Słowa kluczowe
numismatics
heritage
reception phenomenon
Antiquity
Jak cytować
Abstrakt
The article deals with the depiction of ancient coins: Greek, Celtic, Roman and early Byzantine on contemporary circulation and commemorative coins issued in the years 1993–2008 by the central banks of Slavic countries, such as Ukraine, Slovakia, Poland and Macedonia. The coins mentioned are distinguished by a diverse cultural, historical and archaeological context, which is interpreted in terms of multiple connections with elements of ancient reality. The phenomenon of the reception of ancient coins is an example of building and strengthening one’s own national identity and conducting a historical policy by a given country.
Bibliografia
Balbuza, K. (2020). Katalog nowych znalezisk monet rzymskich z okolic Ostrowa Lednickiego. Projekt Lednica „Razem dla ratowania zabytków” (2018–2022). Studia Lednickie, 19, 261–273.
Bartecki, B., Hyrchała, A., Myzgin K. (2023). Skarb z Cichobórz: Studia nad depozytem rzymskich denarów oraz ich naśladownictw. Hrubieszów: Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie.
Bujna, J., Furmánek, V., Wiedermann, E. (2013). Staré Slovensko. 1, Archeológia ako historická veda (Archaeologica Slovaca Monographiae, t. 1). Nitra: Archeologický ústav Slovenskej akadémie vied.
Bursche, A., Kaczanowski, P., Rodzińska-Nowak, J. (2000). Monety rzymskie z Jakuszowic. W: R. Madyda-Legutko, T. Bochnak (red.), Superiores Barbari. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Kazimierza Godłowskiego (s. 101–130). Kraków: Uniwersytet Jagielloński.
Ciołek, R. (2009). Znaleziska monet rzymskich na Śląsku: Wnioski z nowego inwentarza. Wiadomości Numizmatyczne, 53, 146–182.
Cunliffe, B. (2003). Starożytni Celtowie (E. Klekot, tłum.). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
DNP 8: Bredow = Bredow, L. v. (2000). Olbia. W: H. Cancik, H. Schneider (red.), Der Neue Pauly, 8 (s. 1159–1160). Stuttgart: Weimar: J. B. Metzler.
Dymowski, A. (2011). Znaleziska monet rzymskich z terenu Polski rejestrowane w pierwszych latach XXI wieku: aspekty źródłoznawcze. Zielona Góra: „Eternum” Wydawnictwo z Pracownią Humanistyczną.
Gębura, K. (2009). Hyperborea; Religia Greków na północnych wybrzeżach Morza Czarnego. Siedlce: Instytut Historii Akademii Podlaskiej.
Hadzi-Maneva, M. (2009). Coins hoards from late 6th and 7th century discovered in the republic of Macedonia. W: M. Wołoszyn (red.), Byzantine Coins in Central Europe Between the 5th and 10th Century (s. 47–56). Kraków: Polish Academy of Arts and Sciences.
Haymann, F. (2016). Antike Münzen sammeln: Einführung in die griechische und römische Numismatik, Exkurse zu Kelten und Byzantinern. Regenstauf: Battenberg.
Herrin, J. (2018). Bizancjum; niezwykłe dziedzictwo średniowiecznego imperium (N. Radomski, tłum.). Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.
Höglinger, P., Tadić, A. (2021). Ein ausssergewohlicher Edelmetallhort der Spat-La-Tene-Zeit aus Neumartk am Wallersee, Salzburg. Fundberichte aus Osterreich, 60, 390–404.
Ó hÓgáin, D. (2009). Celtowie; Dzieje (M. Zwoliński, tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG.
Jarych, A. (2023). Skarby monet rzymskich z okolic Kalisza. Historia odkryć i późniejsze losy. Polonia Maior Orientalis, 10, 101–113. DOI: https://doi.org/10.4467/27204006PMO.23.005.17778
Karadzoski, M., Adamczyk, A. (2015). Najważniejsze problemy Macedonii w procesie integracji z Unią Europejską. Studia Europejskie, 2, 27–43.
