Słowa kluczowe
Mezja
numizmatyka
obieg pieniądza
Europa Środkowo-Wschodnia
Tracja
mennice
Jak cytować
Abstrakt
Autor przeanalizował monety wybijane w Mezji i Tracji przez ośrodki posiadające prawo do własnej emisji pod kątem ich rozpowszechnienia poza bałkańskie prowincje Cesarstwa Rzymskiego. Celem artykułu jest określenie znaczenia lokalnego mennictwa dla obiegu pieniężnego i ocena zasięgu występowania tych monet w rejonie Europy Środkowo-Wschodniej. Autor zastosował metodę numizmatyczną i historyczną. Przeanalizował działalność poszczególnych mennic, strukturę emisji i dane pochodzące ze znalezisk monetarnych. W artykule wykazano, że monety autonomiczne były emitowane przede wszystkim w celu zaspokojenia lokalnego zapotrzebowania na drobny pieniądz. W Tracji od I do III wieku n.e. działało 21 mennic, a w Mezji Dolnej siedem. Analiza znalezisk wykazała, że większość emisji pozostawała w obiegu lokalnym, ale część monet docierała także na obszary Barbaricum. Ich obecność świadczy o funkcjonowaniu dalekosiężnych kontaktów handlowych i przenikaniu rzymskiego pieniądza poza granice imperium. Zdaniem autora materiał numizmatyczny stanowi jedno z najważniejszych źródeł do badań nad gospodarką i kontaktami ekonomicznymi prowincji naddunajskich.
Bibliografia
Claudianus, Carmina.
Corpus Inscriptionum Latinarum, Stuttgart 1873.
Herodianus, Historiae.
Historici Graeci Minores, Lipsiae 1870.
Jordanes, Getica.
Scriptores Historiae Augustae, Vita Gordiani.
Alföldi M., Der Geldverkehr von Intercisa [w:] Intercisa: Geschichte der Stadt in der Römerzeit, red. L. Barkóczi, Budapest 1954, t. 1, s. 142–165.
Barkóczi L., Kerényi A., Bronze Medallions of Thracian Issue from Brigetio, „Folia Archaeologica” 1958, t. 10, s. 77–87.
Biró-Sey K., Egy Újabb Thráciai Veretű Bronzmedalia Brigetióból, „Archaeologiai Értesítő” 1961, t. 88, s. 273–274.
Bursche A., „Medallion” of Perinthos Found near Gdańsk, „Pulpudeva” 1983, t. 4, s. 197–199.
Callu J.-P., La politique monétaire des empereurs romains de 238 à 311, Paris 1969.
Condurachi E., L’activité des ateliers monétaires de la région danubienne — source de l’histoire romaine [w:] XIe Congrès International des Sciences Historiques, Stockholm 21–28 Août 1960. Résumés des communications, Uppsala 1960, s. 77–78.
Crawford M., Finance, Coinage and Money from the Severans to Constantine [w:] Aufstieg und Niedergang der römischen Welt, II 2, red. H. Temporini, Berlin–New York 1975, s. 560–595. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110830880-018
Dušanić S., The Era of Viminacium [w:] Frappé et ateliers monétaires dans l’antiquité et moyen-âge, red. V. Kondić, Beograd 1976, s. 53–58.
Eimer G., Der römische Geldverkehr in Carnuntum, „Numismatische Zeitschrift” 1933, t. 66, s. 66–73.
Fitz J., Der Geldumlauf der römischen Provinzen im Donaugebiet Mitte des 3. Jahrhunderts, t. 1–2, Budapest–Bonn 1978.
Gerasimov T., Izobraženija na antični gradove v Trakija na moneti, „Numizmatika” 1972, t. 1, s. 33–35.
Gerasimov T., Kolektivni nahodki na moneti, „Izvestija na Arheologičeskija Institut” 1955, t. 19, s. 605–611.
Gerasimov T., Njakolko moneti i medalioni ot Filipopol, „Godišnik na Plovdivskata Narodna Biblioteka i Muzej” 1931–1934, s. 117–130.
