Współczesna grzeczność językowa w świadomości poznańskich kleryków

Main Article Content

Anna Piotrowicz
Małgorzata Witaszek-Samborska

Abstrakt

Na podstawie badania ankietowego przeprowadzonego w grupie 100 kleryków z dwu poznańskich seminariów Autorki artykułu próbują zrekonstruować świadomość językową młodych osób duchownych w zakresie grzecznościowych zwyczajów językowych. Z odpowiedzi wynika, że zdecydowana większość kleryków postrzega grzeczność językową jako działanie nastawione na interpretację (tak indywidualną, jak i społeczną), dobrze rozumie jej wagę w komunikacji, za rażące uważa zarówno brak grzeczności, jak i grzeczność przesadną, sztuczną. Niektórzy ankietowani używają przy tym leksyki związanej z religią (np. bliźni, brat, chrześcijański), wskazują też swego rodzaju przymus grzecznościowy – konieczność respektowania zasad poprawności politycznej. Klerycy dostrzegają różnice między grzecznością językową w swoich kontaktach z rówieśnikami a z osobami starszymi zwłaszcza w większym dystansie w stosunku do starszych. Poza wiekiem uwzględniają oni, choć rzadziej, zależność od środowiska, wychowania, poziomu dojrzałości.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Piotrowicz, A., & Witaszek-Samborska, M. (2018). Współczesna grzeczność językowa w świadomości poznańskich kleryków. Poznańskie Spotkania Językoznawcze, (33), 77–90. https://doi.org/10.14746/psj.2017.33.7
Dział
Artykuły naukowe
Biogramy autorów

Anna Piotrowicz, Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ul. Fredry 10, 61-701 Poznań, Polska

profesor zwyczajny; zatrudniona w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, kierownik Zakładu Frazeologii i Kultury Języka Polskiego; zainteresowania naukowe: kultura języka polskiego, współczesna leksykologia (szczególnie: słownictwo życia towarzyskiego, słownictwo kosmetyczne, tendencje rozwojowe w najnowszej leksyce), współczesna i dawna leksykografia(także praktycznie – praca w zespołach leksykograficznych), zróżnicowanie regionalne – polszczyzna miejska Poznania; autorka książek: Typy regionalizmów leksykalnych (1991); Wielkopolskie słownictwo regionalne w prozie współczesnych pisarzy poznańskich. (Rzeczowniki) (1991); Słownictwo i frazeologia życia towarzyskiego w polskiej leksykografii XX wieku (2004); Studia nad polszczyzną miejską Poznania (2009, współautor: M. Witaszek-Samborska); Słownictwo pism Stefana Żeromskiego, t. 16, Życie towarzyskie (2014); współautorka słowników: Słownik gwary miejskiej Poznania, red. M. Gruchmanowa, B. Walczak (1997, wyd. II: 1999); Słowniczek gwar Poznania i Wielkopolski. 1111 wyrazów i połączeń wyrazowych (2009); Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, red. H. Zgółkowa, t. 1–50 (1994–2005).

Małgorzata Witaszek-Samborska, Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ul. Fredry 10, 61-701 Poznań, Polska

doktor habilitowany, prof. UAM; zatrudniona w Zakładzie Frazeologii i Kultury Języka Polskiego, w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; zainteresowania naukowe: współczesna leksykologia (szczególnie: słownictwo odzieżowe, słownictwo kulinarne, słownictwo kosmetyczne, wyrazy obcego pochodzenia w polszczyźnie, zjawiska językowe w polszczyźnie najnowszej), współczesna i dawna leksykografia, zróżnicowanie regionalne – polszczyzna miejska Poznania; jest autorką książek: Mowa mieszkańców Poznania (1986, wyd. II: 1987, współaut.: M. Gruchmanowa, M. Żak-Święcicka); Wyrazy obcego pochodzenia we współczesnej polszczyźnie (na podstawie słowników frekwencyjnych) (1992); Zapożyczenia z różnych języków we współczesnej polszczyźnie (na podstawie słowników frekwencyjnych) (1993); Studia nad słownictwem kulinarnym we współczesnej polszczyźnie (2005); Studia nad polszczyzną miejską Poznania (2009, współaut.: A. Piotrowicz) oraz skryptu Zapis fonetyczny. Zbiór ćwiczeń (1988, wyd. II: 1991, wyd. III popr.: 1997; wyd. IV popr.: 1998; wyd. V popr. 2000; wyd. VI, 2003, współaut.: L. Madelska); współautorka słowników: Słownik gwary miejskiej Poznania, red. M. Gruchmanowa, B. Walczak (1997, wyd. II: 1999); Słowniczek gwar Poznania i Wielkopolski. 1111 wyrazów i połączeń wyrazowych (2009); Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, red. H. Zgółkowa, t. 1–50 (1994–2005); Nowy słownik Fundacji Kościuszkowskiej angielsko-polski i polsko angielski, red. J. Fisiak, t. I–II (2003).

Bibliografia

  1. Goffman E., 2000, Człowiek w teatrze życia codziennego (The Presentation of Self in Everyday Life, 1959), opracował i słowem wstępnym poprzedził J. Szacki, przeł. H. Danter- Śpiewak i P. Śpiewak, Warszawa.
  2. Marcjanik M., 2007, Grzeczność w komunikacji językowej, Warszawa.
  3. Ożóg K., 2007, Uwagi o współczesnej polskiej grzeczności językowej, w: K. Ożóg, Polszczyzna przełomu XX i XXI wieku. Wybrane zagadnienia, Rzeszów, s. 77–88.
  4. Piotrowicz A., Witaszek-Samborska M., 2014a, Grzeczność językowa w świadomości studentów polonistyki, w: Grzeczność nie jest nauką łatwą ani małą. Język, działanie, kultura, red. J. Bloch, D. Lewandowska-Jaros, R. Pawelec, Warszawa, s. 269–277.
  5. Piotrowicz A., Witaszek-Samborska M., 2014b, Międzypokoleniowe różnice w grzeczności językowej w opinii studentów polonistyki, „Słowo. Studia językoznawcze”, nr 5, s. 192–200.
  6. Piotrowicz A., Witaszek-Samborska M., 2015a, Co razi studentów polonistyki w językowych zachowaniach grzecznościowych Polaków?, „Roczniki Humanistyczne”, z. 6, s. 181–192.
  7. Piotrowicz A., Witaszek-Samborska M., 2015b, Co sądzą poznańscy klerycy o językowych zachowaniach grzecznościowych swojego środowiska i wobec niego?, w: Język. Religia.
  8. Tożsamość, t. 11: Język tożsamości, red. G. Cyran, E. Skorupska-Raczyńska, Gorzów Wielkopolski, s. 123–134.