Abstrakt
W artykule omówiono początki ekspansji Turków osmańskich na Bałkany w pierwszej połowie XIV wieku. Celem pracy jest wyjaśnienie mechanizmów politycznych i społecznych, które umożliwiły Osmanom trwałe zakorzenienie się w Europie Południowo-Wschodniej. Autor zastosował metodę analizy źródeł bizantyńskich i osmańskich oraz literatury historycznej dotyczącej dziejów Bizancjum i państw tureckich Azji Mniejszej. W pracy wykazano, że ekspansja osmańska była poprzedzona wcześniejszymi kontaktami Bizancjum z ludami tureckimi i działalnością innych bejlików anatolijskich. Szczególną uwagę poświęcono geopolitycznemu położeniu emiratu Osmanów na pograniczu bizantyńskim, roli ideologii ghazi i migracjom ludności tureckiej wywołanym najazdami mongolskimi. Autor analizuje pierwsze wyprawy tureckie do Tracji i Mezji oraz stopniowe osłabianie pozycji Bizancjum w Azji Mniejszej i Europie. Wskazuje on, że sukces Osmanów wynikał z ich militarnej aktywności, kryzysu politycznego cesarstwa bizantyńskiego oraz umiejętnego wykorzystania sytuacji na Bałkanach.
Bibliografia
Ašiqpašazade, Vom Hirtenzelt zur Hohen Pforte, przeł. R.F. Kreutel, Graz–Wien–Köln 1959.
Brattuti V., Chronica delľ origine e progressi della casa ottomana composta da Saidino eccelentissimo Historico in lingua Turca, Vienna 1649.
Die altosmanischen anonymen Chroniken, t. 2, wyd. F. Giese, Breslau 1922.
Dölger F., Regesten der Kaiserurkunden des Oströmischen Reiches von 565–1453, cz. 4: Regesten von 1282–1341, München–Berlin 1960.
Dölger F., Regesten der Kaiserurkunden des Oströmischen Reiches, t. 5: 1341–1453, München–Berlin 1965.
Ducas, Istoria turco-bizantină (1341–1462), wyd. V. Grecu, Bucureşti 1958.
Enveri, Le destan d’Umur Pacha, wyd., tłum. i oprac. I. Mélikoff-Sayar [w:] Bibliothèque byzantine. Documents, t. 2, Paris 1954.
Ioannis Cantacuzeni eximperatoris historiarum libri IV. Graece et latine, wyd. L. Schopen, t. 1–3, Bonnae 1828–1832.
Laonikos Chalkokondyles, Historiarum demonstrationes, wyd. E. Darkó, I, Budapest 1922.
Matteo Villani, Historiae [w:] Rerum Italicarum Scriptores, wyd. L.A. Muratori, t. 14, Mediolani 1729, s. 9–728.
Mevlâna Mehmet Neşri, Gihannüma. Die altosmanische Chronik des Mevlānā Meḥemmed Neschri, wyd. F. Taeschner, T. Menzel, cz. 1, Leipzig 1951.
Sa‛d-eddin, Tac üt-tevarih, Biblioteka Narodowa w Sofii, rkp Or/546, Or/2560.
Angelov D., Certains aspects de la conquête des peuples balkaniques par les Turcs, „Byzantinoslavica” 1956, t. 17, s. 259–277.
Babinger F., Beiträge zur Frühgeschichte der Türkenherrschaft in Rumelien (14.–15. Jahrhundert), Brünn–München–Wien 1944.
Barkan Ö. L., Les déportations comme méthode de peuplement et de colonisation dans l’Empire Ottoman, „Istanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası” 1949–1950, t. 11, s. 67–131.
Beldiceanu-Steinherr I., La conquête d’Andrinople par les Turcs, la pénétration turque en Thrace et la valeur des chroniques ottomanes [w:] Travaux et mémoires, t. 2, Paris 1965, s. 439–461.
Burmov A., Koga e zavladan Odrin ot turcite, „Izvestija na Bălgarskoto Istoričesko Družestvo” 1945, t. 21, s. 23–33.
Charanis P., The Strife among the Palaeologi and the Ottoman Turks, 1370–1402, „Byzantion” 1942–1943, t. 16, s. 286–314.
Cvetkova B., Obzor na osnovnite osmanski iztočnici ot XV v. za pohodite na Vladislav Varnenčik i Jan Huniadi prez 1443–1444 g. [w:] Varna 1444, Sofija 1969, s. 168–183.
Ferluga J., Serben, Türken und Byzantiner von der türkischen Eroberung Kallipolis’ (1354) bis zur Schlacht an der Marica (1371) [w:] Mélanges Ivan Dujčev, Paris 1979, s. 165–174.
Gay J., Le pape Clément VI et les affaires d’Orient (1342–1352), Paris 1904.
Gjuzelev V., Momčil v svetlinata na edin nov istoričeski izvor [w:] Vesti na Narodnija Muzej v Haskovo, t. 2, Haskovo 1965, s. 21–27.
Grousset R., L’Empire du Levant, Paris 1949.
Inalcik H., The Emergence of the Ottomans [w:] The Cambridge History of Islam, t. 2, Cambridge 1970, s. 263–291. DOI: https://doi.org/10.1017/CHOL9780521219464.010
Inalcik H., The Rise of Ottoman Historiography [w:] Historians of the Middle East, red. B. Lewis, P.M. Holt, London 1962, s. 152–167.
Istorija Vizantii, t. 3, Moskva 1967.
Jireček J.K., Besprechungen: N. Jorga, „Geschichte des osmanischen Reiches”…, „Byzantinische Zeitschrift” 1909, t. 18, s. 578–586.
Jorga N., Geschichte des osmanischen Reiches, t. 2, Gotha 1908.
Köprülü M. F., Les origines de l’Empire ottoman, „Études orientales”, t. 3, Paris 1935.
Lemerle P., L’émirat d’Aydin, Byzance et l’Occident. Recherches sur „La geste d’Umur Pacha”, Paris 1957.
Moravcsik Gy., Byzantinoturcica, t. 1: Die byzantinischen Quellen der Geschichte der Türkenvölker, Berlin 1983. DOI: https://doi.org/10.1515/9783112470527
Nikov P., Turskoto zavladavane na Bălgarija i sădbata na poslednite Šišmanovci, „Izvestija na Istoričeskoto Družestvo v Sofija” 1928, t. 7–8, s. 1–96.
Ostrogorski G., Dzieje Bizancjum, Warszawa 1968.
Pears E., The Ottoman Turks to the Fall of Constantinople [w:] The Cambridge Medieval History, t. 4, Cambridge 1936, s. 653–689.
Szakály F., Phases of Turco-Hungarian Warfare before the Battle of Mohács (1365–1526), „Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungariae” 1979, t. 33, nr 1, s. 65–111.
Werner E., Die Geburt einer Grossmacht. Die Osmanen (1300–1481), Berlin 1978. DOI: https://doi.org/10.1515/9783112535769
Werner E., Johannes Kantakuzenos, Umur Paša und Orhan, „Byzantinoslavica” 1965, t. 26, s. 255–276.
Wittek P., Das Fürstentum Mentesche. Studien zur Geschichte West-Kleinasiens im 13.–15. Jh., Istanbul 1934.
Wittek P., The rise of the Ottoman Empire, „Royal Asiatic Monographs”, nr 23, London 1938.
Zinkeisen J. W., Geschichte des osmanischen Reiches in Europa, t. 2, Hamburg 1840.
Licencja
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1985
OPEN ACCESS