Keywords
sociotherapy
development during adolescence
How to Cite
Abstract
Sex education is an important factor in supporting the development of teenagers, contributing to the acquisition of knowledge, skills, and attitudes necessary for making responsible decisions about sexual health. Incorporating elements of sex education into social therapy interventions provides opportunities not only for adolescents to understand topics related to gender and sexuality that are important to them, but also to develop emotional, social, and behavioral competencies. This article highlights the role of sex education in social therapy, emphasizing its potential to prevent risky sexual behavior, promote safety, and support the development of healthy interpersonal relationships. The analysis emphasizes the importance of providing scientifically accurate and age-appropriate information, as well as creating an environment of acceptance, open communication, and constructive feedback. By combining educational and therapeutic strategies, sociotherapy enriched with sex education can increase self-awareness, emotional regulation, and identity formation in adolescents. The article emphasizes the importance of this integrated approach in promoting both mental well-being and sexual health, ultimately enabling young people to navigate the complexities of intimate relationships safely and responsibly.
References
Begoyan, A. Chodecka, A., Beisert, M., Izdebska, A., Pilarczyk, K., Zielona-Jenek, M., Begoyan, A. (2016). Ekspresja seksualna dziecka przedszkolnego w opisie jego opiekunów. [Badanie].
Beisert, M. (1991). Seks twojego dziecka. Poznań: K. Domke.
Beisert, M. (2006). Rozwojowa norma seksuologiczna jako kryterium oceny zachowań seksualnych dzieci i młodzieży. Dziecko krzywdzone. Teoria Badania Praktyka, 16, 1–15.
Biuro Regionalne WHO dla Europy i BZgA. (n.d.). Standardy edukacji seksualnej w Europie. Pobrano z: https://www.bzga-whocc.de/fileadmin/user_upload/Dokumente/BZgA_Standards_Polish.pdf [dostęp: 11.10.2025].
Borzucka-Sitkiewicz, K., Syrek, E. (2009). Edukacja zdrowotna. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Brooks-Russell, A., Foshee, V.A., Reyes, H.L.M. (2015). Dating violence. W: T.P. Gullotta, R.W. Plant, M.A. Evans (red.). Handbook of Adolescent Behavioral Problems (559 576). Boston: Springer. DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-4899-7497-6_29
Brzezińska, A. (2023). Przemoc na randkach w pracy socjoterapeutycznej z młodzieżą. Biuletyn Socjoterapeutyczny, 1, 105–117. DOI: https://doi.org/10.14746/bst.2023.1.7
Dec-Pietrowska, J., Walendzik-Ostrowska, A. (2020). Wokół problematyki edukacji seksualnej w Polsce. Wychowanie w Rodzinie, 23(2), 229–242. DOI: https://doi.org/10.61905/wwr/170454
Erikson, E.H. (2012). Dopełniony cykl życia. Gliwice: Wydawnictwo Helion.
Herman, T. (2014). Socjoterapia w profilaktyce w pracy z młodzieżą. Studia Edukacyjne, 33, 189–200. DOI: https://doi.org/10.14746/se.2014.33.10
IBE. (2015). Raport EKD. Pobrano z: https://www.ibe.edu.pl/images/materialy/IBE-raport-EKD.pdf [dostęp: 12.10.2025].
Instytut Badań Pollster. Seksualna Mapa Polski. (2024). Pobrano z: https://pollster.pl/files/case-study/2024/07/Raport-rozkladowki.pdf?utm_source=chatgpt.com [dostęp: 16.10.2025]
IPPF. (2006). Framework for comprehensive sexuality education. London. Aktualizacja 2010: http://www.ippf.org/NR/rdonlyres/CE7711F7-C0F0-4AF5-A2D5-1E1876C24928/0/Sexuality.pdf [dostęp 16.10.2025].
Izdebski, Z. (2012). Seksualność Polaków na początku XXI wieku. Studium Badawcze. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Jankowiak, B.A. (2017). Zachowania ryzykowne współczesnej młodzieży. Studium teoretyczno-empiryczne. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.
Jankowiak, B.A. (2023). Związki intymne młodzieży. Studium teoretyczno-empiryczne. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.
Jankowiak, B., Gulczyńska, A. (2013). Edukacja seksualna w socjoterapii. Neodidagmata, 35, 21–32. DOI: https://doi.org/10.14746/nd.2013.35.2
Jankowiak, B., Gulczyńska, A. (2014). Wczesna inicjacja seksualna młodzieży–przyczyny i konsekwencje. Kultura-Społeczeństwo-Edukacja, 5(1), 171–187.
Jankowiak, B., & Soroko, E. (2013). Socjoterapia jako forma pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W: B. Jankowiak (red.), Socjoterapia jako forma pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Teoria i praktyka (33–58). Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.
