Poetyka w działaniu. Czas i kod w poezji Johna Cayleya i poetów Rozdzielczości Chleba

Main Article Content

Mariusz Pisarski

Abstrakt

Celem artykułu jest poszerzenie rozumienia kodu w cyfrowych formach literackich. Choć poetyka cyfrowa na polskim gruncie zdaje się ugruntowywać, to kodowy aspekt dzieła, zwłaszcza gdy przedmiotem refleksji są utwory, w których program komputerowy zamienia się w czynny podmiot sprawczy, poza pełną kontrolą autora i czytelnika, domaga się dodatkowych rozróżnień. Opierając się na przykładach polskiej literatury elektronicznej, zrekapitulowana zostaje typologia kodu według Johna Cayleya – pioniera poezji cyfrowej, a następnie przybliżona zostaje seria prac Cayleya/Howe’a, w ramach których zaprogramowane „czytniki” na podstawie tekstu źródłowego i zasobów językowych indeksowanych przez Google, wysyłane są na misję specjalną: poszukiwanie oryginalności poetyckiej. W pracy sformułowano trzy tezy: programowanie jest nowym rodzajem poetyki w działaniu; kod w tekście temporalnym i sieciowym osiąga statut autonomicznego aktora, sytuującego się pomiędzy tekstem, autorem i czytelnikiem, i będącego w kontakcie z innymi programami w sieci; hipertekst jako pierwotny paradygmat tekstualności cyfrowej okazuje się formą przejściową, z punktu widzenia praktyki Cayleya i polskich poetów cybernetycznych, bliższą paradygmatowi druku.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Pisarski, M. (2016). Poetyka w działaniu. Czas i kod w poezji Johna Cayleya i poetów Rozdzielczości Chleba. Forum Poetyki, (4-5), 6-19. https://doi.org/10.14746/fp.2016.4-5.26713
Dział
Teorie
Biogram autora

Mariusz Pisarski, Electronic Literature Organization, Słowacka Akademia Nauk

badacz i wydawca literatury elektronicznej. Autor książki Xanadu. Hipertekstowe przemiany prozy (Kraków 2013), redaktor pisma „Techsty” oraz linii multimedialnej wydawnictwa Ha!art. Tłumacz prozy i poezji cyfrowej, autor hipertekstowych adaptacji klasyki literackiej (Rękopisu znalezionego w Saragossie, 2012; sieciowej adaptacji opowiadań Brunona Schulza Bałwochwał, 2013). W 2011 nominowany do nagrody Theodora Holma Nelsona przez Amerykańskie Stowarzyszenie Informatyczne ACM (Hypertext 2011). Jego praca doktorska o hipertekście (UAM, prof. Bogusław Bakuła) otrzymała I wyróżnienie w konkursie Narodowego Centrum Kultury. Członek Electronic Literature Organization. Stypendysta SAIA w Instytucie Literatury Powszechnej Słowackiej Akademii Nauk. Współpracownik Pracowni Badań Intersemiotycznych i Intermedialnych w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego.|A scholar and publisher of electronic literature. He is the author of the book Xanadu. Hipertekstowe przemiany prozy (Xanadu, Hypertext Transformations of Prose, Kraków 2013), editor of the magazine Techsty and the multimedia department of the publisher Ha!art. A translator of digital poetry and prose, he has written hypertext adaptations of literary classics (Rękopisu znalezionego w Saragossie [The Saragossa Manuscript], 2012; an internet adaptation of Bruno Schulz’s short stories entitled Bałwochwał [Idolater], 2013). In 2011, he was nominated for the Ted Nelson Award by the American IT association ACM (Hypertext 2011). His doctoral thesis on hypertext (defended at UAM, under Prof. Bogusław Bakuła) received First Place in a National Cultural Center contest. He is a member of the Electronic Literature Organization and the recipient of the SAIA stipend from the Institute of World Literature of the Slovak Academy of Sciences. He is an associate of the Laboratory of Intersemiotic and Intermedia Research at the Institution of Polish Studies at the University of Warsaw.

