Eksklamacje (wykrzyknienia) o funkcji emotywnej w dawnych i współczesnych tekstach nabożeństwa drogi krzyżowej

Main Article Content

Agnieszka Sieradzka-Mruk

Abstrakt

Artykuł przedstawia porównanie dawnych i współczesnych tekstów pod względem funkcji i częstości występowania eksklamacji. Analiza opiera się 100 tekstach nabożeństwa drogi krzyżowej wydanych przed soborem watykańskim II i 100 współczesnych tekstach. Okazuje się, że liczba wykrzyknień znacząco spada w ciągu ostatniego stulecia. W dawnym nabożeństwie eksklamacje są liczne i urozmaicone pod względem struktury. Obecnie pojawiają się pojedynczo i w specjalnych kontekstach, zwłaszcza w stylizacji i w użyciach ironicznych. Widoczny jest wpływ innych dyskursów i gatunków oraz sytuacji komunikacyjnej. Artykuł porusza także problem wyznaczników eksklamacji w tekstach pisanych i mówionych.

 

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
Artykuły naukowe
Biogram autora

Agnieszka Sieradzka-Mruk, Wydział Polonistyki Uniwersytet Jagielloński ul. Gołębia 20, 30-007 Kraków

doktor habilitowany, adiunkt w Katedrze Lingwistyki Kulturowej i Socjolingwistyki Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego; członek i sekretarz Zespołu Języka Religijnego przy Radzie Języka Polskiego PAN; autorka monografii Odbiorca jako czynnik kształtujący wypowiedź (na przykładzie kazań dla dzieci) (2003) oraz Radość i nadzieja, smutek i trwoga w nabożeństwie drogi krzyżowej. Wybrane aspekty ewolucji dyskursu religijnego w XX wieku na przykładzie leksyki dotyczącej uczuć (2016); główne kierunki zainteresowań naukowych: lingwistyka tekstu, stylistyka językoznawcza, pragmalingwistyka, genologia lingwistyczna, retoryka, język religijny.

Bibliografia

  1. Bühler K., 1934/2004, Teoria języka. O językowej funkcji przedstawiania, Kraków.
  2. Fros H., Sowa F., 1998, Księga imion i świętych, t. 3, Kraków.
  3. Grochowski M., 1986, Polskie partykuły. Składnia, semantyka, leksykografia, Wrocław.
  4. Grochowski M., 1997, Wyrażenia funkcyjne. Studium leksykograficzne, Kraków.
  5. Grzegorczykowa R., 1996, Wykłady z polskiej składni, Warszawa.
  6. Grzesiuk A., 1995, Składnia wypowiedzi emocjonalnych, Lublin.
  7. Jakobson R., 1960, Poetyka w świetle językoznawstwa, „Pamiętnik Literacki”, z. 51, s. 431–473.
  8. Jodłowski S., 1976, Podstawy polskiej składni, Warszawa.
  9. Klemensiewicz Z., 1969, Zarys składni polskiej, Warszawa.
  10. Kopeć J.J., 1994, Droga krzyżowa. Duchowość nabożeństwa i antologia współczesnych tekstów polskich, Niepokalanów.
  11. Laskowski R., 1984, Podstawowe pojęcia morfologii, w: Gramatyka współczesnego języka polskiego, red. R. Grzegorczykowa i in., Warszawa, s. 9–57.
  12. Makuchowska M., Przyczyna W., 2004, Przed nową edycją „Mszału Rzymskiego” w Polsce.
  13. O języku przekładu tekstów liturgicznych, w: Kościół w życiu publicznym. Teologia polska i europejska wobec nowych wyzwań, t. 2: Materiały spotkań sekcyjnych, Lublin, s. 309–322.
  14. Okopień-Sławińska A., 1988, Anafora [hasło], w: Słownik terminów literackich, red. J. Sławiński, Wrocław, s. 28.
  15. Polański E., 2006, Zasady pisowni i interpunkcji, w: Wielki słownik ortograficzny PWN, red. E. Polański, Warszawa, s. 9–151.
  16. Saloni Z., 1993, Eksklamacja (wykrzyknienie) [hasło], w: Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, red. K. Polański, Wrocław, s. 127.
  17. Sieradzka-Mruk A., 2014a, Innowacje gatunkowe współczesnej drogi krzyżowej, w: Bogactwo współczesnej polszczyzny, red. P. Żmigrodzki, S. Przęczek-Kisielak, Kraków, s. 309–316.
  18. Sieradzka-Mruk A., 2014b, Zmiany w funkcjonowaniu i częstości występowania wykrzykników
  19. (interiekcji) w rozważaniach drogi krzyżowej w ciągu ostatniego stulecia, „Język Polski”, z. 1, s. 37–50.
  20. Sieradzka-Mruk A., 2015, Przemiany schematu kompozycyjnego drogi krzyżowej w XX wieku, w: Dialog z tradycją. Język, komunikacja, kultura, t. IV, red. R. Dźwigoł, I. Steczko, Kraków, s. 339–352.
  21. Sieradzka-Mruk A., 2016, „Radość i nadzieja, smutek i trwoga” w nabożeństwie drogi krzyżowej. Wybrane aspekty ewolucji dyskursu religijnego w XX wieku na przykładzie leksyki dotyczącej uczuć, Kraków.
  22. Smereka W., 1980, Drogi krzyżowe. Rys historyczny i teksty (studium pasyjne), Kraków.
  23. Wojtak M., 2011, Współczesne modlitewniki w oczach językoznawcy. Studium genologiczne, Tarnów.