Trzy warianty drogi na Daleki Wschód. Wokół strategii kreowania różnicy kulturowej w polskim podróżopisarstwie (XVIII–XIX wiek)

Main Article Content

Anna Kołos

Abstrakt

Artykuł przedstawia trzy typy drogi na Daleki Wschód od pionierskiej i awanturniczo-przygodowej eskapady Maurycego Beniowskiego, przez najczęstszy w XIX wieku wariant eksploracji Syberii i pogranicza chińskiego, po rozwijającą się dzięki otwarciu Kanału Sueskiego (1869) masową turystykę morską. Teksty polskich podróżników, Beniowskiego, Jerzego Tymkowskiego, Józefa Kowalewskiego, Agatona Gillera, Bronisława Rejchmana i Juliana Fałata zostały wyselekcjonowane ze znacznie obfitszego materiału źródłowego podług kategorii wariantu materialnej drogi do Azji, która warunkowała pewne ramy konceptualne konstruujące sposób reprezentacji odmiennych kultur, aktualizowany przez współczesne autorom doświadczenia intelektualne.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Kołos, A. (2018). Trzy warianty drogi na Daleki Wschód. Wokół strategii kreowania różnicy kulturowej w polskim podróżopisarstwie (XVIII–XIX wiek). Forum Poetyki, (11-12), 6-23. https://doi.org/10.14746/fp.2018.11-12.26802
Dział
Teorie
Biogram autora

Anna Kołos, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Anna Kołos (ur. 1987) – doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa. Pracę doktorską pt. „Sceptycyzm w literaturze polskiego baroku” obroniła w 2015 roku na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 2013 roku opublikowała książkę pt. „Fides quaerens intellectum”. Wiara i rozum w barokowym konceptyzmie Macieja Kazimierza Sarbiewskiego i Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. Poza dawną kulturą intelektualną jej główne zainteresowania obejmują imagologię, postkolonializm, badania nad monstrualnością, geografią mentalną i wizerunek „obcych” kultur w piśmiennictwie. Od 2015 roku uczestniczy w grancie NCN Chiny w polskim i serbskim podróżopisarstwie (od początku XVIII wieku do połowy XX wieku) . Od 2017 roku pracuje w Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk.|Anna Kołos (b. 1987) – has her PhD in Literary Studies. She defended her doctoral thesis, titled “Skepticism in Polish Baroque Literature,” in 2015 at the Department of Polish and Classical Philology at Adam Mickiewicz University in Poznan. In 2013, she published a book titled “Fides quaerens intellectum.” Wiara i rozum w barokowym konceptyzmie Macieja Kazimierza Sarbiewskiego i Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. Aside from early intellectual culture, her main research interests include imagology, postcolonialism, theories of monstrosity, mental geography and images of “foreign” cultures in writing. Since 2015, she has been a participant of the NCN Grant Project Chiny w polskim i serbskim podróżopisarstwie (od początku XVIII wieku do połowy XX wieku) . Since 2107, she has worked at the Poznan Association for Friends of the Sciences.

