Abstrakt
W artykule podjęto kwestię recepcji tradycji antycznej w relacji z podróży Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła „Sierotki” - jednego z najważniejszych polskich podróżników XVI wieku. Celem pracy jest określenie zakresu wiedzy o świecie starożytnym, jaką dysponował autor „Peregrynacji do Ziemi Świętej” oraz sposobów jej wykorzystania podczas opisu Bałkanów i wysp Morza Śródziemnego. Badania oparto na analizie źródłowej tekstu „Peregrynacji” z uwzględnieniem odniesień do literatury antycznej, tradycji historycznej i mitologicznej. Radziwiłł korzystał zarówno z własnych obserwacji terenowych, jak i z licznych źródeł pisanych, w tym dzieł autorów klasycznych oraz literatury pielgrzymkowej. W jego relacji pojawiają się liczne odniesienia do mitów greckich, historii starożytnej i zabytków antycznych odwiedzanych miejsc. Z przeprowadzonej analizy wynika, że podróżnik prezentował postawę krytycznego obserwatora, często konfrontował informacje zaczerpnięte z lektur z własnymi doświadczeniami. „Peregrynacja” dokumentuje wysoki poziom zainteresowania historią starożytną wśród elit Rzeczypospolitej i jest istotnym źródłem do badań nad percepcją antyku oraz kulturą podróżniczą epoki nowożytnej.
Bibliografia
Biblioteka Kórnicka, rkps 1320: Hanowicz J., Bibliotheca. alias Consignatio Generalis Libror[um] Arcis Nesvisiensis per Classes dispositorum Iussu & Imperio Illrismi Ducis ac Principis Dni D. Alexan[dri] Ludovicii Radziwil Marschalci Supremi Mag. Duc. Lit: &c. &c. &c: Opera vero & Industria Joannis Hanowicz Infamulatoris olim & Notarii Cubicularis Eius Illmae Cels.dnis nunc Consulis Iurati, & Aedilium Publicarum Praefecti Priuilegiatae Civitatis Nesvisiensis confecta A: D: 1651 Aprilis Diebus.
Ciceronis Μ. Tulii, Opera omnia, t. 1, wyd. A. Ernest, Lipsiae 1737.
Georgius Cedrenus, Annales sive historiae ab exordio mundi ad Isaei um Comnenum usque compendium: Nunc primum liberalitate magnificorum ac generosorum D. D. Marci & Ioannis, Antonij F. F. Fuggerorum, & Graece & Latine editi Gvilielmo Xylandro Augustano interprete, Basileae 1566.
Historya barzo piękna ucieszna y każdemu stanowi tak Rycerskiemu, iako też y inszemu pospolitemu iscie pożyteczna gdyż w sobie osobliwych przykładów ma barzo wiele. O zburzeniu a zniszczeniu onego sławnego a znamienitego miasta y państwa Troiańskiego kthore dla iedney białeygłowy Heleny ktorą był Alexander syn Priamusa króla Troiańskiego uniosł Grekowie na on czas z wielkim krwie z obu stron rozlaniem uczynili. Teraz nowo drukowana. W Drukarni Macieia Wierzbięty, Roku Pańskiego 1597.
Fratris Felicis Fabri Evagatorium in Terrae Sanctae, Arabiae et Egypti peregrinationem, red. Cunradus Dietericus Hassler, t. 3, Stuttgardiae 1849 (Bibliothek des Litterarischen Vereins in Stuttgart, t. 4).
Plinius, Naturalis historia IV, 20.
Radziwiłł M.K., Podróż do Ziemi Świętej, Syrii i Egiptu 1582–1584, oprac. L. Kukulski, Warszawa 1962.
Alexandrowicz S., Peregrynacja do Ziemi Świętej księcia Radziwiłła Sierotki. Czas powstania rękopisu [w:] Ars historica: prace z dziejów powszechnych i Polski, red. M. Biskup, Poznań 1976, s. 585–595.
Czermiński M., Z Grecji i Krety, Kraków 1902.
Dworakowska A., Quarries in Ancient Greece, Wrocław 1975.
Hartleb K., Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła pielgrzymka do Ziemi Św. [w:] Prace historyczne w 30-lecie działalności profesorskiej Stanisława Zakrzewskiego, Lwów 1934, s. 5–40.
Kowalska A., Z badań nad peregrynacją Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła, „Prace Polonistyczne” 1939, seria III, s. 19–54.
Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła Peregrynacja do Ziemi Świętej (1582–1584), wyd. J. Czubek, „Archiwum do Dziejów Literatury i Oświaty w Polsce” t. 15, cz. 2, Kraków 1925.
Rutkowski B., Radziwiłła „Sierotki” podróż na Kretę, „Archeologia” 1968 (1969), t. 19, s. 109–116.
Sajkowski A., Od Sierotki do Rybieńki. W kręgu radziwiłłowskiego mecenatu, Poznań 1965.
Sinko T., Polscy podróżnicy w Grecji i Troi, Kraków 1925.
Licencja
Copyright
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1989
OPEN ACCESS
