Abstract
Polish literary scholars have long examined the autobiographical dimensions of women’s writing from a variety of perspectives. In light of recent theoretical developments, however, this category invites renewed consideration. New interpretive tools allow for the redefinition and deconstruction of traditional autobiographical practices grounded in the autobiographical pact with the reader. The novels of Maria Ukniewska, Zyta Oryszyn, Magdalena Tulli, and Joanna Bator, analyzed here as case studies, extend the theoretical framework of the autobiographical by embedding it within the contexts of personal and generational experiences, the representation of space, and formal experimentation. Although these novels articulate the “self” in diverse ways, they converge around female subjectivity—often shaped by external conditions—and suggest that an autobiographical reading need not depend on the authorial signature. Instead, it may be understood as a mode of reading that opens a communal space of interpretation and shared experiences.
References
Bator, Joanna. Ciemno, prawie noc. Wyd. VI. Warszawa: Grupa Wydawnicza Foksal, 2012.
Bator, Joanna. Wyspa Łza od nowa. Esej intymny. Kraków: Znak, 2020.
Magdalena Tulli w rozmowie z Justyną Dąbrowską. Jaka piękna iluzja. Kraków: Znak, 2017.
Oryszyn, Zyta. Madam Frankensztajn. Czarna iluminacja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 2009.
Tulli, Magdalena. Sny i kamienie. Warszawa: Open, 1995.
Tulli, Magdalena. Szum. Kraków: Znak, 2014.
Tulli, Magdalena. Tryby. Warszawa: WAB, 2003.
Tulli, Magdalena. Włoskie szpilki. Wyd. III. Warszawa: Nisza, 2014.
Ukniewska, Maria. Strachy. Wyd. VII. Warszawa: Grupa Wydawnicza Foksal, 2016.
Uniłowski, Zbigniew. Wspólny pokój. Warszawa: Wydawnictwo Współczesne, 1932.
Augé, Marc. „Nie-Miejsca. Wprowadzenie do antropologii nadnowoczesności (fragmenty)”. Tłum. Dziadek Adam. Teksty Drugie 4 (2008): 127–140.
Baranowska, Agnieszka. „To nie mój pamiętnik”. W tejże: Perły i potwory. Szkice o literaturze międzywojennej, 236–248. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986.
Bednarek, Magdalena. „Powieść o kobiecym dojrzewaniu”. W: Polskie pisarstwo kobiet w wieku XX: procesy i gatunki, sytuacje i tematy, red. Ewa Kraskowska, Bogumiła Kaniewska, 55–74. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2015.
Borkowska, Grażyna. Cudzoziemki. Studia o polskiej prozie kobiecej. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 1996.
Czermińska, Małgorzata. „Miejsca autobiograficzne. Propozycja w ramach geopoetyki”. Teksty Drugie 5 (2011): 183–200.
Czyżak, Agnieszka. „Nie-Miasto Joanny Bator”. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica 2 (2014): 43–50.
Czyżak, Agnieszka. „Przepisywanie siebie, przepisywanie obcościprzypadek Zyty Oryszyn”. Zagadnienia Rodzajów Literackich 2 (2014), 99–109.
Dzika-Jurek, Kamila. „«Setka szarych palt». (Nie)świadomość Zagłady w powieści «Skaza» Magdaleny Tulli”. Teksty Drugie 5 (2013): 25–41.
Galant, Arleta. „Dywersje Zyty Oryszyn”. W: Pisarstwo kobiet pomiędzy dwoma dwudziestoleciami, red. Inga Iwasiów, Arleta Galant, 329–342. Kraków: Universitas, 2011.
Galant, Arleta. „Na falach, lądach, marginesach. O metaforach i możliwościach feministycznej historii literatury”. Forum Poetyki 10 (2017): 22–29. DOI: https://doi.org/10.14746/fp.2017.10.26790
Galant, Arleta. „Wariatki na prowincji. Pisarstwo Zyty Oryszyn”. W tejże: Prowincje literatury. Polska proza kobiet po 1956 roku, 28–52. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2014.
Głowacka, Dorota. „Wsłuchując się w ciszę. Estetyka pamięci o Zagładzie według Jean-François Lyotarda”. Teksty Drugie 1-2 (2007): 41–59.
Janion, Maria. „Upiór z Upity. Wobec milczenia trupa”. W tejże: Niesamowita Słowiańszczyzna. Fantazmaty literatury, 125–161. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2006.
Kraskowska, Ewa. „Powieść kobieca w czasach PRL”. W: Polskie pisarstwo kobiet w wieku XX: procesy i gatunki, sytuacje i tematy, red. Ewa Kraskowska, Bogumiła Kaniewska, 75–109. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2015.
Lejeune, Philippe. „Pakt autobiograficzny”. Tłum. Aleksander Wit Labuda. Teksty 5 (1975): 31–49.
Łebkowska, Anna. „Jak ucieleśnić ciało: o jednym z dylematów somatopoetyki”. Teksty Drugie 4 (2011): 11–27.
Miller, Nancy K. „Arachnologie: kobieta, tekst i krytyka”. Tłum. Krystyna Kłosińska, Krzysztof Kłosiński. W: Teorie literatury XX wieku. Antologia, red. Anna Burzyńska, Michał Paweł Markowski, 487–513. Kraków: Znak, 2006.
Pekaniec, Anna. „Zamiast wstępu. Kilka wyjaśnień”. W tejże: Uskoki i kontynuacje. Literatura kobiet w pierwszych dekadach XX wieku, 7-16. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2023.
Rybicka, Elżbieta. Geopoetyka. Przestrzeń i miejsce we współczesnych teoriach i praktykach literackich. Kraków: Universitas, 2014.
Stanzel, Franz. „Typowe formy powieści”. W: Teoria form narracyjnych w niemieckim kręgu językowym. Antologia, wybór, oprac., tłum. Ryszard Handke, 237–287. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1980.
Świerkosz, Monika. „Atena i Arachne. W stronę innej poetyki pisarstwa kobiecego”. W tejże: Arachne i Atena. Literatura, polityka i kobiecy klasycyzm, 17–49. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2017.
Tabaszewska, Justyna. „Od literatury jako medium pamięci do poetyki pamięci. Kategoria pamięci kulturowej w badaniach nad literaturą”. Pamiętnik Literacki 4 (2013): 53–72. DOI: https://doi.org/10.18318/pl.2013.4.4
Tabaszewska, Justyna. „Zatarte tryby teraźniejszości. Afektywne struktury czasowe w twórczości Magdaleny Tulli”. Teksty Drugie 5 (2020): 96–120. DOI: https://doi.org/10.18318/td.2020.5.7
Ubertowska, Aleksandra. Świadectwotraumagłos. Literackie reprezentacje Holokaustu. Kraków: Universitas, 2007.
Wiegandt, Ewa. „«To» Magdaleny Tulli”. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka 22 (2013): 143–156 DOI: https://doi.org/10.14746/pspsl.2013.22.10
License
Copyright (c) 2025 Natalia Teklik

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors of articles are responsible for securing the rights to other publications (texts, tables, drawings and other illustrations) quoted or reproduced in their texts.
