Folia Praehistorica Posnaniensia jest recenzowanym czasopismem naukowym, które przestrzega najwyższych standardów rzetelności naukowej i etyki publikacyjnej. Redakcja stosuje zasady opracowane przez Committee on Publication Ethics (COPE) oraz wytyczne dotyczące dobrych praktyk akademickich, zapewniając uczciwy, przejrzysty i niezależny proces wydawniczy.
Zasady etyki publikacyjnej obowiązują autorów, redakcję, recenzentów, członków rady naukowej oraz wydawcę. Ich celem jest zapewnienie wysokiej jakości publikacji, przeciwdziałanie nierzetelności naukowej oraz wzmacnianie zaufania do wyników badań publikowanych w czasopiśmie.
Redakcja przyjmuje wyłącznie oryginalne prace naukowe, które nie były wcześniej publikowane ani zgłoszone jednocześnie do innych czasopism. Wszystkie manuskrypty oceniane są na podstawie ich wartości naukowej, oryginalności, jakości metodologicznej i zgodności z profilem czasopisma, z zachowaniem zasad poufności, bezstronności i równego traktowania autorów.
W przypadku podejrzenia naruszenia zasad etyki publikacyjnej redakcja postępuje zgodnie z procedurami COPE, dotyczącymi m.in. plagiatu, autoplagiatu, zduplikowanej publikacji, fałszowania lub fabrykowania danych, nieuprawnionego autorstwa oraz konfliktów interesów. W zależności od charakteru sprawy podejmowane są odpowiednie działania, takie jak wyjaśnienie okoliczności, odrzucenie manuskryptu, publikacja sprostowania, wycofanie artykułu lub poinformowanie właściwych instytucji.
- Obowiązki i odpowiedzialność autorów
Autorzy zgłaszający artykuły do publikacji w FPP są odpowiedzialni za rzetelność naukową przedstawionych badań oraz zgodność przygotowanego manuskryptu z zasadami etyki publikacyjnej.
Zgłoszenie artykułu oznacza, że jest on pracą oryginalną, nie był wcześniej publikowany ani w całości, ani w istotnej części, oraz nie został równocześnie zgłoszony do publikacji w innym czasopiśmie lub wydawnictwie. W przypadku wykorzystania wyników badań, danych, ilustracji, tabel lub fragmentów prac innych autorów, autorzy zobowiązani są do ich właściwego oznaczenia oraz cytowania zgodnie z obowiązującymi standardami naukowymi.
Autorzy ponoszą odpowiedzialność za rzetelność przedstawionych danych, poprawność zastosowanych metod badawczych oraz obiektywną interpretację wyników. Fabrykowanie, fałszowanie lub świadome zniekształcanie danych stanowi poważne naruszenie zasad etyki publikacyjnej i może skutkować odrzuceniem manuskryptu, wycofaniem opublikowanego artykułu lub poinformowaniem właściwych instytucji.
Autorstwo publikacji powinno odzwierciedlać rzeczywisty wkład poszczególnych osób w koncepcję badań, ich realizację, analizę wyników oraz przygotowanie manuskryptu. Wszystkie osoby, które wniosły istotny wkład naukowy, powinny zostać wskazane jako współautorzy. Osoby, których udział nie spełnia kryteriów autorstwa, lecz przyczyniły się do powstania publikacji, powinny zostać wymienione w podziękowaniach.
Redakcja nie akceptuje zjawisk ghostwriting, guest authorship (honorary authorship) ani innych form nieuprawnionego przypisywania autorstwa. W przypadku stwierdzenia takich praktyk redakcja podejmuje działania zgodne z wytycznymi COPE.
Autorzy mają obowiązek rzetelnie opatrzyć odpowiednimi przypisami fragmenty cytowane lub przywoływane w tekście badania lub tezy cudzego autorstwa.
Autorzy są zobowiązani do ujawnienia wszelkich konfliktów interesów, które mogłyby wpływać na wyniki badań, ich interpretację lub proces publikacyjny. Dotyczy to w szczególności powiązań finansowych, zawodowych, instytucjonalnych lub osobistych. Autorzy powinni również wskazać źródła finansowania badań oraz numer projektu lub grantu, jeżeli badania były finansowane ze środków zewnętrznych.
