Słowa kluczowe
eponymy
proper names
teaching Polish as a foreign language
lexical competence
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 33
Liczba pobrań: 16
Abstrakt
The subject of the discussion is the characteristics of the structure and meaning of eponyms and their importance in the glottodidactic process. The authors indicate the most important research proposals and problems that result from the borderline character of these lexemes, situated between proper names and appellative lexis. Eponyms as words derived from proper names, created in the process of apellativisation can also serve as an important source of cultural information. Therefore, they may be an interesting source of their introduction at various levels of the didactics of Polish as a foreign language; however, a review of the available textbooks leads to the conclusion that eponymic lexis is scarcely present in the didactics of Polish as a foreign or second language. The authors reflect on the reason for this absence, while showing the didactic potential of eponyms.
Bibliografia
Abramowicz Zofia, Bogdanowicz Elżbieta, red. (2006), Onimizacja i apelatywizacja, Białystok.
Afeltowicz Beata (2011), Nazwa własna jako tekst kultury w nauczaniu języka polskiego jako obcego, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, t. 18, s. 73–80.
Bajor Ewa, Madej Eliza (2006), Wśród ludzi i ich spraw, Warszawa.
Batko-Tokarz Barbara (2019), Tematyczny podział słownictwa współczesnego języka polskiego. Teoria, praktyka, leksykografia, Kraków.
Bogdanowicz Elżbieta (2017), Konotacje nazw własnych (na materiale publicystyki prasowej), Białystok.
Burkacka Iwona (2020), Janusze, halyny, sebixy i karyny. Memy internetowe jako źródło nowych eponimów, „Poradnik Językowy”, z. 4, s. 21–34. DOI: https://doi.org/10.33896/PorJ.2020.4.2
Burzyńska Anna (2002), Jakże rad bym się nauczył polskiej mowy… O glottodydaktycznych aspektach relacji „język a kultura” w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Wrocław.
Ciesielska-Musameh Róża, Guzik-Świca Barbara, Przechodzka Grażyna (2019), Z polskim w świat, cz. II, Lublin.
Cieślikowa Aleksandra (2006), Onimizacja, apelatywizacja a derywacja, w: Onimizacja i apelatywizacja, red. Zofia Abramowicz, Elżbieta Bogdanowicz, Białystok, s. 47–56.
Dawidziak-Kładoczna Małgorzata (2020), Potencjał słowotwórczy nazwisk polityków na przykładzie kategorii nazw abstrakcyjnych cech, „Oblicza Komunikacji”, nr 12, s. 139–151. DOI: https://doi.org/10.19195/2083-5345.12.9
Dembowska-Wosik Iwona (2010), Nomina propria w tekstach związanych z kulturą lokalną – poszerzanie wiedzy o świecie czy przeszkoda w rozumieniu tekstu? (na podstawie tekstów o Łodzi), „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie polonistyczne cudzoziemców”, t. 17, s. 123–130.
Dereń Bożena (2005), Pochodne nazw własnych w języku i w tekście, Opole.
ESOKJ – Europejski system opisu kształcenia językowego. Uczenie się, nauczanie, ocenianie (2003), Warszawa.
Galewska Karolina (2021a), Jak czasownik chajzerować wszedł do polszczyzny? O werbalnych derywatach odantroponimicznych i najnowszych tendencjach w zakresie apelatywizacji nazw własnych, „Język Polski”, z. 4, s. 100–111. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.101.4.8
Galewska Karolina (2021b), Wtórne użycie nazw własnych na przykładzie języka polskiego, angielskiego i chińskiego, Lublin.
Gębal Przemysław, Miodunka Władysław (2020), Dydaktyka i metodyka nauczania języka polskiego jako obcego i drugiego, Warszawa.
Graf Magdalena, Nowak Marta, Nowak-Pasterska Ewa (2024), Słownik eponimów dla uczących się języka polskiego jako obcego, Poznań.
Hofmański Wojciech (2022), Z kim i dokąd? Nazwy własne w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Poznań.
Janowska Iwona (2011), Podejście zadaniowe do nauczania i uczenia się języków obcych. Na przykładzie języka polskiego jako obcego, Kraków.
Karwacka Wioleta (2020), Wybrane cechy języka medycznego – terminologia, normalizacja, gatunki tekstów medycznych i relacje międzygatunkowe, w: Języki specjalistyczne Eponimy w edukacji językowo-kulturowej cudzoziemców… 97 DOI: https://doi.org/10.18778/8220-071-3.09
w komunikacji interkulturowej, red. Anetta Buras-Marciniak, Stanisław Goźdź-Roszkowski, Łódź, s. 105–118.
Kazimierowicz Dariusz (2020), Analiza językowa eponimów występujących w prawosławnej terminologii sakralnej na przykładzie wybranych ksiąg liturgicznych Kościoła prawosławnego, „Elpis”, t. 22, s. 121–126. DOI: https://doi.org/10.15290/elpis.2020.22.15
Kopaliński Władysław (1996), Słownik eponimów, czyli wyrazów odimiennych, Warszawa.
Kopaliński Władysław (2001), Słownik mitów i tradycji kultury, wyd. VII, Warszawa.
Kosek Iwona (2023), Odproprialny czy odapelatywny? – problemy opisu motywacji związków frazeologicznych z nazwą własną, „LingVaria”, t. 18, nr 2 (36), s. 85–95. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.18.2023.36.06
Kosyl Czesław (1974), O przechodzeniu nazw własnych do kategorii nazw pospolitych (na materiale gwary studenckiej), „Onomastica”, t. 19, 85–104.
