Słowa kluczowe
partie polityczne
młodzi dorośli
wybory parlamentarne
Jak cytować
Abstrakt
Oddanie głosu na partię określoną przez badaczy jako prawicową lub lewicową nie musi oznaczać, że wyborcy podzielają podstawowe przekonania lub zgadzają się z postulatami zawartymi w programie danej partii. Niniejszy artykuł analizuje różnice w poglądach politycznych młodych wyborców różnych ugrupowań politycznych przed polskimi wyborami parlamentarnymi w 2023 roku. Przeanalizowano odpowiedzi 891 osób. Uczestnikami badania byli młodzi dorośli w wieku 18–25 lat, którzy zadeklarowali polskie obywatelstwo. Do pomiaru przekonań politycznych w wymiarze kulturowym i ekonomicznym wykorzystano Kwestionariusz Przekonań Politycznych. Wyniki badania wydają się potwierdzać wcześniejsze ustalenia badaczy, wskazujące na to, że istniejący podział na lewicę i prawicę w Polsce oraz decyzja o głosowaniu na daną partię polityczną są w większym stopniu determinowane przez przekonania polityczne w wymiarze kulturowym niż ekonomicznym.
Finansowanie
Badanie zostało przeprowadzone w ramach projektu „Związek pomiędzy poczuciem narodowej wiktymizacji a postawami wobec skrajnie prawicowego brutalnego ekstremizmu”, nr 2021/41/N/HS6/02882, finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki (NCN).
Bibliografia
Czarnek, G., Dragon, P., Szwed, P., & Wojciszke, B. (2017). Kwestionariusz przekonań politycznych: własności psychometryczne. Psychologia Społeczna, 2(41).
Feldman, S., & Johnston, C. (2014). Understanding the determinants of political ideology: Implications of structural complexity. Political Psychology, 35(3).
Filipczak-Białkowska, A. (2021). Od prawicy do lewiсy. Struktura ideologiczna polskich partii politycznych w latach 2015–2017. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej. (2023a). Komunikat z badań. Motywacje wyborcze Polaków. https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_118_23.PDF
Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej. (2023b). Kim są wyborcy partii politycznych w Polsce? https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_098_23.PDF
Goldstein, A. (2021). Right-wing opposition to the mainstream radical right: the cases of Hungary and Poland. Journal of Contemporary Central and Eastern Europe, 29(1).
Halicki, S., Pierżak, M., Rykowska, M., Rzewuska, S., & Strzelczyk, K. (n.d.). Poglądy i postawy polityczne młodych. Working Papers Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. https://ws.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2021/12/postawypolityczne.pdf
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. (2024a). „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo” - strategia migracyjna na lata 2025–2030. https://www.gov.pl/web/premier/odzyskac-kontrole-zapewnic-bezpieczenstwo---strategia-migracyjna-na-lata-2025---2030
Kądziela, A. (2024). Partycypacja młodych Polaków w wyborach parlamentarnych w 2023 r. – determinanty aktywności wyborczej. Przegląd Politologiczny, 4.
Kosowska-Gąstoł, B. (2021). Te same, ale czy takie same? Analiza oblicza ideowo-programowego polskich partii politycznych – różne perspektywy metodologiczne. In A. Kruk (Ed.), Postulaty polityczne i wyborcze partii politycznych. Oficyna Wydawnicza UZ.
Lachowska, K. (2025). Strach w strategii komunikacji Zjednoczonej Prawicy. Analiza komunikatów zamieszczonych w serwisie X podczas kampanii wyborczej w 2023 roku. AUPC Studia Ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia, 22.
Lönnqvist, J., Paunonen, S., Verkasalo, M., Leikas, S., Tuulio-Henriksson, A., & Lönnqvist, J. (2007). Personality characteristics of research volunteers. European Journal of Personality, 21.
Michałowska, D. A. (2013). Neoliberalizm i jego (nie)etyczne implikacje edukacyjne. Wydawnictwo Naukowe UAM.
Pankowski, R. (2012). Right-Wing Extremism in Poland. International policy analysis. Friedrich-Ebert-Stiftung. https://library.fes.de/pdf-files/idmoe/09409-20121029.pdf
Polska Agencja Prasowa. (2025). Konfederacja organizuje protesty w całym kraju. Partia szacuje, ile osób weźmie udział. https://www.pap.pl/aktualnosci/konfederacja-organizuje-protesty-w-calym-kraju-tylu-uczestnikowspodziewaja-sie
Potulicka, E., & Rutkowiak, J. (2010). Neoliberalne uwikłania edukacji. Impuls.
Rojek, M. (2019). Neoliberalne zagrożenia rozwoju zawodowego nauczycieli – ujęcie problemu w perspektywie edukacji dla bezpieczeństwa. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia, 32(3).
Rydliński, B. (2018). Nationalism and Neo-Fascism under Jarosław Kaczyński. In S. Ehmsen & A. Scharenberg (Eds.), The Far Right in Government. Six Case Studies from across Europe. Rosa-Luxemburg-Stiftung. https://www.rosalux.de/fileadmin/rls_uploads/pdfs/sonst_publikationen/farrightingovernmenten.pdf
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Justyna Lipka
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.