Referencje

  1. Beller, Manfred, i J. Leerssen, red. Imagology: The Cultural Construction and Literary Representation of National Characters : A Critical Survey. Amsterdam: Rodopi, 2007.
  2. Bhabha, Homi. „Mimikra i ludzie: o dwuznaczności dyskursu kolonialnego”. W Miejsca kultury, przetłumaczone przez T. Dobrogosz. Kraków: Wydawnictwo Uniwerystetu Jagiellońskiego, 2010.
  3. Burkot, Stanisław. Polskie podróżopisarstwo romantyczne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988.
  4. Buschinger, D. „German Alexander Romances”. W A companion to Alexander literature in the Middle Ages, zredagowane przez Z. David Zuwiyya, 311. Leiden; Boston: Brill, 2011.
  5. Carey, D. „Truth, Lies and Travel Writing”. W The Routledge Companion to Travel Writing, zredagowane przez Carl Thompson. London; New York: Routlege, 2016. http://www.routledgehandbooks.com/doi/10.4324/9780203366127.
  6. Chakrabarty, Dipesh. Prowincjonalizacja Europy: myśl postkolonialna i różnica historyczna. Przetłumaczone przez Dorota Kołodziejczyk, Tomasz Dobrogoszcz, i Ewa Domańska. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2011.
  7. Diderot, Denis. „Przyczynek do podróży Bougainville’a”. W To nie bajka ..., zredagowane przez Denis Diderot, przetłumaczone przez Tadeusz Żeleński. Warszawa: Bibljoteka Boya, 1920.
  8. Dziechcińska, Hanna. O staropolskich dziennikach podróży. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 1991.
  9. Dziechcińska, Hanna. O staropolskich dziennikach podróży. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 1991.
  10. Edmond, R. „The Pacific/Tahiti. Queen of the South Sea Isles”. W The Cambridge Companion to Travel Writing, zredagowane przez Peter Hulme i Tim Youngs. Cambridge: Cambridge University Press, 2010.
  11. Fabian, J. Time and the Other: How Anthropology Makes Its Object. Zredagowane przez M. Bunzl. New York: Columbia University Press, 2014.
  12. Fałat, Julian. Pamiętniki. Katowice: Śląski Inst. Nauk., 1987.
  13. Giller, Agaton. Opisanie zabajkalskiej krainy w Syberyi. T. 1. Lipsk: F. A. Brockhaus, 1867.
  14. Giller, Agaton. Opisanie zabajkalskiej krainy w Syberyi. T. 3. Lipsk: F. A. Brockhaus, 1867.
  15. Goebel, Rolf J. „China as an Embalmed Mummy: Herder’s Orientalist Poetics”. South Atlantic Review 60, nr 1 (1995): 111–29.
  16. Gosk, Hanna. Opowieści skolonizowanego/kolonizatora: w kręgu studiów postzależnościowych nad literaturą polską XX i XXI wieku. Kraków: Universitas, 2010.
  17. Hulme, Peter. Colonial Encounters: Europe and the Native Caribbean, 1492-1797. London; New York: Methuen, 1986.
  18. Kajdański, Edward. Długi cień wielkiego muru: jak Polacy odkrywali Chiny. Warszawa: Oficyna Naukowa, 2005.
  19. Kajdański, Edward. Tajemnica Beniowskiego: odkrycia, instrygi, fa·lszerstwa. Warszawa: Oficyna Wydawn. Volumen, 1994.
  20. Kalinowski, D. „Polska droga na Daleki Wschód (od oświecenia do romantyzmu)”. W Bez antypodów?: zbliżenia i konfrontacje kultur, zredagowane przez Bogdan Mazan. Łódź: Fundacja Uniwersytetu Łódzkiego, 2008.
  21. Kalinowski, D. „Przybliżanie Dalekiego Wschodu. O trzech polskich podróżach orientalnych”. „Ars Inter Culturas”, 2010, 159.
  22. Kotwicz, Władysław. Józef Kowalewski: orientalista, 1801-1878. Zredagowane przez Marian Lewicki i Maria Kotwiczówna. Wrocław: Nakł. Wrocławskiego Tow. Nauk., 1948.
  23. Kucharski, Adam. Theatrum peregrinandi: poznawcze aspekty staropolskich podróży w epoce późnego baroku. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersystetu Mikołaja Kopernika, 2013.
  24. Leerssen, J. „Imagology. On Using Ethnicity to Make Sense of the World”. „Iberic@l. Revue d’études ibériques et ibéro-américaines”, nr 10 (2016): 13–31.
  25. Lyotard, Jean-François. „Wzniosłość i awangarda”. Przetłumaczone przez Marek Bieńczyk. Teksty Drugie : teoria literatury, krytyka, interpretacja. 1996 (1996).
  26. Malinowski, J. „Podróż Juliana Fałata do Chin i Japonii w 1885 roku”. W Orient w kulturze polskiej: materiały z sesji jubileuszowej z okazji 25-lecia Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie, 15-16 października 1998. Warszawa: Wydawn. Akademickie Dialog, 2000.
  27. Pratt, Mary Louise. „Arts of the Contact Zone”. Profession, 1991, 33–40.
  28. Pratt, Mary Louise, i Ewa Elżbieta Nowakowska. Imperialne spojrzenie: pisarstwo podróżnicze a transkulturacja. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011.
  29. Rejchman, Bronisław. Z Dalekiego Wschodu: wrażenia, obrazki, opisy z dobrowolnej podróży po Syberyi. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1881.
  30. Sienkiewicz, Henryk. Publicystyka: krytyka, studia i wrażenia literackie i artystyczne. Zredagowane przez Ludwik Bernacki. T. 5. Lwów; Warszawa: nakł. Zakładu Narodowego im. Ossolińskich ; Wydawnictwo Gebethnera i Wolffa, 1937.
  31. Sławiński, Janusz. „Podróż”. W Słownik terminów literackich, zredagowane przez Michał Głowiński i Janusz Sławiński, 2. wyd. Wrocław: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 1988.
  32. Słowacki, Juliusz. „Podróż do Ziemi Świętej z Neapolu”. W Dzieła zebrane, przez Juliusz Słowacki, zredagowane przez J. Krzyżanowski, T. 2: Poematy. Wrocław: Ossolineum, 1983.
  33. Szleszyński, Bartłomiej. „Bolesław Prus i pozytywistyczne «porno z Murzynkami»”. Napis. Pismo poświęcone literaturze okolicznościowej i użytkowej, nr 18 (2012): 155–73.
  34. Szybiński, Dominik Gabriel, i Drukarnia Pijarów (Warszawa). Szybiński, Dominik Gabriel, i Drukarnia Pijarów (Warszawa). Krotka wiadomość o znakomitszych w swiecie monarchiach, starodawnych krolestwach, rzeczachpospolitych... T. 1. Warszawa: Druk. J.K.Mci y Rzeczyp. u XX. Schol. Piar, 1772.
  35. Timkovskij, Egor Fëdorovič. Podróż do Chin przez Mongoliją w latach 1820 i 1821. T. 2 T. 2. Przetłumaczone przez Tomasz Wilhelm Kochański. Lwów: s.n., 1828.
  36. Vogel, Hans Ulrich. Marco Polo Was in China New Evidence from Currencies, Salts and Revenues. Leiden: Brill, 2012.
  37. Wieczorkiewicz, Anna. Apetyt turysty: o doświadczaniu świata w podróży. Kraków: TAiWPN Universitas, 2008