Abstract
The article constitutes an attempt to establish the personal composition of the Polish participants in the Varna expedition of 1443–1444. The author analyzes the problem of identifying the individuals accompanying King Władysław III Varnenčik during the anti-Turkish campaign and the Battle of Varna itself. The aim of the study is to reconstruct the fullest possible list of participants in the expedition on the basis of documentary and narrative sources. This topic is of considerable importance for research into the organization of the campaign, the participation of the Polish knighthood in the struggle against the Ottomans, and the functioning of the royal court during wartime. The author makes use of royal chancery documents, privileges, correspondence, chronicles, and accounts, above all the Annals of Jan Długosz. The article demonstrates that it is possible to identify approximately one hundred individuals who participated in the expedition or were connected with the royal entourage in 1443–1444. Documentary evidence, such as royal grants and records issued in Buda, Oradea, or during the army’s march, is of particular importance. The author also points to methodological difficulties resulting from the fragmentary nature of the sources. Some participants do not appear in the records because they left the expedition before the Battle of Varna or were not explicitly attested in the documentation. The results of the analysis indicate that the reconstruction of the expedition’s personnel remains provisional, yet it allows for a better understanding of the socio-political background of Władysław Varnenčik’s last crusade.
References
Archiwum Komisji Historycznej Akademii Umiejętności.
Dachnowski J. K., Herby szlacheckie w ziemiach pruskich, Biblioteka Kórnicka PAN.
Dachnowski J. K., Herby szlacheckie w ziemiach pruskich, Biblioteka Narodowa, Warszawa.
Dachnowski J. K., Herby szlacheckie w ziemiach pruskich, Archiwum Państwowe, Toruń.
Akta Grodzkie i Ziemskie z Archiwum tak zwanego Bernardyńskiego we Lwowie…, wyd. O. Pietruski, L. Tatomir, X. Liske, A. Prochaska, W. Hejnosz, t. 1–25, Lwów 1868–1935.
Boniecki A., Herbarz polski, t. 1I–16, Warszawa 1899–1913.
Codex epistolaris saeculi decimi quinti, t. 1–3, Kraków, 1876, 1891, 1894.
Długosz J., Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego, t. 2–4, Kraków 1867–1887.
Damalewicz S., Vitae Vladislaviensium episcoporum, Cracoviae 1642.
Kalendarze krakowskie (Calendaria Cracoviensia) [w:] „Monumenta Poloniae Historica”, t. 2, Lwów 1872, s. 936–943.
Kallimach F., Vita et mores Greogorii Sanocei Leopoliensis archiepiscopi auctore Philippo Buonacorsi Callimacho [w:] „Monumenta Poloniae Historica”, t. 6, Kraków 1893, s. 163–216.
Kallimach F., Philippi Callimachi Historia de rege Vladislao, wyd. I. Lichońska, T. Kowalewski, tłum. A. Komornicka, Warszawa 1961.
Kodeks Dyplomatyczny Małopolski, t. 1–4, Kraków 1876–1905.
Kodeks dyplomatyczny miasta Krakowa 1257–1506, wyd. F. Piekosiński, cz. 1–4, Kraków 1879–1882.
Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski, t. 1–10, Poznań–Warszawa 1877–1993.
Łętowski L., Katalog biskupów, prałatów i kanoników krakowskich, t. 1–4, Kraków 1850–1854.
Niesiecki K., Herbarz polski, wyd. J.N. Bobrowicz, t. 1–10, Lipsk 1839–1845 (Korzystano z wydania reprintowego, Warszawa 1989).
Pamiętniki Janczara, czyli Kronika turecka Konstantego z Ostrowicy, wyd. J. Łoś, Kraków 1912.
Pentek Z., Wstęp [w:] Dachnowski J.K., Herbarz szlachty Prus Królewskich z XVII wieku. Z rękopisów Biblioteki Kórnickiej i Biblioteki Narodowej odczytał, wstępem i przypisami opatrzył Zdzisław Pentek, Kórnik 1995, s. IX–XLVIII.
Starodawne prawa polskiego pomniki, wyd. A.Z. Helcel, t. 1, Kraków 1856.
Starodawne prawa polskiego pomniki, wyd. A.Z. Helcel, t. 2, Kraków 1870.
Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV–XVIII wieku, opr. K. Chłapowski, S. Ciara, Ł. Kądziela, T. Nowakowski, E. Opaliński, G. Rutkowska, T. Zielińska, red. A. Gąsiorowski, Kórnik 1992.
Urzędnicy łęczyccy, sieradzcy i wieluńscy XII–XV wieku, opr. J. Bieniak, A. Szymczakowa, Wrocław 1985.
Urzędnicy małopolscy XII–XV wieku, opr. J. Kurtyka, T. Nowakowski, F. Sikora, A. Sochacki, P.K. Wojciechowski, B. Wyrozumska, red. A. Gąsiorowski, Wrocław 1990.
Urzędnicy wielkopolscy XII–XV wieku, opr. M. Bielińska, A. Gąsioroski, J. Łojko, Wrocław 1985.
Urzędnicy województwa ruskiego XIV–XVIII wieku (Ziemia halicka, lwowska, przemyska, sanocka), opr. K. Przyboś, Wrocław 1987.
Zbiór dokumentów małopolskich, wyd. S. Kuraś, I. Sułkowska-Kurasiowa, t. 1–8, Wrocław 1965–1975.
Dworzaczek W., Leliwici Tarnowscy. Z dziejów możnowładztwa małopolskiego. Wiek XIV–XV, Warszawa 1971.
Gawęda S., Możnowładztwo małopolskie w XIV i w pierwszej połowie XV wieku. Studium z dziejów rozwoju wielkiej własności ziemskiej, Kraków 1966.
Górski K., O herbarzach polsko-pruskich, „Miesięcznik Heraldyczny” 1930, R. 9, s. 63–67.
Kosiński A.A., Szlachta pruska podług rękopisu z 1671 roku, „Biblioteka Warszawska” 1856, nr 3, s. 349–372.
Krętosz J., Organizacja archidiecezji lwowskiej obrządku łacińskiego od XV wieku do 1772 roku, Lublin 1986.
Krzyżaniakowa I., Kancelaria królewska Władysława Jagiełły, część I: Studium z dziejów kultury politycznej Polski XV wieku, Poznań 1972.
Krzyżaniakowa I., Kancelaria królewska Władysława Jagiełły, część II: Urzędnicy, Poznań 1979.
Kwiatkowski S., Urzędnicy kancelaryjni, koronni i dworscy z czasów Władysława III Warneńczyka, Kraków 1883.
Nitecki P., Biskupi Kościoła w Polsce. Słownik biograficzny, Warszawa 1992.
Piekosiński F., Jana Karola Dachnowskiego sumariusz herbarza szlachty prusko-polskiej, „Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne” 1900, nr 3–4.
Polski słownik biograficzny, t. 2–31, Kraków 1935–2000.
Potkowski E., Warna 1444, Warszawa 1990.
Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. 1, Wrocław 1980.
Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. 1–3, Wrocław 1982–1991, Poznań 1993.
Sroka S., Itinerarium Władysława Warneńczyka jako króla Węgier (1440-1444) [w:] idem, Z dziejów stosunków polsko-węgierskich w późnym średniowieczu. Szkice, Kraków 1995, s. 139–166.
Starowolski S., Wojownicy sarmaccy, Warszawa 1978.
Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa–Poznań 1983.
License
© by Adam Mickiewicz University, Faculty of History, Poznań, 1997
OPEN ACCESS