Słowa kluczowe
średniowiecze
Descriptio Europae Orientalis
etnogeneza
źródła bizantyńskie
Jak cytować
Abstrakt
W artykule przeanalizowano informacje zawarte w anonimowym dziele „Descriptio Europae Orientalis” w kontekście innych średniowiecznych źródeł dotyczących Albańczyków. Problem badawczy dotyczy sposobu przedstawiania Albańczyków w źródłach średniowiecznych i znaczenia „Descriptio” jako jednego z najważniejszych przekazów dotyczących tego etnosu. Celem pracy jest porównanie informacji zawartych w „Descriptio Europae Orientalis” z innymi źródłami bizantyńskimi, łacińskimi i dubrownickimi oraz ocena wiarygodności anonimowego autora. Autor zastosował metodę historyczno-porównawczą i krytykę źródeł średniowiecznych. W artykule wykazano, że od XI wieku liczba źródeł dotyczących Albańczyków systematycznie wzrastała, a od XIII wieku pojawiają się informacje o albańskiej diasporze oraz ekspansji terytorialnej Albańczyków na Bałkanach. Szczególną wartość przypisano „Descriptio Europae Orientalis”, które jako pierwsze dostarcza względnie szczegółowe informacje o charakterze społeczno-politycznym Albańczyków. Autor zwraca uwagę na problemy z ustaleniem autorstwa i datacji dzieła oraz na konieczność ostrożnej interpretacji zawartych w nim informacji. Rezultaty analizy wskazują, że „Descriptio Europae Orientalis” stanowi niezwykle cenne źródło do badań nad średniowiecznymi Albańczykami, ale jego analiza wymaga konfrontacji z innymi przekazami epoki.
Bibliografia
Acta et diplomata res Albaniae mediae aetatis illustrantia, red. E. von Sufflay, K. Jireček, L. Thallóczy, Vindobonae 1913.
Anonymi Descriptio Europae Orientalis. Imperium Constantinopolitanum, Albania, Serbia, Bulgaria, Ruthenia, Ungaria, Polonia, Bohemia anno MCCCVIII, red. O. Górka, Cracoviae 1916.
Directorium ad passagium faciendum ad Terram Sanctam [w:] Recueil des historiens des croisades. Documents arméniens, t. 2, Paris 1906, s. 363–517.
Notitiae episcopatuum ecclesiae Constantinopolitanae, red. J. Daruozès, Paris 1981.
Repertorium fontium historiae Medii Aevi, t. 4, Roma 1976.
Tabula Imperii Romani, K 34, Ljubljana 1976.
Belčovski J., Gijom Adam, Upatstvoto za patuvanjeto vo Svetata Zemja (1332 god), “Istorija” 1973, t. 7, s. 601–620.
Belčovski J., Opis na istočna Evropa ot 1308 godina, „Spomenici za srednovekovnata i ponovata istorija na Makedonija” 1977, t. 2, s. 445–489.
Božić I., Albanija i Arbanasi и ΧIII, XIV i XV veku, „Glas SANU. Odeljenje istorijskih nauka”, t. 3, Beograd 1983, s. 11–116.
Buschhausen H., Buschhausen H., Die Marienkirche von Apollonia in Albanien. Byzantiner, Normannen und Serben im Kampf um die Via Egnatia, Wien 1976.
Ćirković S., Debar [w:] Lexikon des Mittelalters, t. 3, München–Zürich 1986, kol. 611.
Ćorović V., Anonymi Descriptio Europae Orientalis... (Kritički prikaz), „Prilozi za književnost, jezik, istoriju i folklor” 1923, R. 3, t. 3–4.
Ćorović V., Jedan nov izvor za srpsku historiju iz početka XIV veka, „Prilozi za književnost, jezik, istoriju i folklor” 1924, R. 5, t. 1–2, s. 67–74.
Ćorović V., Podela vlasti izmedju kraljeva Dragutina i Milutina 1282–1284 godine, „Glas SANU” 1929, t. 136, s. 5–12.
Dąbrowska Μ., Łacinniczki nad Bosforem, Łódź 1996.
Dečev D., Edno srednovekovno opisanie na bălgarskite zemi, „Godišnik na Sofijskija Universitet. Ist.-filos. Fakultet” 1923, t. 19, nr 4, s. 1–42.
Deér J., Ungarn in der Descriptio Europae Orientalis, „Mitteilungen des Österreichischen Instituts für Geschichtsforschung” 1931, t. 45, s. 1–22. DOI: https://doi.org/10.7767/miog.1931.45.jg.1
Dinić M., Srpske zemlje u srednjem veku, Beograd 1978.