Gerasimov T., Numizmatičeski prinos kăm religijata na Trakija, „Izvestija na Bălgarskija Arheologičeski Institut” 1934, t. 8, s. 163–182.
Gerassimova-Tomova V., Wirtschaftliche und religiöse Beziehungen Thrakiens zum Osten, „Klio” 1980, t. 62, z. 1, s. 91–97. DOI: https://doi.org/10.1524/klio.1980.62.62.91
Gerov B., Die Einfälle der Nordvölker in den Ostbalkanraum im Lichte der Münzschatzfunde. Das 2. und 3. Jh. (101–284) [w:] Aufstieg und Niedergang der römischen Welt, red. H. Temporini, Berlin–New York 1977, s. 110–181. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110852882-005
Gerov B., Marcianopolis im Lichte der historischen Angaben und der archäologischen, epigraphischen und numismatischen Materialien und Forschungen, „Studia Balcanica” 1975, t. 10, s. 49–72.
Grempler W., Der Fund von Sackrau, Breslau 1888.
Instinsky H. U., Reiterstandbild Mark Aurels auf einer Münze von Pautalia, „Hamburger Beiträge zur Numismatik” 1948, t. 2, s. 66–68.
Jones T. B., A Numismatic Riddle. The So-called Greek Imperials, „Proceedings of the American Philosophical Society” 1963, t. 107, nr 4, s. 308–355.
Jurukova J., Die Münzprägung von Bizye, Berlin 1981.
Jurukova J., Die Münzprägung von Deultum, Berlin 1973.
Jurukova J., Redki obrazci na skulpturnata plastika, predstaveni vărhu monetite na Deultum, „Numizmatika” 1972, t. 3, s. 9–12.
Kolendo J., Studia z dziejów numizmatyki. Zbiory w Krzemieńcu, „Archeologia” 1969, t. 20, s. 104–110.
Kolev K., Džambaztepe, izobrazeno vărhu antična moneta ot Filipopol, „Izvestija na Muzeite ot Južna Bălgarija” 1975, t. 1, s. 115–124.
Kolev K., Hălmăt Bunardžika, izobrazen vărhu antična moneta ot Filipopol, „Numizmatika” 1976, t. 1–2, s. 28–35.
Kolev K., Monetite i istorijata na Plovdiv [w:] Arheologičeski proučvanija za istorijata na Plovdiv i Plovdivskija kraj, red. H. Džambov, Plovdiv 1966, s. 56–84.
Kolev K., Taksimtepe, izobrazeno vărhu antični moneti ot Filipopol, „Izvestija na Muzeite ot Južna Bălgarija” 1977, t. 3, s. 103–122.
Kolev K., Boev P., Porträts in der thrakischen Numismatik, „Pulpudeva” 1976, t. 1, s. 177–183.
Krzyżanowska A., Les monnaies de Gordien III, frappées à Colonia Caesarea Antioche, „Wiadomości Numizmatyczne” 1964, t. 8, s. 1–22.
Kunisz A., East and Central European finds of autonomous coins from the Roman Empire period, „Wiadomości Numizmatyczne” 1973, t. 17, s. 27–39.
Kunisz A., Obieg monetarny w Cesarstwie Rzymskim w latach 214/215–238 n.e. Od reform Karakalli do przywrócenia emisji antoniniana, Katowice 1971.
Kunisz A., Rola pieniądza proweniencji prowincjonalnej w systemie monetarnym Cesarstwa Rzymskiego [w:] Prowincje rzymskie i ich znaczenie w ramach Imperium, red. M. Jaczynowska, J. Wolski, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1976, s. 87–103.
Lukonin V., Kultura sasanidskogo Irana, Moskva 1969.
Majewski K., Le sanctuaire thrace et gréco-romain d’Apollon-Kendrisos à Philippopolis en Mésie Inférieure. Étude d’iconographie numismatique, „Thracia” 1977, t. 4, s. 189–206.
Mušmov N., Antičnite moneti na Balkanskija poluostrov i monetite na bălgarskite care, Sofija 1912.
Mušmov N., Les monnaies antiques de Philippopolis [w:] Godišnik na Narodnata Biblioteka v Plovdiv za 1924 g., Sofija 1926, s. 181–287.