Jankowiak, B., Soroko, E. (2014). Style socjoterapeutycznej pracy grupowej z dziećmi i młodzieżą z perspektywy czynników pomocowych. Studia Edukacyjne, 31, 195–218. DOI: https://doi.org/10.14746/se.2014.31.11
Jankowiak, B., Soroko, E. (2021). Socjoterapia młodzieży. Studium psychologiczno-pedagogiczne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Jankowiak, B., Jaskulska, S., Sanz-Barbero, B., Waszyńska, K., Claire, K.D., Bowes, N., Silva, E., Neves, S., Albaladejo-Blázquez, N., Pyżalski, J., Chmura-Rutkowska, I., Vives-Cases, C. (2021). Will I Like Myself If You Hurt Me? Experiences of Violence and Adolescents’ Self-Esteem. Sustainability, 13(21), 11620. DOI: https://doi.org/10.3390/su132111620
Jarczewski, A., Obuchowska, I. (2003). Rozwój erotyczny. Warszawa: Wydawnictwo ŻAK.
Jaskulska, S., Jankowiak, B., Sanz-Barbero, B. et al. (2022). Will You Make Me Happy? The Role of Dating and Dating Violence Victimisation in Happiness Among Adolescents in Europe. Journal of Happiness Studies, 23, 3693–3712. DOI: https://doi.org/10.1007/s10902-022-00564-9
Jewtuch, K. (2020). Współczesna edukacja seksualna dzieci i młodzieży w Polsce – rekonesans, diagnoza, perspektywy. Filoteknos, 10, 470–480.
Kempińska, U., Malinowski, J.A. (2023). Ryzykowne zachowania seksualne młodzieży jako problem ogólnoświatowy–przyczyny, skutki i zapobieganie. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 617(2), 3–15. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.2872
Kołodziejczyk, J. (2019). Psychologia zdrowia i profilaktyka. W: R. Porzak (red.), Profilaktyka w szkole. Stan i rekomendacje dla systemu oddziaływań profilaktycznych w Polsce (8–13). Lublin: Fundacja „Masz Szansę”.
Kościółek, J., Romanowska, J. (2023). Tabu wokół seksualności polskiej młodzieży – próba diagnozy zjawisk. Wychowanie w Rodzinie, 30 (2), 261–275. DOI: https://doi.org/10.61905/wwr/176127
Pérez-Martínez, V., Sanz-Barbero, B., Ferrer-Cascales, R., Bowes, N., Ayala, A., Sánchez--SanSegundo, M., Albaladejo-Blázquez, N., Rosati, N., Neves, S., Vieira, C.P., Jankowiak, B., Jaskulska, S., Waszyńska, K., Vives-Cases, C. (2022). Evaluation of the Lights4Violence program: reduction in machismo and acceptance of violence among adolescents in Europe. BMC Public Health, 22(1). DOI: https://doi.org/10.1186/s12889-022-12770-4
Rozporządzenie Ministra Edukacji z 6 marca 2025 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych, liceów ogólnokształcących, techników i branżowych szkół I stopnia (Dz. U. z 2025 r., poz. 378). Pobrano z: https://dziennikustaw.gov.pl/D2025000037801.pdf [dostęp: 30.10.2025].
Sanz-Barbero, B., Ayala, A., Ieracitano, F., Rodríguez-Blázquez, C., Bowes, N., De Claire, K., Mocanu, V., Anton-Păduraru, D., Sánchez-Sansegundo, M., Albaladejo--Blázquez, N., das Neves, A.S., da Silva Queirós, A.S., Jankowiak, B., Waszyńska, K., Vives‐Cases, C. (2022). Effect of the Lights4Violence intervention on the sexism of adolescents in European countries. BMC Public Health, 22. DOI: https://doi.org/10.1186/s12889-022-13360-0
Sawicka, K. (1999). Socjoterapia jako forma pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W: K. Sawicka (red.), Socjoterapia (9–28). Warszawa: Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej MEN.
UNESCO. (2009). International technical guidance on sexuality education: Vol II: Topics and learning objectives.
WHO. (2006). Defining sexual health. Report of a technical consultation on sexual health, 28–31 January 2002. Geneva. Pobrano z: http://www.who.int/reproductivehealth/topics/gender_rights/defining_sexual_health.pdf [dostęp: 30.10.2025].
Wilk, M. (2014). Diagnoza w socjoterapii. Ujęcie psychodynamiczne. Sopot: GWP.
World Association for Sexual Health. (2014). Deklaracja praw seksualnych człowieka. Pobrano z: https://www.worldsexualhealth.net/_files/ugd/793f03_f61edff244b244528a7b774f792999ba.pdf?index=true [dostęp: 11.10.2025].
Woynarowska, B. (2017). Edukacja zdrowotna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Zimbardo, P.G., Johnson, R.L., McCann, V. (2021). Psychologia. Kluczowe koncepcje. Tom 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
License
Copyright (c) 2025 Klaudia Lis-Maciejewska
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.