Abstrakt
Autorka przedstawiła rozwój i zróżnicowanie rzymskich łaźni na terenie dzisiejszej Bułgarii jako ważny przejaw romanizacji prowincji bałkańskich. Celem artykułu jest charakterystyka najważniejszych typów łaźni, określenie ich znaczenia dla życia społecznego i kultury materialnej w okresie rzymskim. Autorka zastosowała metodę historyczno-archeologiczną. Przeanalizowała zachowane relikty architektoniczne, układy funkcjonalne budowli i wyniki badań prowadzonych w miastach, twierdzach legionowych oraz ośrodkach uzdrowiskowych. W artykule omówione zostały rozwiązania techniczne stosowane w budownictwie term (system hypokaustyczny), układy pomieszczeń, sposoby ogrzewania i odprowadzania wody. Opisano termy w Odessos, łaźnie przy gorących źródłach leczniczych, w willach miejskich i wiejskich i obozach wojskowych. Zdaniem autorki rozpowszechnienie łaźni odzwierciedlało stopień romanizacji poszczególnych regionów i świadczyło o przejmowaniu rzymskiego modelu życia przez miejscową ludność. Rozwiązania architektoniczne dostosowywano do lokalnych warunków, zachowując jednocześnie podstawowe zasady rzymskiego budownictwa. W artykule podkreślono, że łaźnie pełniły nie tylko funkcję higieniczną, lecz także społeczną, rekreacyjną i reprezentacyjną. Ich rozwój stanowił miernik przemian cywilizacyjnych zachodzących w Mezji Dolnej i Tracji pod panowaniem rzymskim.
Bibliografia
Ajanov G., Obrabotka na rudata v Strandža, „Izvestija na Arheologičeskija Institut” 1950, t. 17, s. 280–288.
Antonova V., Novootkriti obekti ot rimskata epoha v Madara, „Izvestija na Narodnija Muzej v Kolarovgrad” 1960, t. 1, s. 19–34.
Bardžiev W. N., Die thrako-römischen Denkmäler der Balneologie in Bulgarien [w:] Atti del Primo Congresso Europeo di Storia Ospitaliera, Reggio Emilia 1960, s. 57–68.
Biernacka-Lubańska M., Konstrukcyjne znaczenie podziemnych korytarzy odkrytych pod łaźniami rzymskimi na terenie Bułgarii, „Archeologia” 1966, t. 17, s. 246–248.
Bobčeva L., Kăsnorimska banja na Kaliakra, „Izvestija na Okražen Istoričeski Muzej i Bălgarskoto Istoričesko Družestvo”, Tolbuhin 1973, t. 1, s. 148–156.
Čičikova M., Habitats et forteresses thraces du 1er millénaire av. n. ère [w:] Pulpudeva I. Semaines Philippopolitaines de l’histoire et de la culture thrace, red. A. Fol, Sofia 1976, s. 24–38.
Concev D., Hisarskite bani. Geografski, istoričeski i arheologičeski očerk, „Godišnik na Plovdivskata Narodna Biblioteka i Muzej” 1935–1936, Sofija 1937, s. 156–175.
Concev D., Rimska banja v iztočnata čast na Plovdiv, „Godišnik na Plovdivskija Arheologičeski Muzej” 1950, t. 2, s. 137–148.
Danoff C., Pautalia [w:] Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, red. K. Ziegler, Stuttgart 1962, s. 800–824.
Davies R. W., The Roman Military Medical Service, „Saalburg Jahrbuch” 1970, t. 27, s. 84–104.
Döhle B., Zwei Badeanlagen aus dem 4. Jahrhundert im spätrömischen Limeskastell Jatrus [w:] Akten des XI. Internationalen Limeskongresses, red. J. Fitz, Budapest 1977, s. 427–438.
Filov B., Neue Ausgrabungen in Bulgarien, „Archäologischer Anzeiger” 1911, s. 349–360.
Frova A., Razkopki na italianskata arheologičeska misija v Eskus, „Izvestija na Arheologičeskija Institut” 1952, t. 17, s. 39–60.
Hoddinott R. F., Bulgaria in Antiquity, London 1975.
Ivanov T., Archeologičeski proučvanija pri Sapareva Banja, „Izvestija na Arheologičeskija Institut” 1957, t. 21, s. 211–232.
Ivanov T., Archeologičeskie issledovanija antičnogo goroda Ulpia Eskus, „Sovetskaja Archeologija” 1964, t. 8, z. 1, s. 239–254.
Ivanov T., Proučvanija vărhu hipokausta ot rimskata i rannovizantijskata epoha v Bălgarija, „Arheologija” 1971, t. 13, nr 1, s. 41–55.
Ivanov T., Razkopki v Eskus, „Izvestija na Arheologičeskija Institut” 1952, t. 18, s. 215–240.
Majewski K., Kultura rzymska w Bułgarii, Wrocław–Warszawa 1969.
Mircev M., Rimskie termy v Varne. Predvaritelnyj otčët [w:] Actes du Premier Congrès International des Études Balkaniques et Sud-Est Européennes, t. 2, red. V. Georgiev, Sofia 1969, s. 470–482.
Nikolov D., Stroitelen nadpis ot rimska banja kraj Stara Zagora, „Arheologija” 1968, t. 10, nr 1, s. 45–51.
Parnicki-Pudełko S., Les recherches archéologiques polonaises à Novae en 1974, „Latomus” 1976, t. 35, s. 589–596; 1977, t. 36, s. 805–812.
Petrikovits H. von, Die Innenbauten römischer Legionslager während der Prinzipatszeit, Opladen 1975. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-663-20486-2
Popilian G., Thermele de la Slăveni, „Apulum” 1971, t. 9, s. 626–635.
Press L., Centralne ogrzewanie w Novae, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 1967, t. 15, nr 4, s. 766–774.
Press L., The Building with the Porticoes in Novae, „Archaeologia Polona” 1973, t. 14, s. 286–298.
Press L., Parnicki-Pudełko S., System ogrzewania budowli w rzymskim mieście Novae, „Meander” 1981, t. 36, nr 5, s. 240–252.
Ruseva-Slokoska L., Rimska obštestvena sgrada v Pautalija, „Arheologija” 1964, t. 6, nr 1, s. 33–42.
Soultov B., Ancient Pottery Centres in Moesia Inferior, Sofia 1976.
Tončeva G., Novootkriti obekti ot rimskata epoha kraj Varna, „Sovetskaja Archeologija” 1964, t. 8, nr 1, s. 231–238.
Licencja
Copyright
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1984
OPEN ACCESS