Dinić M., Odnos izmedju kralja Milutina i Dragutina, „Zbornik Radova Vizantološkog Instituta SANU” 1955, t. 2I, s. 49–82.
Ducellier A., L’Albanie entre Byzance et Venice, Χe–ΧVe siècles, London 1987.
Ducellier A., La façade maritime de l’Albanie au Moyen Âge. Durazzo et Valone du XIe au XVe siècle, Thessaloniki 1981.
Ducellier A., Dyrr(h)achion [w:] Lexikon des Mittelalters, München–Zürich 1986, t. 3, kol. 1497–1499.
Failler A., Les émirs turcs à la conquête de l’Anatolie au début du 14e siècle, „Revue des études byzantines” 1994, t. 52, s. 69–112. DOI: https://doi.org/10.3406/rebyz.1994.1887
Ferjančić B., Albanci u vizantijskim izvorima [w:] Iliri i Albanci, red. M. Garašanin, Beograd 1988, s. 285–302.
Glossar zur frühmittelalterlichen Geschichte im östlichen Europa, seria B, t. 2, München–Zürich 1986, s. 125–129.
Grabski A.F., Polska w opiniach Europy zachodniej XIV–XV w., Warszawa 1968.
Grăcki izvori za bălgarskata istorija, t. 8, Sofija 1971.
Grăcki izvori za bălgarskata istorija, t. 10, Sofija 1980.
Hauziński J., Leśny J., Historia Albanii, Wrocław 1992.
Inaldjik H., Osmansko carstvo. Klasično doba 1300–1600, Beograd 1974.
Istorija srpskog naroda, t. 1, Beograd 1981.
Jäger H., Transhumance [w:] Lexikon des Mittelalters, t. 8, München–Zürich 1997, kol. 942–943.
Kohler C., Quel est l’auteur du „Directorium et passagium faciendum”?, „Revue de l’Orient latin” 1911, t. 12, s. 104–111.
Leśny J., Studia nad początkami serbskiej monarchii Nemaniczów, Wrocław 1989,
Lexikon des Mittelalters, t. 1–3, München–Zürich 1977–1981.
Mošin V., Dogovorot na kral Uroš II Milutin so Karlo Valoa od 1308 godina za podelbata na vizantiska Makedonija [w:] Spomenici za srednovekovnata i ponovata istorija na Makedonija, red. V. Mošin, K. Ilijevska, t. 2, Skopje 1977, s. 417–443.
Naumov E., Slavjanskie strany v zapadnoevropejskoj publicistike XIV v. [w:] Slavjane i zapad, Moskva 1975, s. 215–226.
Ostrogorski G., Dzieje Bizancjum, Warszawa 1967.
Popa-Lisseanu G., Descrierea Europei orientale de Geograful anonim, București 1934.
Popović V., Albanija u kasnoj antici [w:] Iliri i Albanci, red. Μ. Garašanin, Beograd 1988, s. 200–250.
Praga G., Una „Descriptio Europae Orientalis” de 1308 e le caratteristiche delle fonti per la storia delle crociate del secolo XIV, „Archivio storico per la Dalmazia” 1933, t. 15, s. 293–306.
Seliščev A.M., Slavjanskoe naselenie v Albanii, Wiesbaden 1981.
Škrivanić G., Oblast srednjevekovnog Pilota u XIV veku, „Istoriski časopis” 1957, t. 7, s. 223–230.
Soustal P., Koder J., Nikopolis und Kephalenia, Wien 1981.
Stadtmüller G., Forschungen zur albanischen Frühgeschichte, Wiesbaden 1966.
Šufflay M., Pseudobrocardus. Rehabilitacija važnog izvora za poviest Balkana u prvoj polovini XIV vijeka, „Vjesnik Zemaljskog Arkiva” 1911, t. 13, s. 142–150.
Šufflay M., Srbi a Arbanasi. Njihova simbioza u srednjem vijeku, Beograd 1925.
Swoboda W., Romanie [w:] Słownik starożytności słowiańskich, t. 4, s. 538–540.
Swoboda W., Via Apia [w:] Słownik starożytności słowiańskich, t. 4, s. 404–405.
Swoboda W., Wołosi [w:] Słownik starożytności słowiańskich, t. 6, s. 379–380.
Vizantijski izvori za istoriju naroda Jugoslavije, t. 6, Beograd 1986.
Werner E., Die Geburt einer Grossmacht. Die Osmanen, Weimar 1985.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1999
OPEN ACCESS