Mušmov N., Les monnaies et les ateliers monétaires de Serdica, Sofia 1926.
Nudel'man A., Topografija kladov i nahodok edinočnyh monet, Kišinev 1976.
Ondrouch V., Bohaté hroby z doby rímskej na Slovensku, Bratislava 1957.
Orlov G., Viminacium — emisije lokalnog novca, Beograd–Požarevac 1970.
Pick B., Die antiken Münzen von Dacien und Moesien, t. 1, cz. 1–2, Berlin 1898–1910.
Pick B., Die Münzen von Pautalia, Berlin 1910.
Preda C., Circulaţia monedelor romane postaureliene în Dacia, „Studii şi cercetări de istorie veche şi arheologie” 1975, t. 26, s. 449–470.
Robert L., Monnaies grecques. Types, légendes, remarques paléographiques et critiques, Paris–Genève 1967.
Ruzicka L., Die Münzen von Pautalia, „Izvestija na Bălgarskija Arheologičeski Institut” 1932–1933, t. 7, s. 1–216.
Ruzicka L., Die Münzen von Serdica, „Numismatische Zeitschrift” 1915, t. 48, s. 1–82.
Salamon M., Przyczyny zaniku mennic miejskich w Azji Mniejszej w drugiej połowie III w. n.e., „Wiadomości Numizmatyczne” 1970, t. 14, s. 146–162.
Salamon M., The Chronology of Gothic Incursions into Asia Minor in the IIIrd Century A.D., „Eos” 1971, t. 59, s. 136–154.
Schmidt L., Die Ostgermanen. Geschichte der deutschen Stämme bis zum Ausgang der Völkerwanderung, München 1941.
Schönert E., Der Hafen von Perinthos in der römischen Kaiserzeit [w:] Atti del Congresso Internazionale di Numismatica, Roma 11–16 Settembre 1961, Roma 1965, t. 2, s. 313–317.
Schönert E., Die Münzprägung von Perinthos, Berlin 1965.
Schönert-Geiss E., Das Ende der Provinzialprägung in Thrakien und Mösien, „Klio” 1968, t. 50, s. 251–256. DOI: https://doi.org/10.1524/klio.1968.50.50.251
Schönert-Geiss E., Die Münzprägung von Byzantion, t. 2: Kaiserzeit, Berlin–Amsterdam 1972.
Schönert-Geiss E., Zur Geschichte Thrakiens anhand von griechischen Münzbildern aus der römischen Kaiserzeit, „Klio” 1967, t. 49, s. 217–264. DOI: https://doi.org/10.1524/klio.1967.49.jg.219
Stein A., Römische Reichsbeamte der Provinz Thracia, Sarajevo 1920.
Strack M. L., Die antiken Münzen Nordgriechenlands, t. 2, cz. 1: Thrakien, Berlin 1912.
Ulrichseydl D., Die griechischen Städte in Thrakien und ihre Verbindungen zu Kleinasien in der römischen Kaiserzeit, „Pulpudeva” 1983, t. 4, s. 184–191.
Winkler J., Circulaţia monetară la Apulum, „Acta Musei Napocensis” 1965, t. 2, s. 215–250.
Winkler J., Despre circulaţia monetară la Porolissum, „Acta Musei Napocensis” 1964, t. 1, s. 215–233.
Winkler J., Zur Problematik der Handelsbeziehungen Daziens mit den griechisch-orientalischen Städten [w:] Studien zur Geschichte und Philosophie des Altertums, red. J. Harmatta, Budapest 1968, s. 362–370.
Winkler J., Băloi C., Circulaţia monetară în aşezările antice de pe teritoriul comunei Orlea, „Acta Musei Napocensis” 1973, t. 10, s. 199–211.
Wolfram H., Geschichte der Goten. Von den Anfängen bis zur Mitte des sechsten Jahrhunderts, München 1979.
Zaprjanov N., Kolev K., Asclépios dargestellt auf antiken Münzen von Philippopel, „Folia Medica” 1971, t. 4, s. 273–280.
Licencja
Copyright
© by Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii, Poznań, 1984
OPEN ACCESS