Abstrakt
W artykule przeanalizowano percepcję bitwy pod Warną w historiografii rosyjskiej i wschodniosłowiańskiej tradycji kronikarskiej. Autor bada problem ograniczonego zainteresowania tym wydarzeniem w źródłach moskiewskich i przyczyny niewielkiego rezonansu bitwy w rosyjskiej świadomości historycznej. Celem pracy jest prześledzenie sposobu przedstawiania Warny w latopisach litewsko-białoruskich i rosyjskich opracowaniach historycznych. Autor wykorzystuje źródła kronikarskie, przede wszystkim Latopis Raczyńskiego i Latopis Bychowca, a także rosyjską historiografię XIX i XX wieku. W artykule wykazano, że źródła moskiewskie praktycznie nie odnotowały bitwy pod Warną, co wynikało z zależności politycznej Moskwy od Złotej Ordy i skupienia na konfliktach wewnętrznych w państwie moskiewskim. Informacje o Warnie zachowały się natomiast w kronikach z obszaru Wielkiego Księstwa Litewskiego, gdzie jednak największą uwagę zwracano na osobę Władysława III. Autor podkreśla również, że rosyjscy historycy poświęcali temu wydarzeniu niewiele miejsca, ograniczając się zazwyczaj do ogólnych ocen. Rezultaty analizy wskazują, że bitwa pod Warną nie odegrała większej roli w rosyjskiej tradycji historycznej, a jej obecność w źródłach była marginalna i pośrednia.
Bibliografia
Chronika Bychovca, „Pamjatniki srednevekovoj istorii narodov Centralnoj i Vostočnoj Evropy”, Moskva 1966.
Letopis Bychowca [w:] Polnoe sobranie russkich letopisej, t. XXXII: Chroniki: Litowskaja i Żmojtskaja, i Bychowca, Moskwa 1975, s. 127–173.
Letopisi belorussko-litovskie, Moskva 1980.
Polnoe sobranie russkich letopisej, t. XII: Patriaršaja ili Nikonovskaja letopis’, Moskva 1965.
Letopis Raczyńskiego [w:] Polnoje Sobranije Russkich Letopise, tom XVII, Sankt-Peterburg 1907, s. 295–355.
Polnoe sobranie russkich letopisej, t. XXV: Moskovskij letopisnyj svod końca XV veka, Moskva–Leningrad 1949.
Polnoe sobranie russkich letopisej, t. XXXV: Letopisi belorussko-litovskie, Moskva 1980.
Bodjanskij O.M., O poiskach moich v Poznanskoj publičnoj biblioteke, „Čtenija v Obščestve istorii i drevnostej rossijskich” 1846, nr 1, s. 7–11.
Brückner A., Ein weissrussischer Codex miscellaneus der gräflich-Raczyńskischen Bibliothek in Posen, „Archiv für slawische Philologie” 1886, t. 9, z. 3, s. 345–391.
Čerepnin L.V., Obrazovanie russkogo centralizovannogo gosudarstva v XIV–XV vekach, Moskva 1960.
Chodynicki K., Ze studiów nad dziejopisarstwem rusko-litewskim, „Ateneum Wileńskie” 1926, z. 10–11, s. 388–401.
Czemierzin A., Turcija, eja moguščestvo i raspadenie. Istoričeskie i voennye očerki, t. I, Sankt-Peterburg 1878.
Golicyn N.S., Vseobščaja voennaja istorija srednich vekov, cz. 3, Sankt-Peterburg 1878.
Grekov I.B., Očerki po istorii meždunarodnych otnošenij Vostočnoj Evropy XIV–XVI vv., Moskva 1963.
Istorija Pol’ši, t. I, red. W. Koroljuk, I. Miller, P. Tretjakow, Moskva 1956.
Karamzin M. N., Istorija gosudarstva rossijskogo, t. 5, Moskva 1989.
Kloss B. M., Maksim Grek – perevodčik povesti Eneja Sil’vija „Vzjatie Konstantinopolja turkami”, „Pamjatniki kul’tury. Novye otkrytija. Ežegodnik” 1974 g., Moskva 1975, s. 55–61.
Kloss B. M., Nikonovskij svod i russkie letopisi XVI–XVII vekov, Moskva 1980.
Koneczny F., Dzieje Rosji, t. I: do roku 1449, Warszawa 1917.
Narbutt T., Dzieje narodu litewskiego, t. V: Od śmierci Giedymina do bitwy nad Worsklą, Wilno 1839.
Solov’ev S. M., Istorija Rossii s drevnejšich vremen [w:] tegoż, Sočinenija, t. 3–4, Moskva 1988.
Szuszarin W., Osmanskaja imperija i strany Central’noj, Vostočnoj i Jugo-Vostočnoj Evropy v XV–XVI vv. Glavnye tendencii političeskich vzaimootnošenij, Moskva 1984.
Ulaščik N. N., Vvedenie v izučenie belorussko-litovskogo letopisanija, Moskva 1985.
Wdowiszewski Z., Genealogia Jagiellonów, Warszawa 1968.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1997
OPEN ACCESS