Leksyka religijna we współczesnych słownikach języka polskiego (nazwy zakonnic i zakonników)

Main Article Content

Jolanta Migdał
Agnieszka Piotrowska-Wojaczyk

Abstrakt

Celem niniejszego tekstu, będącego kontynuacją naszych rozważań dotyczących  unkcjonowania słownictwa religijnego na płaszczyźnie leksykograficznej, jest analiza jednowyrazowych chrześcijańskich nazw zakonnic i zakonników. Materiał badawczy został wyekscerpowany z trzech współczesnych słowników języka polskiego (Słownika języka polskiego pod redakcją Mieczysława Szymczaka, Słownika współczesnego języka polskiego pod redakcją Bogusława Dunaja oraz Uniwersalnego słownika języka polskiego pod redakcją Stanisława Dubisza). Na uzyskany z nich zbiór jednostek złożyło się 50 określeń wynotowanych ze słownika pod red. Szymczaka, 32 z dzieła pod red. Dunaja i 52 z ostatniego z wymienionych tytułów (dla porównania – w stanowiącym inspirację do podjęcia przez nas tego zagadnienia Słowniku tematycznym języka polskiego. Człowiek w krainie słów autorstwa Małgorzaty Kity i Edwarda Polańskiego nazw zakonnic i zakonników odnotowano 120). W tekście przeprowadziłyśmy wnikliwą analizę chronologiczną materiału, do czego posłużyły nam liczne opracowania leksykograficzne – od Słownika staropolskiego, Słownika polszczyzny XVI wieku, przez Słownik Lindego, wileński, warszawski, po Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny pod redakcją Haliny Zgółkowej. Wykazałyśmy również, że w siatce haseł poszczególnych słowników pojawiają się w większości te same jednostki językowe, a także w podobny sposób są one definiowane. Natomiast różnice między słownikami zaznaczają się wyraźniej na płaszczyźnie opisu leksykograficznego, a zwłaszcza dotyczą kwestii kwalifikacji haseł.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Migdał, J., & Piotrowska-Wojaczyk, A. (2018). Leksyka religijna we współczesnych słownikach języka polskiego (nazwy zakonnic i zakonników). Poznańskie Spotkania Językoznawcze, (34), 97-108. https://doi.org/10.14746/psj.2017.34.7
Dział
Artykuły naukowe
Biogramy autorów

Jolanta Migdał, Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu ul. Fredry 10, 61-701 Poznań

profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; zatrudniona w Zakładzie Lingwistyki Antropologicznej Instytutu Filologii Polskiej UAM; specjalizuje się w historii języka polskiego; zainteresowania naukowe: język okresu średniopolskiego, przekształcenia systemu językowego, zwłaszcza na płaszczyźnie fonetycznej i fleksyjnej (przede wszystkim fleksja imienna), wariantywność i normalizacja polszczyzny XVI wieku, słownictwo (zwłaszcza religijne) zarówno w epokach dawnych, jak i współcześnie; autorka monografii O języku Andrzeja Glabera z Kobylina: studium normalizacji polszczyzny wczesnorenesansowej (1991); szczególne miejsce w jej badaniach zajmują ujęcia leksykograficzne.

Agnieszka Piotrowska-Wojaczyk, Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu ul. Fredry 10, 61-701 Poznań

doktor, zatrudniona w Zakładzie Lingwistyki Antropologicznej UAM; zainteresowania: leksykologia, leksykografia współczesna oraz historyczna, polszczyzna regionalna; jej publikacje dotyczą m.in. desakralizacja leksyki religijnej, regionalizmów leksykalnych w dawnych i najnowszych słownikach języka polskiego; autorka książki Regionalizmy leksykalne w słownikach doby nowopolskiej (2011); organizator cyklicznej konferencji Język w regionie – region w języku.

Bibliografia

  1. Bańko M., 2001, Z pogranicza leksykografii i językoznawstwa. Studia o słowniku jednojęzycznym, Warszawa.
  2. Breza E., 2012, Nazwy zakonów i zgromadzeń zakonnych męskich, „Slavia Occidentalis” 69, s. 45–80.
  3. Breza E., 2013, Nazwy zakonów i zgromadzeń zakonnych żeńskich, „Slavia Occidentalis” 70/1, s. 35–62.
  4. ESJPXVII/XVIII – Elektroniczny słownik języka polskiego XVII i XVIII wieku, https://sxvii.pl [dostęp: 24.02.2018].
  5. Kita M., Polański E., 2002, Słownik tematyczny języka polskiego. Człowiek w krainie słów, Warszawa.
  6. Linde S.B., 1807–1814, Słownik języka polskiego, t. 1–6, Warszawa.
  7. PSWP – Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, red. H. Zgółkowa, t. 1–50, Poznań 1994–2005.
  8. Piotrowska-Wojaczyk A., 2009, Opis leksykograficzny słownictwa religijnego na przykładzie wybranych haseł, w: Język. Religia. Tożsamość, t. III, red. G. Cyran, E. Skorupska-Raczyńska, Gorzów Wielkopolski, s. 29–37.
  9. SJPD – Słownik języka polskiego, red. W. Doroszewski, t. I–XI, Warszawa 1958–1969.
  10. SJPS – Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, t. 1–3, Warszawa 1978–1981.
  11. SPXVI – Słownik polszczyzny XVI wieku, red. M.R. Mayenowa, F. Pepłowski, K. Mrowcewicz, t. I–XXXVI, Wrocław–Warszawa–Kraków 1966–2012.
  12. Sstp – Słownik staropolski, red. Stanisław Urbańczyk, t. I–XI, Kraków 1953–2002.
  13. SW – Słownik warszawski: J. Karłowicz, A.A. Kryński, W. Niedźwiedzki, Słownik języka polskiego, t. I–VIII, Warszawa 1900–1927.
  14. Swil – Słownik wileński: Słownik języka polskiego, obejmujący: oprócz zbioru właściwie polskich, znaczną liczbę wyrazów z obcych języków polskiemu przyswojonych; nomenklatury tak dawne, jak też nowo w użycie wprowadzone różnych nauk, umiejętności, sztuk i rzemiosł; nazwania monet, miar i wag główniejszych krajów i prowincij; mitologję plemion słowiańskich i innych ważniejszych, tudzież oddzielną tablicę słów polskich nieforemnych z ich odmianą; do podręcznego użytku wypracowany przez Aleksandra Zdanowicza, Michała Bohusza Szyszkę, Januarego Filipowicza, Walerjana Tomaszewicza, Florjana Czepielińskiego i Wincentego Korotyńskiego, z udziałem Bronisława Trentowskiego. Wydany staraniem i kosztem Maurycego Orgelbranda, t. I–II, Wilno 1861.
  15. SWJP – Słownik współczesnego języka polskiego, red. B. Dunaj, Warszawa 1996.
  16. USJP – Uniwersalny słownik języka polskiego, red. S. Dubisz, t. 1–4, Warszawa 2003.