Referencje

  1. Aarseth, Espen J. „Nonlinearity and literary theory”. W The new media reader, zredagowane przez Noah Wardrip-Fruin i Nick Montfort. Cambridge, 2002.
  2. Baetens, J. , i F. Truyen. „Hypertext revisited”. Leonardo, nr 5 (2013).
  3. Bell, Alice. The Possible Worlds of Hypertext Fiction. London, 2010.
  4. Cayley, John. „The Code Is Not the Text (Unless It Is the Text) | Electronic Book Review”. Electronic Book Review (blog), 2002. https://electronicbookreview.com/essay/the-code-is-not-the-text-unless-it-is-the-text/.
  5. Cayley, John. „Time code language: new media poetics and programmed signification 307 John Cayley”. W New Media Poetics: Contexts, Technotexts, and Theories, zredagowane przez John Cayley i Thomas Swiss, b.d.
  6. Cayley, John, i Daniel C Howe. How It Is in Common Tongues (The Readers Project: Common Tongues). Providence, 2012.
  7. Cayley, John, i Daniel C Howe. „Readers Project: : Procedural Agents and Literary Vectors”. Leonardo, 2011.
  8. Coveney, Peter, i Roger Highfield. Granice złożoności: poszukiwania porządku w chaotycznym świecie. Warszawa, 1997.
  9. Domańska, Ewa. „«Zwrot performatywny» we współczesnej humanistyce”. Teksty Drugie 2007, nr 5 (2007): 48–61.
  10. „Ebr | Electronic Book Review”. Udostępniono 2 czerwiec 2020. https://electronicbookreview.com/tag/ebr/.
  11. Hayles, Nancy Katherine. „Deeper into the machine: learning to speak digital”. Computers and Composition, nr 19 (2002).
  12. Hayles, Nancy Katherine. „Literatura elektroniczna: czym jest”. Przetłumaczone przez Mariusz Pisarski. Techsty, nr 1(7) (2007). http://www.techsty.art.pl/magazyn/magazyn7/literatura_elektroniczna_czym_jest_1.html.
  13. Hayles, Nancy Katherine. „Print is flat, code is deep: the importance of media-specific analysis”. Poetics Today, 2004, 67–90.
  14. Kirschenbaum, Matthew G. Mechanisms New Media and the Forensic Imagination. Cambridge-Londyn: MIT Press, 2008.
  15. Marino, Mark C. „Critical Code Studies”. Electronic Book Review, 2006. http://www.electronicbookreview.com/thread/electropoetics/codology/.
  16. Meryl, M. „F5: Odświeżanie filologii”. Teksty Drugie, nr 2 (2014).
  17. Monfort, Nick, i Ian Bogost. Racing the Beam. The Atari Video Computer System. Cambridge-Londyn: MIT PRESS, 2009.
  18. Morris, Adalaide Kirby, i Thomas Swiss, red. „Poetics in the Expanded Field: Textual, Visual, Digital…”. W New Media Poetics: Contexts, Technotexts, and Theories. London, 2006.
  19. Pawlicka, Urszula. Polska poezja cybernetyczna: konteksty i charakterystyka. Kraków, 2012.
  20. Pressman, Jessica. Digital Modernism Making It New in New Media. Oxford, 2014.
  21. Raley, R. „Interferences: [Net.Writing] and the practice of codework”. Electronic Book Review, 2002. http://www.electronicbookreview.com/v3/servlet/ebr?command =view_essay&essay_id=rayleyele.
  22. Rettberg, Scott. „Budowanie wspólnoty wokół literatury elektronicznej”. Teksty Drugie, nr 3 (2015): 135–55.
  23. Simanowski, Roberto. Interfictions: vom Schreiben im Netz. Frankfurt, 2002.
  24. „the readers project”. Udostępniono 2 czerwiec 2020. http://thereadersproject.org/.
  25. Wardrip-Fruin, Noah. Expressive Processing Digital Fictions, Computer Games, and Software Studies. Cambridge-Londyn: MIT Press, 2010