Słowa kluczowe
Była Jugosłowiańska Republika Macedonii
kwestia macedońska
rozpad Jugosławii
dynastia Argeadów
nacjonalizm
Jak cytować
Abstrakt
Autor artykułu podejmuje problematykę sporów o nazwę i dziedzictwo Macedonii, które stały się jednym z kluczowych czynników destabilizujących stosunki międzynarodowe w Europie Południowo-Wschodniej po rozpadzie Jugosławii. W tle znajdowała się rywalizacja historyczno-symboliczna, w ramach której Grecy, Macedończycy, Bułgarzy, a częściowo Serbowie rościli sobie prawa do tradycji starożytnej i średniowiecznej Macedonii, czyniąc z niej element własnej tożsamości narodowej. Celem badania jest ukazanie, w jaki sposób spór o nazwę państwa macedońskiego i związane z nią kwestie symboliczne (flaga, konstytucja, narracje historyczne) został wykorzystany jako narzędzie polityczne i gospodarcze, zwłaszcza w relacjach grecko-macedońskich. Przeprowadzona została analiza źródeł historycznych, dokumentów międzynarodowych, prasy i literatury przedmiotu, zarówno greckiej, jak i macedońskiej. Wnioski wskazują, że „problem macedoński” wykraczał poza spór semantyczny, stając się areną starcia dwóch nacjonalizmów – greckiego, zakorzenionego w XIX-wiecznej idei wyłączności na dziedzictwo Macedonii, oraz macedońskiego, dążącego do uznania odrębnej tożsamości państwowej i narodowej. Spór ten obrazuje charakter współczesnych relacji politycznych na Bałkanach, gdzie pamięć historyczna i symbole narodowe odgrywają istotną rolę w kształtowaniu bieżącej polityki.
Bibliografia
Clark V., Dlaczego upadają anioły. Podróż przez prawosławną Europę od Bizancjum do Kosowa, „Krasnogruda” 2002, nr 15, s. 86–87.
Clement S., Macedonian Albanians and Kosovo Albanians: Towards a Bosnia model? [w:] Kosovo: avoiding another Balkan war, red. T. Veremis, E. Kofos, Athens 1998, s. 365–379.
Czamańska I., Szulc W., Pojęcie Macedonii i Macedończyków w ciągu wieków [w:] Wokół Macedonii: siła kultury – kultura siły, red. B. Zieliński, Poznań 2002, 21–33.
Danforth L., National conflict in a transnational world, „Diaspora” 1994, t. 3, nr 1, s. 3–27. DOI: https://doi.org/10.1353/dsp.1994.0008
Dunn W., Macedonia: Europe’s Finger in the Dike, „Christian Science Monitor”, 9.05.1994, s. 19.
Greece’s new geopolitics, red. I. Lesser, S. Larrabee, Pittsburgh 2001.
Istorija na makedonskiot narod, t. I, Skopje 1969.
Keridis D., Greek Foreign Policy after Macedonia, „Emphasis. A Journal of Hellenic Issues” 1995, t. I, nr 1.
Kofos E., The Impact of the Macedonian Question on Civil Conflict in Greece (1943–1949), „Hellenic Foundation for Defence and Foreign Policy. Occasional Papers” 1989, nr 3.
Kofos E., Greece’s Macedonian Adventure. The Controversy over FYROM’s Independence and Recognition [w:] Greece and the New Balkans: Challenges and Opportunities, New York 1999. DOI: https://doi.org/10.1057/9780230535794_15
Konstytucja Grecji, Warszawa 1992.
Konstytucja Macedonii, red. J. Jackowicz, Warszawa 1999.
Martis N.K., Fałszowanie historii Macedonii. Hebrajskie źródła i świadectwa o Macedonii, Łódź 1993.
Pentzopoulos D., The Balkan exchange of minorities and its impact on Greece, London 2002.
Petrovski T., Macedonian Emigration to the USA, „Macedonian Review” 1981, t. XI, nr 1.
Pollis A., Greek National Identity. Religious Minorities, Rights and European Norms, „Journal of Modern Greek Studies” 1992, t. X, s. 175–180. DOI: https://doi.org/10.1353/mgs.2010.0193
Roudometof V., From Rum Millet to Greek Nation. Enlightenment, secularization and national identity in Ottoman Balkan society, 1453–1821, „Journal of Modern Greek Studies” 1998, t. XVI, nr 1, s. 31–34. DOI: https://doi.org/10.1353/mgs.1998.0024
Roudometof V., Nationalism and identity politics in the Balkans: Greece and the Macedonian question, „Journal of Modern Greek Studies” 1996, t. XIV, nr 2, s. 259–280. DOI: https://doi.org/10.1353/mgs.1996.0026
Security Council, S/Res 817, 07.04.1993.
Security Council, S/Res 845, 18.06.1993.
Stawowy-Kawka I., Historia Macedonii, Wrocław 2000.
Stawowy-Kawka I., Ludność Macedonii – zmiany struktury narodowościowej w XX wieku, „Dzieje Najnowsze” 1998, t. XXX, nr 2, s. 27–41.
Stefanidis Y., Macedonia in the 1940s [w:] Modern and contemporary Macedonia, t. II, red. I. Hassiotis, I. Koliopoulos, Thessaloniki 1992.
Swartz J., Macedonia, a Country in Quotation Marks, „Anthropology of East Europe Review” 1993, t. XI, nr 1–2, s. 15–20.
Triandafyllidou A., Calloni A., Mikrakis A., New Greek Nationalism, „Sociological Research Online” 1997, t. 2, nr 1. DOI: https://doi.org/10.5153/sro.44
United Nations, Interim Accord between the Hellenic Republic and the FYROM; https://www.mfa.gr/archive/1/docs/fyrom/interim_accord_1995.pdf [dostęp: 23.02.2008].
Walden S., Makedoniko kai Valkania, 1991–1994. I adiexodi poreia tis ellinikis politikis, Athina 2004.
Wojecki M., Uchodźcy polityczni z Grecji w Polsce 1948–1957, Zielona Góra 1989.
Zahariadis N., Nationalism and Small-State Foreign Policy: the Greek Response to the Macedonian Issue, „Political Science Quarterly” 1994, nr 109. DOI: https://doi.org/10.2307/2151842
Zahariadis N., Greek Policy Toward the Former Yugoslav Republic of Macedonia 1991–1996, „Journal of Modern Greek Studies” 1996, t. XIV, nr 2, s. 309–319. DOI: https://doi.org/10.1353/mgs.1996.0027
Πελαγίδης Σ., Προσφυγική Ελλάδα (1913–1930). Ο Πόνος και η δόξα, Αθήνα 2003.
Licencja
© by Adam Mickiewicz University, Faculty of History, Poznań, 2009
OPEN ACCESS