Keywords
Sarmatism
anti-Turkish literature
Christian knight
Barlezio
Old Polish culture
How to Cite
Abstract
The article analyzes the function of the figure of Skanderbeg in the culture and consciousness of Old Polish society as a symbol of the Christian knight fighting against the Ottoman Empire. The research problem concerns the reception of the Albanian hero in early modern Poland and the influence of anti-Turkish literature on the formation of his image. The aim of the study is to present the sources of Skanderbeg’s popularity in the Polish-Lithuanian Commonwealth and to analyze the ways in which he was portrayed in Old Polish literature and historiography. The author employs a historical-literary method and the analysis of narrative sources. The article demonstrates that initially Skanderbeg was little known in Poland, despite contacts with Władysław III of Varna and plans for anti-Turkish cooperation. He gained wider popularity only through the works of Aeneas Silvius Piccolomini, Filippo Buonaccorsi Callimachus, and above all Marino Barlezio’s biography, which created an idealized image of the Albanian leader as a model Christian knight. The article also discusses Skanderbeg’s presence in Polish chronicles, political literature, and sixteenth-century translations. The author emphasizes that in Old Polish culture Skanderbeg was a symbol of the struggle against the Turkish threat and a model of courage and defense of Christianity. The results of the analysis indicate that the reception of Skanderbeg in Poland formed part of a broader European anti-Ottoman trend and reflected the fears and political aspirations of the society of the Polish-Lithuanian Commonwealth.
References
Abregé de l’histoire de la vie et des actions de Scanderbeg roi d’Albanie et duc d’Epire par l’auteur des Lettres turques, Berlin 1777.
Barletius M., De vita, moribus ac rebus praecipue adversus Tureas gestis Georgii Castrioti… libri tredecim, Strasbourg 1537.
Bartolomaei Facii, Io. Ioviani Pontani, Rerum suo tempore gestarum libri dedecim, Basileae 1566.
Bielski M., Kronika wszytkiego świata, Kraków 1564.
Callimachi P., Ad Innocentium VIII de bello Turcis inferendo oratio, tłum. I. Lichońska, kom. T. Kowalewski, Varsoviae 1964.
Chlebowski W., Chronologia o wywodzie narodu cesarzów tureckich i walki ich z chrześcijany aż do dnia dzisiejszego, [b. m.] 1619.
Chlebowski W., Królów i cesarzow tureckich dzieła abo sprawy i żywotow ich dokończenie: począwszy od Otomana pierwszego aż do sułtana Achmeta dzisiejszego: Według ich własnej kroniki w Konstantynopolu będącej pismem arabskim i łacińskim pisanej, Kraków 1612.
Chmielowski B., Nowe Ateny albo Akademia wszelkiej scyencyi pełna…, Lwów 1755.
Chrostofori Varsevicii, Turcicae Quatuordecim, Cracoviae 1595.
Czahrowski A., Treny i rzeczy rozmaite, Poznań 1597, wyd. 2: Lwów 1599, wyd 3: „Biblioteka Zapomnianych Poetów i Prozaików Polskich XVI–XVIII w.”, ser. 2, z. 5, Warszawa 1937.
Daniłowicz I., Skarbiec dyplomatów…, t. 2, Wilno 1862.
Dogiel M., Codex diplomaticus Regni Poloniae et Magni Ducatus Lithuaniae, t. 1, Vilnae 1758.
Epicedion, to jest żałobny wiersz o zacnym a wiecznej pamięci godnym Michale Wiśniowieckim [w:] Storożenko W., Stefan Batorij i dnieprovskije Kozaki, Kijów 1904.
Galatowski J., Łabędź z piorami swemi... wypisuje przyczyny, dla ktorych długo trwa na świecie sekta mahometańska, [b. m. i d.].
Guagninus A., Rerum Polonicarum tomi tres, Frankfurt a. M. 1584.
Historya o żywocie y zacnych sprawach Jerzego Kastryota, którego pospolicie Szkanderbegiem zową, Książęcia Epireńskiego na trzynaście ksiąg podzielona napisana od Maryna Barlecyusa, Brześć Litewski 1569.
Jurkowski J., Chorągiew Wandalinowa, Kraków 1607.
Jurkowski J., Utwory panegiryczne i satyryczne, Wrocław–Warszawa–Kraków 1968.
Lonicerus P., Chronicorum Turcicorum tomi I–III, Frankfurt a. M. 1584.
Malthus T., Scanderbeg Redivivus. An Historical Account of the Life and Actions of the Most Victorius Prince John III k. of Poland, London 1684.
