Słowa kluczowe
languages
anthroponymy (surnames)
community
Kraków
Early Modern Polish
foreign contacts
traditions
adaptation
foreign countries
nations
distinctive linguistic derivatives
familial forms
surname-forming suffixes
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 31
Liczba pobrań: 15
Abstrakt
This article explores the influence of external (foreign) contacts, various languages and cultures on the anthroponymy (surnames) of Kraków’s inhabitants during the Early Modern Polish period. Kraków’s ties with other countries and nations are reflected in certain surname forms, which, as they assimilated into Polish, underwent various adaptation processes – adjusting to native pronunciation and orthography, and conforming to Polish inflectional and word-formation norms. This led to the emergence of distinctive linguistic derivatives (hybrids) – familial forms created using systematic Polish surname-forming suffixes. It is of particular interest how extralinguistic factors – such as social evolution, urban development, foreign interactions, customs, behavioral patterns, and family traditions – shaped the linguistic form of surnames, their lexical origins, and the application of different surname types for identifying various social categories. As research into this fascinating material has shown, the intermingling of different languages and cultures, evident in the anthroponymy of Kraków during the Middle Polish period, occurred in many diverse aspects – not only formal and structural, but also within a broader cultural, sociopolitical and other contexts. Surnames of foreign origin, rooted in the Polish anthroponymic inventory (in various configurations), point to the numerous international connections of Kraków at the time, thus marking an integral part of its history.
Bibliografia
Bartmiński Jerzy (1992), Nazwiska obce na tle kontaktów językowych i kulturowych, w: Język a Kultura, t. 7: Kontakty języka polskiego z innymi językami na tle kontaktów kulturowych, red. Jolanta Maćkiewicz, Janusz Siatkowski, Wrocław, s. 9–13.
Bubak Józef (1992), Słownik nazw osobowych i elementów identyfikacyjnych Sądecczyzny XV–XVIII w. Imiona, nazwiska, przezwiska, cz. 1–2, Kraków.
Bystroń Jan Stanisław (1936), Nazwiska polskie, Lwów–Warszawa.
Cieślikowa Aleksandra (1996), Różnice między kategoriami antroponimicznymi dostrzegalne w tekstach historycznych, w: 12 Slovenská Onomastická Konferencia a 6. Seminár „Onomasticá a Škola” 25–26 octóbra 1995. Zbornik referátov, zostavili Milan Majtán, František Ruščák Prešov, s. 129–140.
Cieślikowa Aleksandra (2000), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. Odapelatywne nazwy osobowe, cz. 1, Kraków.
Cieślikowa Aleksandra, Malec Maria (1999), Kryteria włączania nazwisk z ziem pogranicznych do opracowania antroponimii Polski od XVI do XVIII w., w: Studia Slawistyczne, t. 1: Nazewnictwo na pograniczach etniczno-językowych. Materiały z Międzynarodowej Konferencji Onomastycznej, Białystok – Supraśl 26–27 X 1998, red. Zofia Abramowicz, Leonarda Dacewicz, Białystok.
DK – Bieniarzówna Janina, Małecki Jan M. (1984), Dzieje Krakowa. Kraków w wiekach XVI–XVIII, t. 2, Kraków.
Grzybowski Stefan (1957), Nazwisko i jego stałość jako elementy identyfikacji osoby w dawnym prawie polskim, „Onomastica”, t. 3, s. 485–514.
Kaleta Zofia (1998), Nazwisko w kulturze polskiej, Warszawa.
Malec Maria (1988), Imiona chrześcijańskie w średniowiecznej Polsce jako odbicie uniwersalistycznych cech ówczesnej kultury, w: V Ogólnopolska Konferencja Onomastyczna, Poznań 3–5 września 1985. Księga referatów, red. Karol Zierhoffer, Poznań, s. 197–202.
Rudnicka-Fira Elżbieta (2004), Antroponimia Krakowa od XVI do XVIII wieku. Proces kształtowania się nazwiska, Katowice.
Rymut Kazimierz (1999–2001), Nazwiska Polaków, t. 1–2, Kraków.
SNW – Rymut Kazimierz, wyd. (1992–1994), Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, t. 1–10, Kraków.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Elżbieta Rudnicka-Fira
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do utworu publikowanego w czasopiśmie „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym umową autorską, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób, ani innych praw osób trzecich, w tym dóbr osobistych.
Autor(zy) zachowują pełne prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem, udzielając Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji CC BY-ND 4.0 Międzynarodowe na korzystanie z utworu bez ograniczeń terytorialnych przez czas nieokreślony na określonych umową autorską polach eksploatacji.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych od 2016 roku w „Poznańskich Studiach Polonistycznych. Serii Językoznawczej” pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa – obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych – utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2016 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).