Abstrakt
The article addresses the functioning of contemporary internet creators promoting complementary and alternative medicine (CAM) in the context of post-truth theory. Starting from the assumption that the dominance of emotions and beliefs over facts fosters the popularity of such figures, the analysis focuses on the narratives and healing practices of contemporary Polish “quacks.” The research covers the years 2019–2023 and is based on netnographic methodology, including social reading. The case study of Jerzy Zięba and Hubert Czerniak allows for capturing the mechanisms of credibility creation and the ways of depreciating medical knowledge. Analyzing the journal “Harmonia. Twoje zdrowie, Twoja odpowiedzialność” reveals the existence of an anti-medical discourse that promotes CAM and questions the effectiveness of conventional medicine. The article demonstrates how, under the conditions of post-truth, social media become spaces for the reproduction and legitimation of extra-institutional knowledge.
Bibliografia
Baudrillard J., Słowa klucze, przeł. S. Królak, Sic!, Warszawa 2008.
Berger P.L., Luckmann T., Społeczne tworzenie rzeczywistości. Traktat z socjologii wiedzy, przeł. J. Niżnik, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
Cordón-García J.-A., Alonso-Arévalo J., Gómez-Díaz R., Linder D., Social Reading, Chandos, Oxford 2013.
Co z tą pandemią?, „Harmonia. Twoje zdrowie, Twoja odpowiedzialność”, listopad/grudzień 2020.
Czwartej fali powiedzmy stop, „Harmonia. Twoje zdrowie, twoja odpowiedzialność”, wrzesień/październik 2021.
Dijk T.A. van, Principles of Critical Discourse Analysis, „Discourse & Society” 1993, no. 2.
Foucault M., Historia seksualności. Tom 1–2: 1. Wola wiedzy, 2. Użytek z przyjemności, przeł. B. Banasiak, T. Komendant, K. Matuszewski, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2020.
Giddens A., Konsekwencje nowoczesności, przeł. E. Klekot, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2008.
Guzik A., Postmodernizm, postprawda, posteksperci w mediach mainstreamowych, w: Postprawda jako zagrożenie dla dyskursu publicznego, red. T. Grabowski, M. Lakomy, Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie, Kraków 2018.
Keyes R., Czas postprawdy. Nieszczerość i oszustwa w codziennym życiu, przeł. P. Tomanek, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2018.
Kiedy lekarz nie chce, tam fryzjerka zechce, „Harmonia. Twoje zdrowie, Twoja odpowiedzialność”, styczeń/luty 2022.
Kozinets R.V., Netnografia. Badania etnograficzne online, przeł. M. Brzozowska-Brywczyńska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.
Aluminium, glifosat, tiomersal i genetycznie modyfikowane dzieci – dr Hubert Czerniak, https://www.youtube.com/watch?v=mS9DFoIrCdE [dostęp: 27.03.2023].
Hubert Czerniak, zawieszony lekarz z Opoczna, znów ma kłopoty. Wyrok sądu lekarskiego z Gdańska zawiesza go na kolejne dwa lata, https://dzienniklodzki.pl/ [dostęp: 24.03.2023].
Hubert Czerniak TV, https://www.youtube.com/@HubertCzerniakTV [dostęp: 24.03.2023].
Jerzy Zięba w „Skandalistach”, https://www.youtube.com/watch?v=S380f11iAJI [dostęp: 15.04.2023].
Jerzy Zięba w Starym Sączu. Quo vadis współczesna medycyno?, https://www.youtube.com/watch?v=DKBAKpXoJo4 [dostęp: 15.04.2023].
Jerzy Zięba znów stanie przed sądem. Miał sprzedawać leki bez zezwolenia, https://tiny.pl/vjqnvd5r8 [dostęp: 14.04.2025].
Suplementy diety Visanto – Jerzy Zięba, https://jerzyzieba.com/produkty-1/ [dostęp: 17.04.2023].
Tak „leczy” Jerzy Zięba – przerażające fakty o polskim znachorze!, https://www.youtube.com/watch?v=En12n7Dqi7I [dostęp: 15.04.2023].
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Ewa Kozik
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Czasopismo oraz wszystkie zamieszczone w nim materiały są powszechnie dostępne i mogą być wykorzystywane do celów naukowych, edukacyjnych, poznawczych i niekomercyjnych bez konieczności uzyskiwania każdorazowej zgody autorów i redakcji. Nadesłanie artykułu do publikacji traktowane jest jako zgoda autora na udostępnienie swojej pracy i informacji w niej zawartych do powyżej wymienionych celów. W takich przypadkach należy jedynie wskazać źródło, z którego zaczerpnięte zostały informacje. Pobieranie opłat za dostęp do materiałów zawartych w czasopiśmie lub ograniczanie do niego dostępu jest zabronione.
Przesyłane do redakcji teksty muszą stanowić oryginalne prace, uprzednio nigdzie niepublikowane ani nie przedkładane innym redakcjom lub wydawcom. Autorzy nadsyłanych artykułów ponoszą odpowiedzialność za uzyskanie zezwoleń na publikowanie materiałów, do których prawa autorskie są w posiadaniu osób trzecich. Publikacja materiałów chronionych prawem autorskim jest możliwa pod warunkiem uprzedniego dostarczenia przez autora do redakcji pisemnej zgody właściciela praw autorskich.