Słowa kluczowe
anthropology of sport
multiculturalism
cultural diversity
traditional sports
Sport for All Games
Jak cytować
Abstrakt
The aim of this paper is to present an interesting and anthropologically significant sporting and cultural event – the Games of Traditional Sports. Using research methods and techniques relevant to anthropology of sport, such as participant observation, literature analysis, and, additionally, netnography, the authors present the results of their own observations conducted during the 5th TAFISA World Sports for All Games in Šiauliai, Lithuania. They describe the event and then analyze its significance, placing it in the context of significant contemporary phenomena – multiculturalism and intercultural integration, for which traditional sports are a valuable tool as a cultural link between people, regaining importance worldwide. The authors demonstrate the cultural significance of such events in the context of celebrating cultural diversity through participation in sport, especially traditional sports.
Bibliografia
Barreau, J.J. (1998). Traditions festives, activites ludiques et spectacle sportif. W: J.J. Barreau, G. Jaouen (red.), Les jeux populaires. Eclipse et renaissance (s. 17–32). Morlaix: FALSAB.
Barreau, J.J., Jaouen, G. (red.). (1999). Les jeux traditionnels en Europe. Morlaix: FALSAB.
Blanchard, K. (1995). The Anthropology of Sport. Westport, CT – London: Bergin and Garvey.
Bronikowska, M. (2008). Od sobótki do piłki nożnej polskiej: polskie tradycyjne zabawy i gry w koncepcji wychowania fizycznego Eugeniusza Piaseckiego. Poznań: Akademia Wychowania Fizycznego w Poznaniu.
Bronikowska, M. (2010). Globalizacja a narodowe tradycje kultury fizycznej – szansa czy zagrożenie? W: Z. Dziubiński, P. Rymarczyk (red.), Kultura fizyczna a globalizacja. Warszawa: Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie.
Bronikowska, M. (2013). Słowiańskie tradycje ludowych form kultury fizycznej na przykładzie wybranych narodów. Poznań: Akademia Wychowania Fizycznego w Poznaniu.
Bronikowska, M. (2018). Zabawy różnych kultur. Swarzędz: Wydawnictwo Atena.
Bronikowska, M., Laurent, J.F. (red.). (2015). Recall: Games of the Past: Sports for Today. Poznań: Oficyna Wydawnicza Atena.
Buczkowska, K. (2011). Cultural tourism – heritage, arts and creativity. Poznań: Akademia Wychowania Fizycznego w Poznaniu.
Burszta, W.J. (1998). Antropologia kultury. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo.
Burszta, W.J. (2004). Różnorodność i tożsamość. Antropologia jako kulturowa refleksyjność. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Caillois, R. (1997). Gry i ludzie (tłum. A. Tatarkiewicz, M. Żurowska). Warszawa: Wydawnictwo Volumen.
Castells, M. (2009). Siła tożsamości (tłum. S. Szymański). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Finkielkraut, A. (1992). Porażka myślenia. Warszawa: Wydawnictwo Nowa.
Geertz, C. (2005). Interpretacja kultur: wybrane eseje (tłum. M.M. Piechaczek). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Gołębiowski, Ł. (1831). Gry i zabawy różnych stanów, w kraju całym lub niektórych tylko prowincyach. Warszawa.
Groll, M., Bronikowska, M. (2015). Cultural aspects of traditional sports and games. International Journal of Physical Education, 3, 25–36. DOI: https://doi.org/10.5771/2747-6073-2015-3-25
Gwóźdź, A. (2003). Media i sport. Wprowadzenie. W: A. Gwóźdź (red.), Media, eros, przemoc. Sport w czasach popkultury. Kraków: Wydawnictwo Universitas.
Huizinga, J. (2007). Homo ludens. Zabawa jako źródło kultury. Warszawa: Aletheia.
Huntington, S. (1997). Zderzenie cywilizacji i nowy kształt ładu światowego (tłum. H. Jankowska). Warszawa: Wydawnictwo Muza.
