Rzeczownik hasen i formacje pochodne w gwarze Bugaja na Pogórzu na tle innych gwar

Main Article Content

Halina Karaś

Abstrakt

Celem artykułu jest przedstawienie rzeczownika hasen / hasyn / hasynt, czasownika hasnować i jego derywatów prefiksalnych funkcjonujących w gwarze Bugaja na Pogórzu (gm. Biecz, pow. Gorlice). Czasownik hasnować ‘zyskiwać, przynosić korzyść, pożytek’ – derywat od słowacyzmu pochodzenia węgierskiego hasen ‘zysk, korzyść, pożytek’ (przez niektórych uznawanego za bezpośredni hungaryzm) – w gwarze okolic Biecza zyskał nowe znaczenie ‘trwonić, marnować’, wykazując się łączliwością leksykalną z określeniami dóbr materialnych, pieniędzy, majątku itp. W artykule przedstawiono stan udokumentowania leksykograficznego omawianej grupy wyrazów, ich zasięg terytorialny, etymologię, znaczenia i hipotezę dotyczącą przyczyn zmian semantycznych.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Karaś, H. (2021). Rzeczownik hasen i formacje pochodne w gwarze Bugaja na Pogórzu na tle innych gwar. Gwary Dziś, 14, 153-163. https://doi.org/10.14746/gd.2021.14.13
Dział
Artykuły i rozprawy

Bibliografia

  1. AJPP, Małecki M., Nitsch K. (1934), Atlas językowy polskiego Podkarpacia, cz. 1 [500 map], cz. 2 [wstęp, objaśnienia, wykazy wyrazów], Kraków.
  2. DemSGP, Dembowski B. (1894), Słownik gwary podhalskiej, „Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie” V, s. 339–444.
  3. FitSGS, Fitak F. (2004), Słownik gwary spiskiej, Szczawnica.
  4. GoszczT, Goszczyński S. (1835), Podróż do Tatrów. Górale tatrańscy, „Powszechny Pamiętnik Nauk i Umiejętności” I, t. 2, s. 373–374.
  5. GutHPE, Gutt-Mostowy J. (1995), Highlander Polish – English / English – Highlander Polish Dictionary, New York.
  6. GutMSP, Gutt-Mostowy J. (2002), Mały słownik podhalański – wybór góralskich wyrazów gwarowych, wyd. III, Wrocław.
  7. Herniczek-Morozowa W. (1975), Terminologia polskiego pasterstwa górskiego, cz. 1, Wrocław–Kraków–Warszawa–Gdańsk.
  8. Herniczek-Morozowa W. (1976), Terminologia polskiego pasterstwa górskiego, cz. 2–3, Wrocław–Kraków–Warszawa–Gdańsk.
  9. HodSGGSP, Hodorowicz S.A. (2004), Słownik gwary górali Skalnego Podhala, Nowy Targ [wyd. II uzup. 2005].
  10. Hojsak O. (2018), Słownik gwary łemkowskiej wsi Wysowa, opr. M. Aleksiejewa, K. Rieger, Warszawa.
  11. ILGiKP, Kąś J. (2017), Ilustrowany leksykon gwary i kultury podhalańskiej, t. IV: Gu–Kol, Kraków.
  12. JanczyGSW, Janczy W., Gwara Sromowiec Wyżnich, „Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności” 1901, t. I, z. 1, s. 51–87 [słowniczek: s. 65–87].
  13. Karaś H. (2019), Jeszcze o potrzebie dokumentowania leksyki gwarowej (na przykładzie wybranych wyrazów południowomałopolskich z okolic Biecza), „Gwary Dziś”, t. 11, s. 19–27.
  14. Karaś H. (2020), Gwara Bugaja na Pogórzu (gm. Biecz, pow. Gorlice), Warszawa.
  15. KartSGPPAN, Kartoteka Słownika gwar polskich PAN, https://rcin.org.pl//dlibra/metadatasearch?action=AdvancedSearchAction&type=-3&val1=anothtitle:%22Kartoteka+SGP%22.
  16. KąśSGO, Kąś J., Słownik gwary orawskiej, t. I–II, wyd. II poprawione i poszerzone, Kraków 2011.
  17. KosPGZ, Kosiński W. (1884), Przyczynek do gwary zakopiańskiej, „Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności” X, s. 225–309.
  18. ŁojasRD, Łojas-Kośla F. (2004), Rodowe dziedzictwo, Poronin [Słownik wyrazów gwarowych: s. 248–304].
  19. ŁomnSGG, Łomnicka-Dulak W. (2005), Matusine słówecka. Słownik gwary górali nadpopradzkich, Piwniczna Zdrój.
  20. MalinWL, Malinowski L. (1893), O niektórych wyrazach ludowych polskich. Zapiski porównawcze, „Rozprawy Akademii Umiejętności. Wydział Filologiczny”, t. I (17), s. 6–96.
  21. Małecki M. (1938), Język polski na południe od Karpat, [przedruk w:] M. Małecki (2004), Dialekty polskie i słowiańskie, red. J. Rusek, Kraków, s. 49–90.
  22. Nemeth M. (2008), Zapożyczenia węgierskie w gwarze orawskiej i drogi ich przenikania, Kraków.
  23. Rieger J. (1995), Słownictwo i nazewnictwo łemkowskie, Warszawa.
  24. Rieger J. (2011), Ukraińskie interferencje w słownictwie polszczyzny w Galicji, [przedruk w:] J. Rieger (2019), Język polski na Kresach, Warszawa, s. 164–177.
  25. SGM, Słownik gwar małopolskich, red. J. Wronicz, t. 1–2, Kraków 2016–2017.
  26. SGPK, Karłowicz J. (1900–1911), Słownik gwar polskich, t. 1–6, Kraków.
  27. SGPPAN, Słownik gwar polskich, opr. i wyd. IJP PAN, red. M. Karaś (Źródła, z. 1–2), J. Reichan (z. 3–15), J. Okoniowa (z. 16–23), Kraków 1979–2010.
  28. WrześnSWP, Wrześniowski A. (1884), Spis wyrazów podhalskich, „Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności”, t. III, s. 361–375.
  29. ZborSGZ, Juliusz Zborowski, Słownik gwary Zakopanego i okolic, opr. i uzup. IJP PAN, kier. J. Okoniowa, Zakopane–Kraków 2009.