań 1993.

Dzieje Wielkopolski, t. I: Do roku 1793, red. J. Topolski, Poznań 1969.

Ficowski J., Cyganie na polskich drogach, Warszawa 1987.

Gieysztorowa I., Wstęp do demografii staropolskiej, Warszawa 1976.

Glinka J., Instrukcja wydawnicza dla nowożytnych źródeł dziejowych, „Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego”, t. II, z. 1, Warszawa 1949.

Górski K., Historia jazdy polskiej, Kraków 1895.

Hładyłowicz K.J., Zmiany krajobrazu i rozwój osadnictwa w Wielkopolsce w XIV–XIX w., Lwów 1932.

Historia Bydgoszczy, t. I: Do roku 1920, red. M. Biskup, Warszawa–Poznań 1991.

Instrukcja wydawnicza do źródeł historycznych od XVI do połowy XIX wieku, red. nauk. K. Lepszy, Wrocław 1953.

Korzon T., Wewnętrzne dzieje Polski za Stanisława Augusta (1764–1794). Badania historyczne ze stanowiska ekonomicznego i administracyjnego, t. I, Kraków–Warszawa 1897.

Lelewel J., Geografia. Opisanie krajów polskich, Poznań 1879.

Link-Lenczowski A.K., Sieniawski Adam Mikołaj h. Leliwa [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXXVII, Warszawa–Kraków 1996–1997, s. 105–115.

Meissner J., Gerichtsverfassung und Rechtspflege im Netze-Distrikt Friedrich dem Grossen, „Zeitschrift der Historischen Gesellschaft für die Provinz Posen” 1892, R. 7, s. 263–336.

Mirga A., Mróz L., Cyganie. Odmienność i nietolerancja, Warszawa 1994.

Pobożniak T., Cyganie, Kraków 1972.

Polska encyklopedia szlachecka, red. S.J. Starykoń-Kasprzycki, t. XI, Warszawa 1938.

Roniker J., Hetman Adam Sieniawski i jego regimentarze. Studium z historii mentalności szlachty polskiej 1706–1725, Kraków 1992.

Teki Dworzaczka, CD-ROM, Kórnik 1995.

Topolski J., Pruskie uzurpacje graniczne w dobie pierwszego rozbioru Polski (1772–1777), „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Historia” 1968, z. 8, s. 51–76.

Zahorski A., Centralne instytucje policyjne w Polsce w dobie rozbiorów, Warszawa 1959.