Jaouen, G. (1999.) Les sports et jeux traditionnels en Bretagne. W: J.J. Barreau, G. Jaouen (red.), Les jeux traditionnels en Europe (s. 75–89). Plouguerneau: FALSAB.
Jarvie, G. (1994). Scottish Sport in the Making of the Nation. London: Leicester University Press.
Jemielniak, D. (2013). Netnografia, czyli etnografia wirtualna – nowa metoda badań etnograficznych. Prakseologia, 154, 97–116.
Kapuściński, R. (2004). Wojna futbolowa. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik.
Knapski, G. (XVII w.). Grać w piłkę wolę niż w Kaptywusa (b.m.w.).
Lavega, P. (2006a). Los juegos y deportes tradicionales en Catalunya. W: P. Lavega (red.), Games and Society in Europe (s. 113–131). Valencia–Barcelona: Asociación Europea de Juegos y Deportes Tradicionales.
Lavega, P. (2006b). Traditional sports and games in 21st century Europe: Future challenges.
W: P. Lavega (red.), Games and Society in Europe (s. 281–287). Valencia–Barcelona: Asociación Europea de Juegos y Deportes Tradicionales.
Lipoński, W. (2000). Olimpizm dla każdego. Poznań: Akademia Wychowania Fizycznego w Poznaniu.
Lipoński, W. (2004). Rochwist i palant. Poznań: Akademia Wychowania Fizycznego.
Lipoński, W. (2008). Encyklopedia sportów świata. Poznań: Oficyna Wydawnicza Atena.
Lipoński, W. (2012). Historia sportu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
MacClancy, J. (1996). Sport, identity and ethnicity. W: J. MacClancy (red.), Sport, Identity, and Ethnicity. Oxford: Berg.
Malchrowicz-Mośko, E. (2018). Sport Tourism. Poznań: Akademia Wychowania Fizycznego.
Mandela, N. (2024). Long Walk to Freedom: The Autobiography of Nelson Mandela. London: Little, Brown Book Group.
Marchand, J. (1990). Sport for All in Europe. London: HMSO.
Piasecki, E. (1916). Zabawy i gry ruchowe dzieci i młodzieży – ze źródeł dziejowych i ludoznawczych, przeważnie rodzimych i z tradycji ustnej. Kijów: Nakładem Książnicy Polskiej Towarzystwa Nauczania Szkoły Wyższej.
Piasecki, E. (1959). Tradycyjne gry i zabawy ruchowe oraz ich geneza. W: M. Godycki (red.), 40 lat od Katedry Wychowania Fizycznego UP do Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego w Poznaniu. Poznań: Wyższa Szkoła Wychowania Fizycznego.
Posern-Zieliński, A. (2005). Etniczność. Kategorie. Procesy etniczne. Poznań: Wydawnictwo PTPN.
Prabucki, B. (2012). Sport jako element tożsamości etnicznej. Antropologiczna analiza na przykładzie Szkotów. Etnografia Polska, 56(1–2), 121–142.
Prabucki, B. (2014). Basque festival Aste Nagusia as an interesting example of cultural and sport tourism. W: F. Dias, J. Kosmaczewska, S. Oliveira (red.), New Trends in Tourism Research – a Polish Perspective (s. 80–98). Leiria: GITUR.
Prabucki, B. (2022). Traditional Sports and Games in the Contemporary World: The New Face of Sport?. Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing.
Richards, G. (2001). Development of Cultural Tourism in Europe. W: G. Richards (red.), Cultural Attraction and European Tourism. Cambridge: Cabi. DOI: https://doi.org/10.1079/9780851994406.0000
Riordan, J. (1977). Sport in Soviet Society. Cambridge: Cambridge University Press.
Robakowski, W. (1935). Polska gra sportowa „Pierścieniówka” dla młodzieży i starszych. Łódź.
Sands, R. (2002). Sport Ethnography. Champaign, IL: Human Kinetics.
Strutt, J. (1810). The Sports and Pastimes of the People of England (2nd ed.). London: Methuen & Co.
Turner, V.W. (1982). From Ritual to Theatre: The Human Seriousness of Play. Baltimore, Md: PAJ Publications.
