Interpretacja jako sposób „poszerzania rzeczywistości”
Okładka czasopisma Polonistyka. Innowacje, nr 21, rok 2025
PDF

Słowa kluczowe

interpretacja
edukacyjne stereotypy
tożsamość i (samo)poznanie
projektowanie refleksji wokół figur i struktur „długiego trwania”
projektowanie sytuacji odbioru tekstów kultury

Jak cytować

Kołodziej, P. (2025). Interpretacja jako sposób „poszerzania rzeczywistości”. Polonistyka. Innowacje, (21), 73–92. https://doi.org/10.14746/pi.2025.21.6

Abstrakt

Autor artykułu, wychodząc m.in. z założenia, że ludzka egzystencja ma charakter językowy, a „granice interpretacji są granicami świata”, proponuje namysł nad fundamentalnymi zasadami projektowania refleksji o charakterze antropologicznym, nastawionej na „poszerzanie rzeczywistości” i tworzenie znaczeń w akcie interpretacji. Refleksja ta, organizowana wokół figur i struktur „długiego trwania” i możliwa do prowadzenia w ramach języka polskiego jako szkolnego przedmiotu, stanowi propozycję wychodzącą poza szkolne schematy i stereotypy. Prezentowany sposób projektowania rozważań odnosi się do konkretnego przykładu, który dobrze ilustruje również, na czym może polegać projektowanie sytuacji odbioru tekstów kultury.

https://doi.org/10.14746/pi.2025.21.6
PDF

Bibliografia

Arendt Hannah, 2016, Życie umysłu, Buczyńska-Garewicz H., Piłat R., Baran B. (przekł.), Warszawa.

Barnes Julian, 2020, Poczucie kresu, Kabat J. (przeł.), Warszawa.

Bartmiński Jerzy, 2006, Językowe podstawy obrazu świata, Lublin.

Bartmiński Jerzy, Ryszard Tokarski, 1986, Językowy obraz świata a spójność tekstu, w: Dobrzyńska T. (red.), Teoria tekstu. Zbiór studiów, Wrocław.

Braudel Fernand, 1999, Historia i trwanie, Geremek B. (przeł. ), Warszawa.

Cassirer Ernst, 1998, Esej o człowieku. Wstęp do filozofii kultury, Staniewska A. (przeł.), Warszawa.

Delsol Chantal, 2017, Nienawiść świata. Totalitaryzmy i ponowoczesność, Chojnacki M. (przeł.), Warszawa.

Flaubert Gustave, 1983, Pani Bovary, Micińska A. (przeł. ), Warszawa.

Herbert Zbigniew, 1998, 89 wierszy. Wybór i układ Autora, Kraków.

Kłakówna Zofia Agnieszka, 2003, Przymus i wolność. Projektowanie procesu kształcenia kulturowej kompetencji. Język polski w klasach IV–VI szkoły podstawowej, w gimnazjum i liceum, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków.

Kłakówna Zofia Agnieszka, 2014, Jakoś i jakość. Subiektywna kronika wypadków przy reformowaniu szkoły (1989-2013), Kraków.

Kłakówna Zofia Agnieszka, 2016, Język polski. Wykłady z metodyki. Akademicki podręcznik myślenia o zawodzie polonisty, Kraków.

Kłakówna Zofia Agnieszka, 2025, Głos w sprawie edukacji… Polska szkoła w pułapce paradoksów i stereotypów (uwagi z lat 2012-2024), Kraków.

Kłakówna Zofia Agnieszka, Piotr Kołodziej, Janusz Waligóra, 2011, Pakt dla szkoły. Zarys koncepcji kształcenia ogólnego. Zaproszenie do dyskusji, Gdańsk.

Kołakowski Leszek, 2008, Czas ciekawy, czas niespokojny, cz. 2, z Leszkiem Kołakowskim rozmawia Zbigniew Menzel, Kraków.

Kołodziej Piotr, 2018, Dwadzieścia pięć twarzy dziewczyny z perłą. Praktyka czytania dzieł malarskich w procesie kształcenia kulturowo literackiego, Kraków.

Kołodziej Piotr, 2021, Literatura grozi myśleniem, Kraków.

Kowalczyk Janusz R., Świat według Kantora, https://culture.pl/pl/artykul/swiatwedlug-kantora [dostęp: 15.01.2025]

Lenk Hans, 1995, Filozofia pragmatycznego interpretacjonizmu. Filozofia pomiędzy nauką i praktyką, Zwolinski Z. (przeł.), Warszawa.

Lutyński Jan, 1990, Nauka i polskie problemy. Komentarz socjologa, Warszawa.

Márai Sandor, 2008, Żar, Netz F. (przeł.), Warszawa.

Myśliwski Wiesław, 2008, Kamień na kamieniu, Kraków.

Ricoeur Paul, Filozofia osoby, 1992, Frankiewicz M. (przeł.), Kraków.

Schulz Bruno, 1998, Mityzacja rzeczywistości, w: tegoż, Opowiadania. Wybór esejów i listów, Wrocław, s. 383-386.

Słowik Karolina, „Kamień milowy” pod reformę Nowackiej. Wiemy, jak ma kształcić szkoła przyszłości, https://wyborcza.pl/7,75398,31539600,kamienmilowy-pod-reforme-nowackiej-wiemy-jak-ma-ksztalcic.html [dostęp: 15.01.2025]

Spitzer Manfred, 2009, Jak uczy się mózg, Guzowska-Dąbrowska M. (przeł.), Warszawa.

Szymborska Wisława, 2014, Wiersze wybrane, wybór i układ Autorki, Kraków.

Waligóra Janusz, 2014, Ani rytuał, ani karnawał… O interpretacji tekstu literackiego w szkole (ponadgimnazjalnej). Warunki – strategie – perspektywy, Kraków 2014.

Waśko Andrzej, 2019, O edukacji literackiej (nie tylko dla polonistów), Kraków.

Wittgenstein Ludwig, 2000, Tractatus logico-philosophicus, Wolniewicz B. (przeł.), Warszawa.