Mignot J.X., Historya turecka, czyli państwo ottomańskie od początku aż do pokoju belgradzkiego zawartego w roku 1740, tłum. D. Szybiński, Warszawa 1779.
Ogiński M.K., Powieści historyczne i moralne napisane przez obywatela słonimskiego, Warszawa 1782.
Orzechowski S., Ksiąszki Stanisława Orzechowskiego o ruszeniu ziemie Polskiej przeciw Thurkowi, Kraków 1543.
Pamiętniki Janczara, czyli Kronika turecka Konstantego z Ostrowicy, wyd. J. Łoś, Kraków 1912.
Paszkowski M., Dzieje tureckie y utarczki Kozackie z Tatary. Tudzież też o narodzie, obrzędziech, nabożeństwie, gospodarstwie y rycerstwie tych pogan ku wiadomości ludziom rożnego stanu pożyteczne, Kraków 1615.
Paszkowski M., Kronika Sarmacyi Europejskiej przez Aleksandra Guagnina... zebrana, a przez Marcina Paszkowskiego za staraniem autorowym z łacińskiego na polskie przełożona, Kraków 1611.
Paszkowski M., Posiłek Bellony słowieńskiej szlachetnemu rycerstwu Dymitra Iwanowicza, W. Cara Moskiewskiego przeciwko Szuyskiemu y inszym zdraycom iego, Kraków 1605.
Pauli Iovii Novocomensis episcopi Nucerini, Historiarum sui temporis, t. 2, Basileae 1566.
Pauli Iovii Novocomensis episcopi Nucerini, Historiarum sui temporis, t. 3, Luguduni 1561.
Piccolomini A.S., Opera quae extant omnia, Basileae 1551.
Pontan G.B., Scanderbegus hoc est vita et strenue feliciter que gestae Georgii Castrioti, Epiri regis, ab magna facta Scanderbegi dicti..., Hanoviae 1609.
Potocki W., Wojna chocimska, Kraków 1850.
Radziwiłł A.S., Pamiętnik o dziejach w Polsce, t. 2, Warszawa 1980.
Rutka T., Gladius contra Turcas a Christo Principe, Rege, Imperatore Imperatoribus, Regibus, Principibus Christianorum, Lwów 1679.
Rzewuski W., Pierwsza część historii Skanderbega, Biblioteka Ossolineum, rkps nr 545.
Sleidanus J., De quattuor summis imperiis, Gedani [b.d.].
Stryjkowski M., Goniec cnoty do prawych szlachciców, Kraków 1574.
Stryjkowski M., Goniec cnoty do prawych szlachciców, wyd. M. Malinowski, Warszawa 1846.
Twardowski S., Władysław IV, król Polski i Szwedzki, Leszno 1649.
Volaterranus R., Commentariorum urbanorum Raphaelis Volaterrani, Basileae 1559.
Votum szlachcica polskiego ojczyznę wiernie miłującego. O założeniu skarbu rzeczypospolitej i obronie krajów ruskich, napisane od autora roku 1589, a teraz między ludzie podane (1596), wyd. K. J. Turowski, Kraków (Biblioteka Polska) 1859.
Warszewicki K., Wenecya, wyd. T. Wierzbowski, „Biblioteka Zapomnianych Poetów i Prozaików Polskich XVI–XVIII w.”, z. 1, Warszawa 1886.
Wassenberg E., Gestarum Vladislai IV Pol[oniae] et Svec[iae] Regis, Gedani 1643.
Zannovich S., Der grosse Castriotto von Albanien. Eine Geschichte, Wien 1784.
Zannovich S., Geschichte des Grossen Castriotto, [b. m.] 1780.
Zannovich S., Histoire de la vie et des aventures de la duchesse Kingston, Londres 1789.
Zannovich S., Le grand Castriotto d’Albanie, Frankfort [Paris] 1779.
Zannovich S., Oeuvres choisies du prince Castriotto d’Albanie, [b. m.] 1782.
Breyer M., Antun conte Zanović i njegovi sinovi, Zagreb 1928.
Durković-Jakšić L., Z dziejów stosunków jugosłowiańsko-polskich 1772–1840, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1977.
Estreicher K., Bibliografia polska, t. 14, Kraków 1896.
Konopczyński W., Mbret oświecony, „Myśl narodowa” 1931, t. 11, nr 38, s. 85–88.
Radziszewska J., Maciej Stryjkowski – historyk poeta z epoki Odrodzenia, Katowice 1978.
Reychman J., Z kłopotów bibliograficznych epoki oświecenia. Polskie Zannovichiana, „Pamiętnik Literacki” 1954, z. 2, s. 580–592.
License
© by Adam Mickiewicz University, Faculty of History, Poznań, 1999
OPEN ACCESS