Tylor, E.B. (1879). The history of games. W: E.M. Avedon, B. Sutton-Smith (red.), The Study of Games (s. 62–76), New York: J. Wiley.
Walter, G. (2006). Berlin Games: How Hitler Stole the Olympic Dream. London: John Murray.
2nd TAFISA European Sport for All Games 2022 (broszura w posiadaniu współautorki).
TAFISA 5th World Sport for All Games, Participant’s Book 2012 (w posiadaniu autorów).
TAFISA European Traditional Sports and Games Festival Perugia 2022 (broszura w posiadaniu autorów).
TAFISA Annual Report 2018 (raport w posiadaniu współautorki).
About TAFISA, http://tafisa.org/about-tafisa, dostęp: 7.02.2025.
The African Gourmet, https://www.theafricangourmet.com/2015/06/intonga-stick-fighting-penalty-for.html, dostęp: 13.02.2025.
Asian Sport for All Association, https://asfaa.org/news.php?id=110, dostęp: 4.02.2025.
Federación de Deportes Autóctonos de CyL, https://www.deportesautoctonoscyl.es/reglamento-bolo-leones/, dostęp: 13.02.2025.
Gerlev Legepark Games Centre, https://www.visitwestzealand.com/ln-int/holiday-denmark/, dostęp: 10.02.2025.
Podolska, E., Studenci z AWF przypominają dawne polskie gry, https://gloswielkopolski.pl/studenci-z-awf-przypominaja-dawne-polskie-gry/ar/603909?utm_source=chatgpt.com, dostęp: 12.02.2025.
Podstawa programowa. Wychowanie Fizyczne, https://podstawaprogramowa.pl/Szkola-podstawowa-IV-VIII-1/Wychowanie-fizyczne, dostęp: 31.03.2025.
TAFISA Worlds Martial Arts Festival, http://tafisa.org/tafisa-martial-arts-festival, dostęp: 4.02.2025.
TAFISA Regional Sport for All Games, http://tafisa.org/tafisa-regional-sport-for-all-games, dostęp: 4.02.2025.
TAFISA Traditional Sports and Games, http://tafisa.org/traditional-sports-and-games, dostęp: 4.02.2025.
TAFISA World Sport for All Games, http://tafisa.org/tafisa-world-sport-for-all-games, dostęp: 4.02.2025.
TAFISA World Walking Day, https://www.worldwalkingday.org/, dostęp: 4.02.2025.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Bartosz Prabucki, Małgorzata Bronikowska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
1. W momencie złożenia pracy celem rozpoczęcia postępowania w sprawie publikacji, Licencjodawca, zwany dalej Autorem, akceptuje wszystkie zasady umieszczone na stronie internetowej czasopisma “Człowiek i Społeczeństwo”, udzielając Licencjobiorcy, zwanego dalej Wydawcą, niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z Utworu. Licencja zakłada tym samym brak ograniczeń terytorialnych, czasowych oraz ilościowych na następujących polach eksploatacji (art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych):
a. utrwalanie Utworu;
b. zwielokrotnienie Utworu drukiem i w wersji cyfrowej;
c. wprowadzenie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału/zwielokrotnionych egzemplarzy Utworu;
d. publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
e. włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
f. wprowadzenie Utworu w postaci elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzenie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu, Intranetu, Extranetu lub innej sieci;
g. rozpowszechnianie Utworu w wersji elektronicznej w Internecie, Intranecie, Extranecie lub innej sieci, w pracy zbiorowej, a także samodzielnie w formule Open Access w oparciu o licencję Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowa Licencja Publiczna (CC BY 4.0), a także inną wersję językową tej licencji, lub którąkolwiek późniejszą wersję tej licencji.
2. Założenia licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowa Licencja Publiczna (CC BY 4.0), udzielają Wydawcy upoważnienia do kopiowania, zmieniania, rozprowadzania, przedstawiania i wykonywania Utworu jedynie pod warunkiem uznania autorstwa.
3. Wraz z dostarczeniem Utworu, Autor zobowiązuje się do wypełnienia, podpisania oraz odesłania skanu umowy