Keywords
Ottoman Turkey
Polish-Lithuanian Commonwealth
Stanisław Mateusz Rzewuski
Polish diplomacy
How to Cite
Abstract
The article presents the course and circumstances of Stanisław Mateusz Rzewuski's diplomatic mission, who, as an extraordinary envoy of the Polish-Lithuanian Commonwealth, travelled to Turkey to ratify the Karłowice treaties and normalise relations with the Ottoman Empire. The aim of the research is to reconstruct the course and significance of Rzewuski's mission in the context of late 17th-century diplomacy. The problems encountered by the Polish envoy, both on the political and legal level and in terms of logistics, are highlighted. The source base consists of the envoy's correspondence, Sejm documents and contemporary accounts. The analysis shows that despite numerous obstacles – delays, disputes over the interpretation of the treaty, incidents involving the Tatars, and financial and organisational difficulties – Rzewuski's mission was a success. The Treaty of Karlowitz was formally ratified, and the Polish MP was received with dignity by the Ottoman authorities. The author emphasises that Rzewuski's mission was crucial for stabilising Polish-Turkish relations at the end of the 17th century.
References
Archiwum Główne Akt Dawnych, Archiwum Koronne Warszawskie, Dział turecki: sygn. 78/504, nr 834; sygn. 78/508, nr 839.
Archiwum Główne Akt Dawnych, Archiwum Publiczne Potockich: sygn. 24, t. 13; sygn. 163a t. 28.
Archiwum Główne Akt Dawnych, Archiwum Radziwiłłów: dz. II, ks. 38.
Archiwum Państwowe w Krakowie. Oddział na Wawelu, Archiwum Dzikowskie Tarnowskich: sygn. 381; sygn. 385.
Archiwum Państwowe w Krakowie. Oddział na Wawelu, Archiwum Podhoreckie: sygn. XII 13/1.
Biblioteka Czartoryskich: rkps 616 IV; rkps 1668 IV; rkps 1668 IV; rkps 1668 IV; rkps 1696.
Centralnyj Derżavnyj Istoryćnyj Archiv Ukrajiny m. Lviv - Castrensia Żyda czoviensia: fond 7, op. I, t. 80.
Centralnyj Derżavnyj Istoryćnyj Archiv Ukrajiny m. Lviv - Castrensia Premisliensia: fond 15, op. 1, t. 1071.
Biblioteka Narodowa w Warszawie: rkps 3097 III; rkps 6650 III.
Lvivska Naukowa Biblioteka Nacionalnoj Akademii Nauk Ukrajiny im. W. Stefanyka, Kolekcja Ossolińskich: fond 5, op. 1, rkps 2096 II.
Akta sejmiku podolskiego in hostico 1672–1698, wyd. i oprac. J. Stolicki, Kraków 2002.
Barszczewski A., Walna y tryumfalna do nieśmiertelney chwały, y sławy droga herbowna Jaśnie Wielmożnego Jegomości Pana Stanisława Mateusza na Rozdole y Roiowcach Rzewuskiego, Lwów 1730.
Documente privitore la Istoria Românilor, t. V, cz. 1: 1650–1699, red. E. Hurmuzaki, Bucureșci 1885 (nr CCCLI).
Gorkowski A., Compendium legationis Jaśnie Wielmożnego Jmci Pana Stanisława Małachowskiego wojewody poznańskiego [...], b.m., 1699.
Humiecki S., Relacya Kommissyi in Anno 1699 circa evacuationem Kamieńca odprawioney, iako y innych Kommissyi, sequentibus annis expedyowanych, uczyniona przez Jaśnie Wielmożnego Imści Pana Stefana z Rycht na Sokolcu Humieckiego Woiewodę Podolskiego Na Seymie walnym Grodzińskim in Anno 1718, Lwów 1718.
Opisanie wjazdu do Stambułu Rafała Leszczyńskiego wojewody łęczyckiego, generała wielkopolskiego, posła wielkiego od Najjaśniejszego Króla Jegomości Polskiego i Rzeczypospolitej do Porty Ottomańskiej i relacya solennej jego audyencyi u Cesarza Tureckiego w 1700 roku, oprac. i wyd. J. D. Karwicki, „Biblioteka Warszawska” 1882, t. 3, s. 353–370.
Ottoman-Polish Diplomatic Relations (15th–18th Century). An Annotated Edition of Ahdnames and Other Documents, wyd. D. Kołodziejczyk, Leiden–Boston–Brill 2000 (nr 58, 59, 60, 61, 62).
Poselstwo Rafała Leszczyńskiego do Turcji w 1700 roku. Diariusze i inne materiały, oprac. I. Czamańska przy współpr. D. Zydorek, Leszno 1998.
Relacya poselstwa Jaśnie Wielmożnego Jmci Pana Stanisława Małachowskiego, wojewody poznańskiego do traktatu karłowickiego oraz różnych kommissyi po tym traktacie nastąpionych, Warszawa 1778.
Relacja z pogrzebu Stanisława Mateusza Rzewuskiego (wojewody bełskiego, hetmana wielkiego koronnego) odprawionego 17 lipca 1730 roku we Lwowie, wyd. J. E. Leśniewska, Łęczna 2000.
Załuski A. Ch., Epistolarum historico-familiarum tomus secundus, cz. 1, Brunsbergae 1711.
Arabowie. Słownik encyklopedyczny, red. M. M. Dziekan, Warszawa 2001.
Gliwa A., Ostatni napad tatarski na ziemię przemyską z 1699 r., „Studia Historyczne” 2000, z. 4, s. 569–591.
Gliwa A., Sprawa zwrotu Kamieńca Podolskiego w 1699 r. w świetle korespondencji między stroną polską a turecką, „Rocznik Przemyski” 2002, t. XXXVIII, z. 3, s. 39–87.
Gliwa A., Straty materialne i demograficzne na terenie ziemi przemyskiej po ostatnim napadzie tatarskim w 1699 r., „Prace Historyczno-Archiwalne” 2000, t. IX, s. 59–86.
Historia dyplomacji polskiej, t. II: 1572–1795, red. Z. Wójcik, Warszawa 1982.
Hammer J. von, Geschichte des Osmanisches Reiches, t. VII, Pest 1831.
Kaldor M., New and Old Wars. Organized Violence in a Global Era, Stanford 1999.
Kołodziejczyk D., Podole pod panowaniem tureckim. Ejalet Kamieniecki 1672–1699, Warszawa 1994.
Konopczyński W., Polska a Turcja 1683–1792, Warszawa 1936.
Link-Lenczowski A., Mateusz Rzewuski [w:] „Polski Słownik Biograficzny”, t. 34, Wrocław–Warszawa–Kraków 1992–1993, s. 153.
Mayerówna-Sędzimirowa W., Rafał Leszczyński (maszynopis pracy doktorskiej w Archiwum UJ).
Morgenthau H.J., In Defense of the National Interest. A Critical Examination of American Foreign Policy, Chicago 1951.
Piwarski K., Sprawa pośrednictwa tatarskiego w wojnie polsko-tureckiej (1692–1693) [w:] Studia Historica. W 35-lecie pracy naukowej Henryka Łowmiańskiego, Warszawa 1958, s. 351–372.
Reychman J., Życie polskie w Stambule w XVIII wieku, Warszawa 1959.
Zinkeisen J.W. Geschichte des Osmanisches Reiches in Europa, t. V, Gotha 1857.
License
© by Adam Mickiewicz University, Faculty of History, Poznań, 2003
OPEN ACCESS