Abstrakt
The role of material artifacts in religion is significant, yet they are often overlooked or underappreciated, particularly in their function of mediating religious cognition. From this perspective, they are not only tools for action, but also for religious thinking. It can be argued that some forms of religious thought are dependent on the use of material objects, which play a considerable role in cognitive processing. In this paper, I will present an argument based on the concept of extended cognition. This is a hypothesis that the processes that constitute human cognition are not confined solely to the brain or body but can extend into the external environment. I will demonstrate that there are a multitude of ways in which material artifacts are utilized in the cognitive processes that underpin religious thinking, and that a vast array of cognitive functions performed by artifacts. Among the latter are such functions as transforming mental representations into public representations and expanding the capacity of biological memory by creating external forms of memory. Additionally, there are less obvious functions, including promoting the creation of new and stabilizing existing mental representations, giving concrete form to abstract and often incompletely understood ideas, and producing a sense of the presence of intangible supernatural beings and powers. Some of these functions will be illustrated using examples from the holy books of literate cultures.
Bibliografia
Augustine. (1992). Confessions (Trans. H. Chadwick). Oxford: Oxford University Press.
Gervais, W.M., Henrich, J. (2010). The Zeus problem: Why representational content biases cannot explain faith in gods. Journal of Cognition and Culture, 10(3–4), 383–389. DOI: https://doi.org/10.1163/156853710X531249
Latour, B. (2005). Reassembling the Social: An Introduction to Actor-Network-Theory. Oxford: Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780199256044.001.0001
Leach, E. (1976). Culture and Communication: The Logic by Which Symbols Are Connected. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511607684
Malafouris, L. (2007). The sacred engagement: Outline of a hypothesis about the origin of human “religious intelligence.” In: D.A. Barrowclough, C. Malone (Eds.), Cult in Context: Reconsidering Ritual in Archaeology (pp. 198–204). Oxford: Oxbow Books.
Malafouris, L. (2013). How Things Shape the Mind: A Theory of Material Engagement. Cambridge, MA: MIT Press. DOI: https://doi.org/10.7551/mitpress/9476.001.0001
Mithen, S.J. (1998). The supernatural beings of prehistory and the external storage of religious ideas. In: C. Renfrew, C. Scarre (Eds.), Cognition and Material Culture: The Archaeology of Symbolic Storage (pp. 97–106). Cambridge: McDonald Institute for Archaeological Research.
Newen, A., de Bruin, L., Gallagher, S. (2018). 4E cognition: Historical roots, key concepts, and central issues. In: A. Newen, L. de Bruin, S. Gallagher (Eds.), The Oxford Handbook of 4E Cognition (pp. 3–15). Oxford: Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780198735410.013.1
Pyysiäinen, I. (2004). Magic, Miracles, and Religion: A Scientist’s Perspective. Walnut Creek, CA: AltaMira Press. DOI: https://doi.org/10.5771/9780759115569
Sztajer, S. (2018). Pojęciowa konstrukcja świata religijnego. Przekonania religijne a procesy poznawcze. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Społecznych.
Sztajer, S. (2019). Materialne artefakty jako narzędzia religijnego myślenia. Przegląd Religioznawczy, 2(272), 165–173.
Watts, J.W. (2013). The three dimensions of scriptures. In: J.W. Watts (Ed.), Iconic Books and Texts (pp. 9–32). London: Equinox. DOI: https://doi.org/10.1558/isbn.9781781791585
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Sławomir Sztajer
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
1. W momencie złożenia pracy celem rozpoczęcia postępowania w sprawie publikacji, Licencjodawca, zwany dalej Autorem, akceptuje wszystkie zasady umieszczone na stronie internetowej czasopisma “Człowiek i Społeczeństwo”, udzielając Licencjobiorcy, zwanego dalej Wydawcą, niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z Utworu. Licencja zakłada tym samym brak ograniczeń terytorialnych, czasowych oraz ilościowych na następujących polach eksploatacji (art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych):
a. utrwalanie Utworu;
b. zwielokrotnienie Utworu drukiem i w wersji cyfrowej;
c. wprowadzenie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału/zwielokrotnionych egzemplarzy Utworu;
d. publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
e. włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
f. wprowadzenie Utworu w postaci elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzenie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu, Intranetu, Extranetu lub innej sieci;
g. rozpowszechnianie Utworu w wersji elektronicznej w Internecie, Intranecie, Extranecie lub innej sieci, w pracy zbiorowej, a także samodzielnie w formule Open Access w oparciu o licencję Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowa Licencja Publiczna (CC BY 4.0), a także inną wersję językową tej licencji, lub którąkolwiek późniejszą wersję tej licencji.
2. Założenia licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowa Licencja Publiczna (CC BY 4.0), udzielają Wydawcy upoważnienia do kopiowania, zmieniania, rozprowadzania, przedstawiania i wykonywania Utworu jedynie pod warunkiem uznania autorstwa.
3. Wraz z dostarczeniem Utworu, Autor zobowiązuje się do wypełnienia, podpisania oraz odesłania skanu umowy