Ekokrytyczne czytanie powieści Vladana Desnicy Pronalazak Athanatika

Main Article Content

Goran Đurđević

Abstrakt

Autor podejmuje się lektury krótkiej niedokończonej powieści Vladana Desnicy Pronalazak Athanatika z niszowej perspektywy ekokrytycznej. Artykuł składa się z trzech części tematycznych: ekokrytycznego ujęcia cyklu tematycznego: życie – śmierć – nieśmiertelność w porównaniu i nawiązaniu do dzieła Homo deus Yuvala Noaha Harariego. Następnie autor ekokrytycznie analizuje deszcz poprzez pryzmat koncepcji Susan Farrell. W ostatniej części analizuje utwór Pronalazak Athanatika w kontekście dystopijnych współczesnych chorwackich powieści ekologicznych/dotyczących środowiska: powieści Planet Friedman Josipa Mlakicia oraz książki Mjesečev meridijan Edo Popovicia, w odniesieniu do ekokrytycznych tekstów Louise Squire. Autor konkluduje, że Desnica w swoim dziele Pronalazak Athanatika – które zalicza do fikcji spekulatywnej – odwoływał się do aktualnych rozważań naukowych (Harari) i dzieł literackich (Mlakić, Popović). Ostrzegał, że ekologia i czynniki ekologiczne – nieśmiertelność i wzrost populacji, brak żywności, a w ostateczności niszczenie planety – mogą mieć destrukcyjny wpływ na zmiany społeczne, dystrybucję władzy i kształtowanie przyszłości. Desnica stał się dzięki temu prekursorem powieści ekologicznych.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Đurđević, G. (2021). Ekokrytyczne czytanie powieści Vladana Desnicy Pronalazak Athanatika. Forum Poetyki, (24), 84-105. https://doi.org/10.14746/fp.2021.24.30233
Dział
Przekłady
Biogram autora

Goran Đurđević, Pekiński Uniwersytet Studiów Międzynarodowych

Goran Đurđević – chorwacki archeolog, historyk starożytności i środowiska zatrudniony jako profesor na Pekińskim Uniwersytecie Studiów Międzynarodowych. Odbył studia w Chorwacji (Zadar), Indiach (Uniwersytet w Bombaju), Chinach (Stołeczny Zwyczajny Uniwersytet w Pekinie) i w Stanach Zjednoczonych (UCLA) z archeologii, historii i mitologii porównawczej. Otrzymał tytuł doktora na Stołecznym Zwyczajnym Uniwersytecie w Pekinie w 2021 r. (rozprawa Refleksja w sztuce okresu Qin - Han i w sztuce rzymskiej – studium porównawcze na temat starożytnych luster). Prowadzi badania w trzech obszarach: światowa starożytna archeologia porównawcza, humanistyka cyfrowa, humanistyka środowiskowa.