Kawka, M., Płaneta, P. (2013). Dyskursy o Macedonii. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Kiersnowski, R. (1968). Numizmatyka i archeologia wczesnośredniowieczna – warunki współdziałania. W: W. Hensel, W. Kočka (red.), I międzynarodowy kongres archeologii słowiańskiej (s. 7–26). Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Kiersnowski, R. (1988). Moneta w kulturze wieków średnich. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Kluczek, A. A. (2021). Ex nummis historia. Szkice o obrazach numizmatycznych w badaniach nad dziejami starożytnego Rzymu. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Kokowski, A. (2004). Kultura przeworska – zarys dziejów. W: J. Andrzejowski, A. Kokowski, Ch. Leiber (red.), Wandalowie strażnicy bursztynowego szlaku: katalog wystawy (s. 25–85). Lublin – Warszawa: Wydawnictwo UMCS, PMA.
Kolendo, J., Płóciennik, T. (2015). Vistula amne discreta. Greckie i łacińskie źródła do najdawniejszych dziejów ziem Polski. Warszawa: Ośrodek Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej. Uniwersytet Warszawski.
Križic’kij, S. D., Krapivina, W. W., Lejpunska, N. O. (1994). Holovni etapy istorychnoho rozvytku Olʹviyi. Arkheolohiya; Publikatsiyi arkheolohichnykh materialiv, novi vidkryttya i znakhidky, statti, retsenziyi khronika, pamyatʹ arkheolohiyi, dyskusiyi, arkheolohiya za rubezhem, okhorona pamyaatok arkheolohiyi, 2, 18–43.
Krzyżanowska, A. (1976). Skarb denarów rzymskich z Drzewicza. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Kubiak, S. (1979). Znaleziska monet rzymskich z Mazowsza i Podlasia. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Kunisz, A. (1968). Monety starożytne na ziemiach słowiańskich – konfrontacja problemów i ocen. W: W. Hensel, W. Kočka (red.), I międzynarodowy kongres archeologii słowiańskiej (s. 57–92). Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Kunisz, A. (1985). Znaleziska monet rzymskich z Małopolski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Kunisz, A. (1987). Mennictwo imperatorskie schyłkowego okresu republiki rzymskiej. Antiquitas, 13, 51–64.
Kunisz, A. (2001). Numizmatyka Cesarstwa Rzymskiego. W: E. Wipszycka (red.), Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, I/II: Źródłoznawstwo czasów późnego antyku (s. 342–363). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kurnatowska, Z. (1977). Słowiańszczyzna południowa. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Lajsner, W. (2022). Wybrane motywy archeologiczne: prahistoryczne i protohistoryczne na monetach europejskich z lat 1990–2020 (niepublikowana praca magisterska, Wydział Archeologii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu). DOI: https://doi.org/10.14746/fpp.2023.28.06
Lajsner, W. (2023). Wybrane motywy archeologiczne z zakresu pradziejów i wczesnego średniowiecza na monetach europejskich z lat 1992–2022. Folia Praehistorica Posnaniensia, 28, 103–129. DOI: https://doi.org/10.14746/fpp.2023.28.05
Łaszczewska, T. (1992). Rzymskie importy przemysłowe z terenu Polski. W: T. Łaszczewska (red.), Szlak bursztynowy (s. 56–81). Łódź: Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne.
Machowski, W. (2013). Kurhany na nekropolach antycznych miast północnych wybrzeży Morza Czarnego. Kraków: Wydawnictwo Alter.
Majewski, K. (1962). Olbia; odkrycia i badania archeologiczne w Olbii nad Bohem: materiały. Warszawa: Instytut Historii Kultury Materialnej PAN.
Miechowicz, Ł. (2019). „Obol zmarłych” w średniowiecznej i nowożytnej Europie Wschodniej. Wiadomości Numizmatyczne, 63, 35–62. DOI: https://doi.org/10.24425/wn.2019.131215
Mielczarek, M. (2006). Mennictwo starożytnej Grecji, cz. 1: Mennictwo okresów archaicznego i klasycznego. Warszawa – Kraków: Polskie Towarzystwo Numizmatyczne. Zarząd Główny, Polskie Towarzystwo Numizmatyczne. Oddział w Krakowie.
Moczulski, L. (2015). Tajemnice wczesnych Słowian. Warszawa: Bellona.
Natkański, K. E. (1992). Ogólna charakterystyka znalezisk monet rzymskich z obszaru Polski. W: T. Łaszczewska (red.), Szlak bursztynowy (s. 91–101). Łódź: Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne.
Ondrouch, V. (1958). Keltské mince typu Biatec z Bratislavy. Bratislava: Slovenska Akademia Vied.