Marcinkiewicz Radosław (2020), Polska eponimia biblijna: Sodoma. Od urbonimu starożytnego miasta do sodomawirusa, „Stylistyka”, nr 29, s. 213–233. DOI: https://doi.org/10.25167/Stylistyka29.2020.13
Mączyński Jan (1988), Nazwy własne w nauczaniu języka polskiego jako obcego, w: Onomastyka w dydaktyce szkolnej i społecznej: materiały z VI Konferencji Onomastycznej [Świnoujście 24–26 września 1987 r.], red. Edward Homa, Szczecin, s. 121–127.
Miodunka Władysław (1980), Teoria pól semantycznych. Społeczne i indywidualne ich uwarunkowania, Kraków.
Musiał Julia (2024), Nazwy własne w nauczaniu języka polskiego jako obcego na poziomie B1/B2 – przegląd wybranych podręczników), praca magisterska obroniona na Uniwersytecie Jagiellońskim, Kraków.
Nowowiejski Bogusław (2010), W sprawie wpływów języka niemieckiego na polszczyznę, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, t. 17 (37), s. 113–129. DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2010.17.8
Programy nauczania języka polskiego jako obcego. Poziomy A1–C2 (2011), red. Iwona Janowska, Ewa Lipińska, Agnieszka Rabiej, Anna Seretny, Przemysław Turek, Kraków.
Rudnicka Ewa (2005), Z pogranicza leksykologii i onomastyki. Przyczynek terminologiczny, „Prace Filologiczne”, t. 50, s. 99–124.
Rudnicka Ewa (2006), Eponimizmy versus eponimy. Eponimizmy jako efekt mechanizmu apelatywizacji eponimów, w: Onimizacja i apelatywizacja, red. Zofia Abramowicz, Elżbieta Bogdanowicz, Białystok, s. 185–199.
Rutkowski Mariusz (2007a), Apelatywizacja a deonimizacja. Z rozważań nad zakresem terminów, w: Nowe nazwy własne – nowe tendencje badawcze, red. Aleksandra Cieślikowa, Barbara Czopek-Kopciuch, Katarzyna Skowronek, Kraków, s. 63–71.
Rutkowski Mariusz (2007b), Nazwy własne w strukturze metafory i metonimii. Proces deonimizacji, Olsztyn.
Rutkowski Mariusz (2012), Słownik metafor i konotacji nazw własnych, Olsztyn.
Sadowski Mirosław (2013), Eponimy jako sposób wzbogacania leksyki, „Acta Erasmiana”, t. 5, s. 289–308.
Sarnowska-Giefing Irena (1980), Nazwy własne w nauczaniu języka polskiego na kursach dla cudzoziemców polskiego pochodzenia, „Poradnik Językowy”, z. 7, s. 368–372.
Seretny Anna (2011), Kompetencja leksykalna uczących się języka polskiego jako obcego w świetle badań ilościowych, Kraków.
Seretny Anna (2015), Słownictwo w dydaktyce języka. Świat słów na przykładzie języka polskiego jako obcego, Kraków. DOI: https://doi.org/10.12797/9788376386041
Smoleń-Wawrzusiszyn Magdalena (2020), Emblematy kultury polskiej z perspektywy cudzoziemców, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 27, s. 323–338. DOI: https://doi.org/10.18778/0860-6587.27.18
van Ek Jan Ate, Trim John Leslie Melville (1998), Thershold 1990, Cambridge. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511667176
Walkowiak Justyna (2020), Jeszcze o apelatywizacji imienia „Janusz”, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej”, nr 55, s. 1–19. DOI: https://doi.org/10.11649/sfps.1879
Wieczorek Izabela (2009), Nazwa w tekście i tekst w nazwie. Antroponimy w polskich przysłowiach i związkach frazeologicznych, Poznań.
Wieczorek Izabela (2016), Strachy na lachy. Nazewnicze komponenty przysłów i frazeologizmów w opracowaniu do nauki języka polskiego jako obcego, Poznań.
Wilczyńska Weronika (2002), Autonomizacja w dydaktyce języków obcych. Doskonalenie się w komunikacji ustnej, Poznań.
Witaszek-Samborska Małgorzata (2006), Eponimy wśród neologizmów współczesnej polszczyzny, „Białostockie Archiwum Językowe”, nr 6, s. 163–172. DOI: https://doi.org/10.15290/baj.2006.06.13
Zarych Elżbieta (2014), Przejdź na wyższy poziom, Poznań.
Zarych Elżbieta (2018), Język kluczem do kraju, Poznań.
Zarzycka Grażyna (2019), Kulturemy polskie – punkty widzenia techniki ich wydobywania i negocjowania. Stosowanie perspektywy etnolingwistycznej w glottodydaktyce polonistycznej, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 26, s. 425–441. DOI: https://doi.org/10.18778/0860-6587.26.29
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Magdalena Graf, Ewa Nowak-Pasterska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do utworu publikowanego w czasopiśmie „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym umową autorską, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób, ani innych praw osób trzecich, w tym dóbr osobistych.
Autor(zy) zachowują pełne prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem, udzielając Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji CC BY-ND 4.0 Międzynarodowe na korzystanie z utworu bez ograniczeń terytorialnych przez czas nieokreślony na określonych umową autorską polach eksploatacji.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych od 2016 roku w „Poznańskich Studiach Polonistycznych. Serii Językoznawczej” pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa – obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych – utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2016 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).