Autorzy są zobowiązani do uzyskania wszelkich niezbędnych zgód na wykorzystanie materiałów objętych ochroną praw autorskich oraz ponoszą odpowiedzialność za legalność wykorzystania ilustracji, fotografii, map, tabel i innych materiałów zamieszczonych w publikacji.
W przypadku stwierdzenia po publikacji istotnego błędu lub nieścisłości autor jest zobowiązany niezwłocznie poinformować o tym redakcję oraz współpracować przy opublikowaniu sprostowania, erraty lub – jeżeli jest to konieczne – wycofaniu artykułu.
- Obowiązki i odpowiedzialność redakcji
Redakcja FPP odpowiada za zapewnienie uczciwego, przejrzystego, niezależnego i zgodnego z zasadami etyki procesu wydawniczego. Wszystkie decyzje redakcyjne podejmowane są wyłącznie na podstawie wartości naukowej, oryginalności, jakości metodologicznej, znaczenia wyników badań oraz zgodności manuskryptu z profilem czasopisma.
Redakcja zapewnia równe traktowanie wszystkich autorów, niezależnie od ich płci, wieku, narodowości, pochodzenia etnicznego, obywatelstwa, afiliacji, stopnia naukowego, przekonań religijnych lub politycznych czy innych cech niezwiązanych z jakością naukową zgłoszonego artykułu.
Każdy nadesłany manuskrypt podlega wstępnej ocenie redakcyjnej. Redakcja może odrzucić tekst przed skierowaniem do recenzji, jeżeli nie mieści się on w zakresie tematycznym czasopisma, nie spełnia wymogów formalnych lub nie odpowiada podstawowym standardom jakości naukowej.
Redakcja zapewnia poufność wszystkich informacji dotyczących zgłoszonych manuskryptów. Informacje o przebiegu procesu wydawniczego mogą być udostępniane wyłącznie autorom, recenzentom oraz osobom bezpośrednio zaangażowanym w proces redakcyjny.
Członkowie redakcji nie mogą wykorzystywać niepublikowanych danych, wyników badań ani koncepcji przedstawionych w zgłoszonych manuskryptach do własnych badań lub innych celów bez wyraźnej zgody autorów.
W przypadku wystąpienia konfliktu interesów redaktor wyłącza się z prowadzenia procesu redakcyjnego danego manuskryptu, a jego obowiązki przejmuje inny członek redakcji.
Redakcja przeciwdziała wszelkim przejawom nierzetelności naukowej, podejmuje działania mające na celu identyfikowanie naruszeń zasad etyki publikacyjnej oraz postępuje zgodnie z procedurami rekomendowanymi przez COPE. W razie potrzeby redakcja publikuje sprostowania, erraty lub wycofania artykułów,
- Obowiązki i odpowiedzialność recenzentów
Recenzenci uczestniczący w procesie oceny artykułów FPP zobowiązani są do przestrzegania zasad rzetelności naukowej oraz zachowania najwyższych standardów etycznych.
Recenzenci powinni dokonywać oceny manuskryptów w sposób obiektywny, bezstronny i merytoryczny, traktując oceniany tekst jako dokument poufny. Informacje uzyskane podczas procesu recenzji nie mogą być wykorzystywane dla własnych celów naukowych ani udostępniane osobom nieuprawnionym.
Recenzenci powinni wskazywać istotne publikacje, które mogą zostać uwzględnione przez autora, a także informować redakcję o wszelkich podejrzeniach dotyczących plagiatu, manipulacji danymi lub innych naruszeń zasad etyki publikacyjnej.
Recenzent zobowiązany jest poinformować redakcję o potencjalnym konflikcie interesów, który może wpływać na bezstronność oceny, oraz odmówić wykonania recenzji, jeżeli jego relacje zawodowe, osobiste lub naukowe z autorem mogą podważać obiektywność opinii.
