Chrzest Polski w oczach historyka języka

Main Article Content

Bogdan Walczak

Abstrakt

W zwięzłym szkicu autor zwraca uwagę na następujące konsekwencje chrztu Polski: wzmocnienie państwa (jako głównego czynnika sprawczego powstania języka polskiego), przyjęcie pisma w postaci alfabetu łacińskiego, przyjęcie łaciny w funkcji pierwszego (chronologicznie) języka literackiego i uniwersalnego języka kultury chrześcijańskiej w jej wariancie rzymskim, przyjęcie europejskich wzorców oświatowych, rozstrzygającą rolę Kościoła w ukształtowaniu podstaw polskiego języka literackiego oraz ogólne usytuowanie Polski w kręgu kultury Zachodu.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Walczak, B. (2018). Chrzest Polski w oczach historyka języka. Poznańskie Spotkania Językoznawcze, (33), 121–130. https://doi.org/10.14746/psj.2017.33.10
Dział
Artykuły naukowe
Biogram autora

Bogdan Walczak, Wydział Humanistyczny, Akademia im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim, ul. Teatralna 25, 66-400 Gorzów Wielkopolski, Polska; Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ul. Fredry 10, 61-701 Poznań, Polska

profesor senior Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i profesor zwyczajny Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim; członek Zarządu Polskiego Komitetu Międzynarodowej Organizacji Unifikacji Neologizmów Terminologicznych; zainteresowania naukowe: problemy historii języka polskiego, ewolucja języka, leksykografia, współczesny język polski, kultura komunikacji językowej, stylistyka, socjolingwistyka, onomastyka, glottodydaktyka, językoznawstwo slawistyczne i ogólne; autor kilkaset publikacji z zakresu językoznawstwa ogólnego i slawistycznego, współczesnego języka polskiego, kultury i poprawności językowej, historii języka polskiego, leksykografii, gramatyki historycznej i onomastyki; wydał m.in. monografie Między snobizmem i modą a potrzebami języka czyli o wyrazach obcego pochodzenia w polszczyźnie (1987), Słownik wileński na tle dziejów polskiej leksykografii (1991), Zarys dziejów języka polskiego (1995, 1999), Język i styl w kręgu zainteresowań Edmunda Bojanowskiego (2001, współautor: Krzysztof Maćkowiak); popularyzator zagadnień językoznawczych.

Bibliografia

  1. Furdal A., 1977, Językoznawstwo otwarte, Opole.
  2. Klemensiewicz Z., 1961–1972, Historia języka polskiego, cz. 1–3, Warszawa.
  3. Kłoczowski J., Müllerowa L., Skarbek J., 1986, Zarys dziejów Kościoła katolickiego w Polsce, Kraków.
  4. Lewaszkiewicz T., 1992, Rola kontaktów językowych we wstępnym okresie kształtowania się słowiańskich języków literackich (na tle ogólniejszym), w: Z polskich studiów slawistycznych, seria 8, Językoznawstwo, Warszawa, s. 117–122.
  5. Lewaszkiewicz T., 1992, Rola przekładów Biblii w formowaniu języków literackich europejskiego kręgu kulturowego, w: Biblia a kultura Europy, red. M. Kamińska, E. Małek, t. 1, Łódź, s. 232–248.
  6. Lewaszkiewicz T., 1994, O potrzebie nowego spojrzenia na genezę polskiego języka literackiego (z uwzględnieniem tła ogólnoeuropejskiego), w: Studia historycznojęzykowe, t. 1, red. M. Kucała, Z. Krążyńska, Kraków, s. 213–220.
  7. Maćkowiak K., 2011, U źródeł polskiej świadomości językowej (X–XV wiek), Poznań.
  8. Mayenowa M.R., 1956, Problemy i stanowiska w dyskusji o pochodzeniu polskiego języka literackiego, w: Pochodzenie polskiego języka literackiego, red. K. Budzyk, Wrocław, s. 453–471.
  9. Moszyński L., 1984, Wstęp do filologii słowiańskiej, Warszawa.
  10. Puchowski K., 2007, Jezuickie kolegia szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Studium z dziejów edukacji elit, Gdańsk.
  11. Rospond S., 1985, Kościół w dziejach języka polskiego, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.
  12. Słowiński L., 1978, Nauka języka polskiego w szkołach Rzeczypospolitej przedrozbiorowej, Poznań.
  13. Stieber Z., 1956, Udział poszczególnych dialektów w formowaniu polskiego języka literackiego, w: Z dziejów powstawania języków narodowych i literackich, red. Z. Stieber, Warszawa, s. 97–120.
  14. Urbańczyk S., 1950, W sprawie polskiego języka literackiego. I. O dawności dialektu kulturalnego, „Język Polski” XXX, nr 3, s. 97–109.
  15. Urbańczyk S., 1950, W sprawie polskiego języka literackiego. II. Wzrost społeczny języka literackiego, „Język Polski” XXX, nr 4, s. 145–160.
  16. Urbańczyk S., 1953, Jaką polszczyzną mówił Jan Kochanowski i jego rówieśnicy, „Język Polski” XXXIII, nr 4, s. 214–224.
  17. Walczak B., 1984, Chrześcijaństwo i Kościół w dziejach języka polskiego, „Życie i Myśl”, nr 4, s. 58–74.
  18. Walczak B., 1989, Problemy językowe i pisowniowe w ZSRR. Szkic informacyjny, „Życie i Myśl”, nr 7/8, s. 59–67.
  19. Walczak B., 1991, Między Wschodem a Zachodem (Uwagi o leksyce polskiego języka literackiego), w: Dzieje Lubelszczyzny, t. 6: Między Wschodem a Zachodem, cz. 2: Piśmiennictwo pogranicza, red. R. Łużny i S. Nieznanowski, Warszawa, s. 89–103.
  20. Walczak B., 1992, Czy tzw. dialekt kulturalny poprzedził powstanie polskiego języka literackiego?, w: Język. Teoria – Dydaktyka, red. M. Preizner, Kielce, s. 87–97.
  21. Walczak B., 1993, Komu zawdzięczamy polski język literacki?, w: Język a chrześcijaństwo, red. I. Bajerowa, M. Karpluk i Z. Leszczyński, Lublin, s. 23–42.
  22. Walczak B., 1999, Zarys dziejów języka polskiego, wydanie II, Wrocław.
  23. Walczak B., 2004, Chronologia wpływów obcych w dziejach języka polskiego w świetle nowszych prac historycznojęzykowych, w: W kręgu wiernej mowy, red. M. Wojtak, M. Rzeszutko, Lublin, s. 409–417.
  24. Walczak B., 2005, Rola państwa w dziejach języka polskiego, „Poznańskie Spotkania Językoznawcze”, t. XIV, red. Z. Krążyńska, Z. Zagórski, Poznań, s. 85–95.
  25. Walczak B., 2015, Religijno-kościelny czynnik sprawczy rozwoju języka polskiego, w: Język tożsamości, seria: Język. Religia. Tożsamość, t. 9, red. G. Cyran, E. Skorupska-Raczyńska, Gorzów Wielkopolski, s. 185–200.
  26. Witaszek-Samborska M., 1992, Wyrazy obcego pochodzenia we współczesnej polszczyźnie (na podstawie słowników frekwencyjnych), Poznań.
  27. Witaszek-Samborska M., 1993, Zapożyczenia z różnych języków we współczesnej polszczyźnie (na podstawie słowników frekwencyjnych), Poznań.