Keywords
lexicography
Polish Academy of Sciences’s Great Polish Dictionary
How to Cite
Number of views: 66
Number of downloads: 68
Abstract
The aim of the presented text is to show the functioning of the Poznań regionalisms in Wielki Słownik Języka Polskiego PAN (Polish Academy of Sciences’s Great Polish Dictionary) edited by Piotr Żmigrodzki against the background of the practice of registering the regionalisms of Greater Poland in general Polish language dictionaries, from the dictionaries of the New Poland to the dictionaries from the beginning of the 21st century. The comparison of 20 Poznań regionalisms listed in WSJP PAN with their attestations in earlier works proves conclusively that regional Polish is still a living variety of the language. The dictionary edited by Żmigrodzki qualifies in this way, to a large extent, the new units, not included at all in the earlier works or noted in them without any information on their geographical character. This practice applies to 14 entries, i.e. 70% of the selected Greater Poland regionalisms. On the other hand, only 6 words continue their regional characterisation from earlier works, although they were noticed in them very inconsistently. Moreover, an analysis of the lexicographic metrics of the Greater Poland regionalisms proves the changes in their meanings – the disappearance of old meanings, now often obsolete, and the appearance of new ones.
References
ISJP – Bańko Mirosław, red. (2000), Inny słownik języka polskiego, t. 1–2, Warszawa.
L – Linde Samuel Bogumił (1807–1814), Słownik języka polskiego, t. 1–6, Warszawa.
MSJP – Sobol Elżbieta, red. (1993), Mały słownik języka polskiego, Warszawa.
NKJP – Narodowy Korpus Języka Polskiego, https://nkjp.pl [dostęp: wrzesień 2023].
PSWP – Zgółkowa Halina, red. (1994–2005), Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, t. 1–50, Poznań.
SGMP – Gruchmanowa Monika, Walczak Bogdan, red. (1998), Słownik gwary miejskiej Poznania, Warszawa–Poznań; wyd. 2 z suplementem (1999), Warszawa– Poznań.
SJPDor – Doroszewski Witold, red. (1958–1969), Słownik języka polskiego, t. 1–11, Warszawa.
SJPDun – Dunaj Bogusław, red. (1996), Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa.
SWil – Zdanowicz Aleksander i in. (1861), Słownik języka polskiego, t. 1–2, Wilno, 1861.
SW – Karłowicz Jan, Kryński Adam, Niedźwiedzki Władysław (1900–1927), Słownik języka polskiego, t. 1–8, Warszawa.
USJP – Dubisz Stanisław, red. (2003), Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 1–4, Warszawa.
WSJP PAN – Żmigrodzki Piotr, red., Wielki słownik języka polskiego PAN, https://wsjp.pl [dostęp: listopad 2024].
Dubisz Stanisław (2003), Słownik i słownictwo, w: Uniwersalny słownik języka polskiego, red. tenże, t. 1, Warszawa, s. IX–XCI.
Pelcowa Halina (2006), Regionalizmy czy dialektyzmy – o zjawiskach językowych wspólnych miejskiej polszczyźnie mówionej i gwarom ludowym, w: Miasto – przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie, red. Małgorzata Święcicka, Bydgoszcz, s. 87–103.
Piotrowicz Anna, Walczak Bogdan, Witaszek-Samborska Małgorzata (2006), Stan i perspektywy badań nad polszczyzną miejską Poznania, w: Miasto – przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie, red. Małgorzata Święcicka, Bydgoszcz, s. 105–114.
Piotrowska Agnieszka (2006) Regionalizmy leksykalne w najnowszych słownikach języka polskiego, „Prace Filologiczne”, t. 51, s. 271–290.
Piotrowska-Wojaczyk Agnieszka (2011), Regionalizmy leksykalne w słownikach doby nowopolskiej, Poznań.
Piotrowska-Wojaczyk Agnieszka (2025), Regionalizmy kresowe w Wielkim słowniku języka polskiego PAN pod redakcją Piotra Żmigrodzkiego (na tle praktyki rejestrowania kresowizmów w słownikach ogólnych języka polskiego), „Język Polski”, z. 2, s. 53–67. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.001033
Przęczek Sylwia (2006), Miejsce regionalizmów leksykalnych w polszczyźnie ogólnej mieszkańców Myślenic, w: Miasto – przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie, red. Małgorzata Święcicka, Bydgoszcz, s. 204–230.
Żmigrodzki Piotr (2022), Wielki słownik języka polskiego PAN w 2022 roku – osiągnięcia, perspektywy, wyzwania, „Język Polski”, z. 3, s. 129–136. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.00190
Żmigrodzki Piotr (2023), Wielki słownik języka polskiego PAN. Zasady opracowania, Kraków. DOI: https://doi.org/10.18276/sj.2022.21-11
License
Copyright (c) 2025 Agnieszka Piotrowska-Wojaczyk
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors
The Author declares that they are entitled to personal and property (material) copyrights to their work published in “Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, and that these rights are not limited by the terms of Author’s agreement. The Author warrants the originality, authorship, and sole ownership of all rights to the Work, and affirms that they have the right to grant all kinds of licenses hereinabove without infringing on the intellectual property rights of any third party, including personal rights.
The Author(s) retains copyright to their article and the right to freely dispose of the work, granting Adam Mickiewicz University in Poznań a non-exclusive, royalty-free licence under the Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0) Creative Commons licence to use the Work without territorial restrictions for an indefinite period in the fields of use designated in the Author’s agreement.
Users
Interested Internet users are entitled to use works published in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza” since 2016 under the following conditions:
- attribution - obligation to provide, together with the distributed work, information about the authorship, title, source (link to the original work, DOI) and the license itself.
- no derivatives - the work must be preserved in its original form, without the author's consent it is not possible to distribute the modified work, such as translations, publications, etc.
Copyrights are reserved for all texts published before 2016.
Other
Adam Mickiewicz University in Poznań retains the right to the journal as a whole (including its layout, graphic design, title, cover design, logo and more).