Recenzje powinny mieć charakter rzetelny, konstruktywny i merytoryczny, a ich celem jest wspieranie procesu doskonalenia jakości publikowanych prac.
- Proces recenzji
FPP stosuje procedurę podwójnie anonimowej recenzji (double-blind review process), w której tożsamość autora nie jest ujawniana recenzentom, a tożsamość recenzentów pozostaje nieznana autorowi.
Nadesłane teksty podlegają wstępnej ocenie redakcji pod względem zgodności z profilem czasopisma, a następnie kierowane są do recenzji przez co najmniej dwóch niezależnych ekspertów z danej dziedziny, reprezentujących polskie i zagraniczne ośrodki naukowe oraz niezwiązanych z jednostką macierzystą autora. Recenzenci oceniają manuskrypty pod względem ich wartości naukowej, oryginalności, poprawności metodologicznej oraz jakości prezentacji wyników.
Recenzje przygotowywane są na formularzu recenzyjnym FPP i muszą zawierać jednoznaczną rekomendację dotyczącą dopuszczenia artykułu do publikacji, konieczności wprowadzenia poprawek lub jego odrzucenia. Recenzenci mogą rekomendować przyjęcie artykułu bez zmian, przyjęcie po niewielkich poprawkach, ponowną ocenę po zasadniczych zmianach lub odrzucenie tekstu.
Warunkiem przyjęcia artykułu do publikacji jest uzyskanie dwóch pozytywnych recenzji, w tym także takich, które wskazują na konieczność wprowadzenia poprawek. W przypadku uzyskania jednej recenzji pozytywnej i jednej negatywnej redakcja powołuje dodatkowego recenzenta. Ostateczną decyzję o publikacji podejmuje redaktor naczelny, uwzględniając wyniki całego procesu recenzyjnego oraz opinie recenzentów.
Recenzent, który nie posiada odpowiednich kompetencji do oceny danego manuskryptu lub nie może przygotować recenzji w wyznaczonym terminie, powinien niezwłocznie poinformować redakcję i wyłączyć się z procesu recenzowania.
Lista recenzentów jest publikowana w każdym tomie czasopisma.
- Konflikt interesów
Autorzy, recenzenci oraz członkowie redakcji FPP zobowiązani są do ujawniania wszelkich okoliczności mogących wpływać na bezstronność i niezależność procesu publikacyjnego.
Konflikt interesów może obejmować w szczególności bezpośrednie relacje zawodowe lub osobiste, wspólne prowadzenie badań, wcześniejsze współautorstwo publikacji, zależności finansowe lub instytucjonalne, a także inne sytuacje mogące mieć wpływ na ocenę manuskryptu.
W przypadku wystąpienia konfliktu interesów redakcja podejmuje odpowiednie działania w celu zapewnienia niezależności, obiektywności i rzetelności procesu oceny.
- Naruszenia etyki publikacyjnej
Redakcja FPP nie akceptuje żadnych form nierzetelności naukowej i w przypadku podejrzenia naruszenia zasad etycznych postępuje zgodnie z procedurami rekomendowanymi przez Committee on Publication Ethics.
Za naruszenia zasad etyki publikacyjnej uznaje się w szczególności plagiat, autoplagiat i ponowne publikowanie wcześniej opublikowanych wyników bez odpowiedniego uzasadnienia i wskazania źródła, fabrykowanie lub fałszowanie danych, manipulowanie wynikami badań, nieuprawnione autorstwo oraz ukrywanie rzeczywistego wkładu autorów lub współpracowników.
W przypadku publikacji dotyczących badań archeologicznych za naruszenie zasad etycznych może zostać uznane również nierzetelne przedstawienie pochodzenia materiałów archeologicznych, dokumentacji terenowej lub danych badawczych.
W zależności od charakteru i skali naruszenia redakcja może podjąć działania obejmujące zwrócenie się do autora o wyjaśnienia, odrzucenie manuskryptu, publikację sprostowania, wycofanie artykułu lub poinformowanie właściwych instytucji.