Referencje

  1. Barry, Peter. Beginning Theory. An Introduction to Literary and Cultural Theory. Manchester–New York: Manchester University Press, 2009.
  2. Borstelmann, Thomas. The 1970s. A New Global History from Civil Rights to Economic Inequality. Princeton: Princeton University Press, 2015.
  3. Brozović, Domagoj. „Čitati zeleno. Ekokriticizam – neprepoznata mogućnost suvremene hrvatske znanosti o književnosti”. Književna smotra, 44, nr 164–165 (2012): 29–35.
  4. Campbell Thompson, Reginald. The Epic of Gilgamesh: Complete Academic Translation, translated from cuneiform tablets in the British Museum literally into English hexameters, London 2007.
  5. Cheng’en, Wu. A journey to the West. Beijing: Foreign Languages Press, 1955.
  6. Desnica, Vladan. Pronalazak Athanatika. Zagreb: V.B.Z., 2006.
  7. Đurđević, Goran. „Yuval Noah Harari, Sapiens: kratka povijest čovječanstva, Fokus, Zagreb 2015, 479”, Historijski zbornik, 68, nr 1 (2015): 203–205.
  8. Estok, Simon C. „Teorija s ruba: životinje, ekokritika, Shakespeare”. Kazalište, 11, nr 35–36 (2008): 84–97 Choron, Jacques. „Death and Immortality”. W Dictionary of the History of Ideas. Zredagowane przez Philip P. Wiener, t. 1, 635–646. New York: Charles Scribner’s Sons, 1974, https://web.archive.org/web/20070311081839/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-76.
  9. Farrell, Susan. Rainy Day Blues: we Role of Weather in „A Farewell to Arms”. College of Charleston Blogs, http://blogs.cofc.edu/hons110/’les/2011/10/Rain-in-Hemingway.pdf.
  10. Garrard, Greg. Ecocriticisam. Abingdon: Routledge, 2004.
  11. Gladwin, Derek. „Ecocriticism”. W Oxford Bibliographies (http://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780190221911/obo-9780190221911-0014.xml).
  12. Glotfelty, Cheryll. „Introduction: Literary Studies in an Age of Environmental Crisis”. W Ecocriticism Reader. Landmarks in Literary Ecology. Zredagowane przez Cheryll Glotfelty, Harold Fromm. Athens, Georgia: The University of Georgia Press, 1996.
  13. Harari, Yuval Noah. Homo deus. Kratka povijest sutrašnjice. Przetłumaczone przez Marija Perišić. Zagreb: Fokus komunikacije, 2017, 23–24.
  14. Harari, Yuval Noah. Sapiens. Kratka povijest čovječanstva. Zagreb: Fokus komunikacije, 2015.
  15. Hemingway, Ernest. A Farewell to Arms (New York: Charles Scribner’s Sons, 1929).
  16. Horwath, William. „Some Principles of Ecocriticism”. W Ecocriticism Reader. Landmarks in Literary Ecology. Zredagowane przez Cheryll Glotfelty, Harold Fromm. Athens, Georgia: The University of Georgia Press, 1996.
  17. Kirša, Ingrid. „Likantropija u popularnoj kultury”. Diplomski rad. Sveučilište u Zagrebu, Hrvatski studiji, Odsjek za kroatologiju, 2017.
  18. Kreober, Karl. „‘Home at Grasmere’: Ecological Holiness”. Publications of the Modern Language Association of America, 89, nr 1 (1974): 132–141.
  19. Levanat-Peričić, Miranda. „Čitanje distopija iz aspekta različitih teorija žanra: Pavličić, Suvin, Frow”. W Komparativna povijest hrvatske književnosti. Vrsta ili žanr. Zbornik radova s XIX.međunarodnoga skupa održanog od 29. do 30. rujna 2016. godine u Splitu. Zredagowane przez Vinka Glunčić-Bužančić, Kristina Grgić, 249–258. Split–Zagreb: Književni krug, 2017.
  20. Levanat-Peričić, Miranda. „Metažanrovska obilježenost spekulativne fikcije u hrvatskoj književnosti: od Šufflaya do Mlakića”. W Komparativna povijest hrvatske književnosti. Fantastika: problem zbilje. Zbornik radova sa XVIII. Međunarodnoga znanstvenog skupa održanog od 24. do 25. rujna 2015. godine u Splitu. Zredagowane przez Cvijeta Pavlović, Vinka Glunčić-Bužančić i Andrea Meyer-Fraatz. Split–Zagreb: Književni krug – Filozofski fakultet, Odsjek za komparativnu književnost, 2016.
  21. Marjanić, Suzana. „Književni svjetovi s etnološkom, ekološkom i animalističkom nišom”. Narodna umjetnost, 43, nr 2 (2006): 163–186.
  22. Marjanić, Suzana. „Zoosfera Tita Andronika: ljudska, previše ljudska bestijalnost”. Treća, 10, nr 2 (2008): 59–82.
  23. Mlakić, Josip. Planet Friedman. Zagreb: Fraktura, 2012.
  24. Morton, Timothy. „Deconstruction and/as Ecology”. W The Oxford Handbook of Ecocriticism. Zredagowane przez Greg Garrard, 291–304. Oxford: Oxford University Press, 2014.
  25. Nemec, Krešimir. „Pronalazak Athanatika – između utopije i distopije”. W Vladan Desnica, Pronalazak Athanatika. Zagreb: V.B.Z., 2006.
  26. Olstein, Diego. Thinking History Globally. New York: Palgrave Macmillan, 2015.
  27. Oppermann, Serpil. „Theorizing Ecocriticism: Toward a Postmodern Ecocritical Practice”. Interdisciplinary Studies in Literature and Environment, 13, nr 2, (2006): 103–128.
  28. Popović, Edo. Mjesečev meridijan. Zagreb: OceanMore, 2015.
  29. Primorac, Strahimir. „Imamo li komu slati poruke u boci?”. Vijenac, 21, nr 495 (2013), http://www.matica.hr/vije-nac/495/imamo-li-komu-slati-poruke-u-boci-21432/.
  30. Primorac, Strahimir. „Potraga za svijetom slobode”. Vijenac, 23, nr 561–562 (2015), http://www.matica.hr/vije-nac/561%20-%20562/Potraga%20za%20svijetom%20slobode/.
  31. Raspor, Tizian. Yuval Noah Harari, Homo deus. Kratka povijest sutrašnjice, prevela s engleskog Marija Perišić, Fokus komunikacije Zagreb 2017, 461. Historiografija.hr, http://www.historiografija.hr/?p=5663.
  32. Rueckert, William. „Literature and Ecology: An Experiment in Ecocriticism”. W Ecocriticism Reader. Landmarks in Literary Ecology. Zredagowane przez Cheryll Glotfelty, Harold Fromm. Athens, Georgia: The University of Georgia Press, 1996.
  33. Šimleša, Dražen. Ekološki otisak. Kako je razvoj zgazio održivost. Zagreb: TIM Press, 2010.
  34. Squire, Louise. „Death and the Anthropocene: Cormac McCarthy’s World of Unliving”. The Oxford Literary Review, 34, nr 12 (2012): 215.
  35. The Shock of the Global. The 1970s in Perspective. Zredagowane przez Niall Ferguson i in. Harvard: Harvard University Press, 2011.
  36. Trček, Tjaša. „Ekokritika – upodobitve narave v izbranih mladinskih delih”. Diplomski rad. Univerza v Ljubljani, Pedagoška fakulteta, 2016.
  37. Vladanović, Matko. „Edo Popović: Mjesečev meridijan”. Moderna vremena, http://www.mvinfo.hr/clanak/edo-po-povic-mjesecev-meridijan.
  38. World Population Prospects, The 2015 Revision. Ket findings and Advanced Tables. New York 2015, https://esa.un.org/unpd/wpp/publications/files/key_findings_wpp_2015.pdf