Rusyaeva, A. S., Rusyaeva, M. W. (1997). Symbolika ta khudozhni osoblyvosti monet olʹviyi piznoʹo arkhayichnoho ta klasychnoho chasiv. Arkheolohiya; Publikatsiyi arkheolohichnykh materialiv, novi vidkryttya i znakhidky, statti, retsenziyi khronika, pamyatʹ arkheolohiyi, dyskusiyi, arkheolohiya za rubezhem, okhorona pamyaatok arkheolohiyi, 4, 29–37.
Salamon, M. (1980). Mennictwo Cesarstwa Bizantyńskiego. Warszawa: Polskie Towarzystwo Archeologiczne i Numizmatyczne. Komisja Numizmatyczna.
Salamon, M. (1987). Mennictwo bizantyńskie. Kraków: Polskie Towarzystwo Archeologiczne i Numizmatyczne. Oddział w Krakowie.
Salamon, M. (1999). Numizmatyka. W: E. Wipszycka (red.), Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, t. 3: Źródłoznawstwo czasów późnego antyku (s. 490–584). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Skrukwa, G. (2016). O czarnomorską Ukrainę. Procesy państwotwórcze w regionie nadczarnomorskim do 1921 roku w ukraińskiej perspektywie historycznej. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza. Wydawnictwo Naukowe.
Skržinskaâ, M. W. (1994). Olʹviya v davnʹohresʹkykh i latynʹkykh pysemnykh dzherelakh. Arkheolohiya; Publikatsiyi arkheolohichnykh materialiv, novi vidkryttya i znakhidky, statti, retsenziyi khronika, pamyatʹ arkheolohiyi, dyskusiyi, arkheolohiya za rubezhem, okhorona pamyaatok arkheolohiyi, 2, 130–140.
Stasiełowicz, G., Kasprzycka, M. (2016). Znad Bałtyku do Rzymu: katalog wystawy. Elbląg: Muzeum Archeologiczno-Historyczne.
Suchodolski, S. (2012) Numizmatyka średniowieczna, moneta źródłem archeologicznym, historycznym i ikonograficznym. Warszawa: Wydawnictwo Trio.
Weisser, B. (2009). Schatzkammer der antiken Münzkunst; Kurzführer durch die Ausstellung des Münzkabinetts im Pergamonmuseum. Berlin: Staatliche Museen zu Berlin Münzkabinett.
Wielowiejski, J. (1980). Główny szlak bursztynowy w czasach cesarstwa rzymskiego. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Instytut Archeologii, Narodowa Akademia Nauk Ukrainy, Rezerwat archeologiczny „Olbia”, https://iananu.org.ua/struktura/naukovi-viddili/viddil-antichnoji-arkheologiji?layout=edit&id=362 (dostęp: 6.03.2025).
Miasto Kalisz, Trasy turystyczne, Kalisz poznaj i odkryj na nowo – Kalisz na Szlaku Bursztynowym, https://www.kalisz.pl/dla-turysty/kalisz-trasy-turystyczne/kalisz-poznaj-i-odkryj-na-nowo---kalisz-na-szlaku-bursztynowym,1128 dostęp: 2.03.2025).
National Bank of the Republic of North Macedonia, Numismatic Product Catalogue, 50 denarów 2018, https://www.nbrm.mk/dizajn-na-novite-polimerni-banknoti-en.nspx (dostęp: 19.02. 2025).
National Bank of the Republic of North Macedonia, Museum, https://www.nbrm.mk/muzej-en.nspx (dostęp: 20.02. 2025).
Narodowy Bank Polski, Monety okolicznościowe: 2001: Szlak Bursztynowy: 2 i 20 zł, https://nbp.pl/banknoty-i-monety/monety-okolicznosciowe/katalog/ (dostęp: 17.02.2025).
Národná banka Slovenska, Slovak koruna coins, 5 Sk, https://nbs.sk/en/banknotes-and-coins/slovak-currency/slovak-coins/#5-Sk (dostęp: 17.02.2025).
Národná Banka Slovenska, Basic Information, NBS logo, https://www.nbs.sk/en/about-the-bank/basic-information/nbs-logo (dostęp: 17.02.2025).
National Bank of Ukraine, Numismatic Product Catalogue, 20 hrywien 26.12.2000, https://bank.gov.ua/en/uah/numismatic-products/souvenier-coins?page=197&perPage=5&search=&from=&to= (dostęp: 17.02.2025).
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Włodzimierz Lajsner
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.