- Korekty i wycofanie publikacji
Redakcja FPP zapewnia możliwość korygowania lub wycofywania opublikowanych artykułów w przypadku wykrycia błędów, nieścisłości lub naruszeń zasad etyki publikacyjnej.
Korekty publikacji stosuje się w przypadku stwierdzenia błędów, które nie wpływają zasadniczo na interpretację wyników, a także w sytuacjach wymagających uzupełnienia lub poprawienia informacji podanych przez autorów.
Wycofanie artykułu stosowane jest w przypadku poważnych błędów, nierzetelności naukowej lub naruszeń zasad etycznych, które podważają wiarygodność publikacji.
W przypadku uzasadnionych wątpliwości dotyczących opublikowanego artykułu, wymagających dalszego wyjaśnienia, redakcja może opublikować informację o zastrzeżeniach do publikacji do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego.
Informacje dotyczące korekt, wycofań oraz zastrzeżeń pozostają trwale powiązane z pierwotną publikacją, zapewniając przejrzystość historii artykułu.
- Dostęp, licencjonowanie, archiwizacja i dostępność danych badawczych
FPP zapewnia otwarty dostęp do publikowanych treści na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0). Redakcja zapewnia trwały dostęp do opublikowanych materiałów za pośrednictwem platformy PRESSto oraz stosowanych rozwiązań archiwizacyjnych.
Autorzy są zobowiązani do zachowania dokumentacji dotyczącej przeprowadzonych badań oraz zapewnienia, w miarę możliwości i zgodnie z obowiązującymi przepisami, dostępu do informacji umożliwiających ocenę i weryfikację przedstawionych wyników.
W przypadku publikacji wyników badań archeologicznych autorzy powinni wskazać, jeżeli jest to wymagane lub możliwe, miejsce przechowywania dokumentacji badań, instytucję odpowiedzialną za przechowywanie materiałów oraz zasady dostępu do danych i dokumentacji.
- Polityka wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji
Autorzy mogą wykorzystywać narzędzia sztucznej inteligencji wspomagające proces przygotowania publikacji, jednak ponoszą pełną odpowiedzialność za treść artykułu, poprawność danych oraz interpretację wyników.
Wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji generatywnej powinno zostać ujawnione, jeżeli miało istotny wpływ na przygotowanie tekstu, analizę danych, tłumaczenie lub opracowanie ilustracji. Narzędzia te nie mogą być wskazywane jako autorzy publikacji ani zastępować samodzielnej analizy naukowej, krytycznej oceny źródeł i odpowiedzialności badawczej autorów.
Autorzy korzystający z narzędzi sztucznej inteligencji są zobowiązani do poinformowania o tym redakcji oraz wskazania zastosowanego narzędzia i zakresu jego wykorzystania.
W przypadku niewykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji należy zamieścić oświadczenie:
„Nie korzystałem/-liśmy z narzędzi sztucznej inteligencji na żadnym etapie prac związanych z tworzeniem zgłaszanego tekstu.”
W przypadku ich wykorzystania należy zamieścić oświadczenie:
„Korzystałem/-liśmy z narzędzi sztucznej inteligencji podczas przygotowania zgłaszanego artykułu. Wykorzystane narzędzie: [nazwa narzędzia]. Zakres wykorzystania: [opis działań, np. wsparcie językowe, korekta tekstu, tłumaczenie, analiza danych, przygotowanie ilustracji].”
- Skargi i odwołania
Autorzy mają możliwość złożenia odwołania od decyzji redakcji lub zgłoszenia skargi dotyczącej procesu publikacyjnego. Odwołanie powinno zawierać uzasadnienie oraz wskazywać konkretne elementy procesu recenzji lub decyzji redakcyjnej, które są kwestionowane.
Każda skarga lub odwołanie jest rozpatrywane przez redakcję w sposób niezależny, obiektywny i transparentny. Sprawę rozpatruje redaktor naczelny lub wyznaczony członek rady naukowej, a podjęta decyzja jest dokumentowana i przekazywana autorowi.