Keywords
origin of phraseological phrase
motivation of phraseological phrase
How to Cite
Number of views: 105
Number of downloads: 42
Abstract
The phrase wieszać psy ‘to bad-mouth someone’ is found in four languages: Polish, Ukrainian, Belarussian and Russian. Its first actualizations in the Polish language appear in the works of writers connected to the Polish Eastern Borderlands and are characterized by syntactic variability. Moreover, both in Polish and in local East Slavic dialects the words pies, Ukrainian and Russian собакa and Belorussian сабакa mean ‘the flower of burdock’. One has to conclude that the phrase is a dialecticism developed at the Polish-Belarussian-Ukrainian borderlands and popularized in general language by authors attached to these areas.
References
FBL Risercz – http://www.fbl.org.pl/ [dostęp: 12 czerwca 2024].
L – Linde Samuel Bogumił (1807–1814), Słownik języka polskiego, t. 1–6, Warszawa.
NKPP – Krzyżanowski Julian, red. (1969–1978), Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich, t. 1–4, Warszawa.
SFSkor – Skorupka Stanisław (1989), Słownik frazeologiczny języka polskiego, t. 1–2, Warszawa.
SFWP – Bąba Stanisław, Liberek Jarosław (2001), Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny, Warszawa.
SJPDor – Doroszewski Witold, red. (1958–1969), Słownik języka polskiego, t. 1–11, Warszawa.
SW – Karłowicz Jan, Kryński Adam, Niedźwiedzki Władysław, red. (1900–1927), Słownik języka polskiego, t. 1–8, Warszawa.
SWil – Zdanowicz Aleksander i in. (1861), Słownik języka polskiego, t. 1–2, Wilno.
WSF PWN – Kłosińska Anna, Sobol Elżbieta, Stankiewicz Anna (2005), Wielki słownik frazeologiczny PWN z przysłowiami, Warszawa.
WSFFlic – Fliciński Piotr (2012), Wielki słownik frazeologiczny, Poznań.
WSFMuld – Müldner-Nieckowski Piotr (2003), Wielki słownik frazeologiczny języka polskiego, Warszawa.
WSJP PAN – Żmigrodzki Piotr, red., Wielki słownik języka polskiego, http://www.wsjp.pl [dostęp: 14 października 2024].
Adalberg Samuel (1889–1894), Księga przysłów, przypowieści i wyrażeń przysłowiowych polskich, Warszawa.
Birich Aleksandr Karłowicz, Mokijenko Walerij Michajłowicz, Stiepanowa Ludmiła Iwanowna (2005), Russkaja frazieołogija. Istoriko-etimołogiczeskij słowarʹ, red. Walerij Michajłowicz Mokijenko, Moskwa.
Bućko Alena Siarhiejeuna (2019), Etymałahicznaja asnowa frazieałahizmau z kampanientam-zaonimam u biełaruskaj i francuzskaj mowach, w: Nacyjanalna-kulturny kampanient u łitaraturnaj i dyjalektnaj mowie: zbornik nawukowych artykułau, Brześć, s. 37–41.
Bystroń Jan Stanisław (1933), Przysłowia polskie, Kraków. Instytut Języka Polskiego PAN, Kartoteka Słownika gwar polskich, PIERWICZYĆ – PIESZY, https://tiny.pl/r08j0q_b [dostęp: 14 października 2024].
Instytut Języka Polskiego PAN, Kartoteka Słownika gwar polskich, WIERZCH – WIEŚNI, https://tiny.pl/ynn3h25r [dostęp: 14 października 2024].
Jurczanka Hieorhij Fiodarawicz (1972), I kocicca i walicca. Ustojliwyja słowazłuczenni u haworcy Mscisłauszczyny, Mińsk.
Kopaliński Władysław (1991), Słownik mitów i tradycji kultury, Warszawa.
Kot Wiesław (1999), Pan Tadeusz. Prawda i legenda, Poznań.
Krasnowolski Antoni (1899), Słowniczek frazeologiczny. Poradnik dla piszących, Warszawa.
Krasnowolski Antoni (1905), Przenośnie mowy potocznej, cz. 1, Warszawa.
Krzyżanowski Julian (1958), Mądrej głowie dość dwie słowie. Trzy centurie przysłów polskich, t. 2, Warszawa.
Kyrychenko Illia Mykytovych, red. (1962), Ukrainsko-rosiiskyi slovnyk, t. 5: R-S, Kijów.
Lepieszau Iwan Jakaulewicz (2004), Etymałahiczny słounik frazieałahizmau, Mińsk.
Liberek Jarosław (2021), Norma językowa jako fakt społeczny fundowany na uzusie. Uwagi w kontekście Słownika właściwych użyć języka, „Język Polski”, z. 2, s. 34–48. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.101.2.3
Michielson Moric Iljicz (1912), Russkaja mysl i riecz. Swoje i czużoje. Opyt russkoj frazieołogii. Sbornik obraznych słow i inoskazanij, Sankt Petersburg.
Mielerowicz Alina Michajłowna, Mokijenko Walerij Michajłowicz (1997), Fraziełogizmy w russkoj rieczi. Słowarʹ, Moskwa.
Mokijenko Walerij Michajłowicz (1975), Iskażenije frazieołogiczeskogo obraza i siemanticzeskaja dinamika fraziem, w: Problemy russkoj frazieołogii (Riespublikanskij sbornik). Siemantika frazieołogiczeskich jedinic, Tuła, s. 33–44.
Mokijenko Walerij Michajłowicz (2005), W głubʹ pogoworki. Rasskazy o proischożdienii kryłatych słow i obraznych wyrażenij, Sankt Petersburg.
Pajdzińska Anna (1988), Frazeologia a zmiany kulturowe, „Poradnik Językowy”, z. 7, s. 480–487.
Pelcowa Halina (2017), Słownik gwar Lubelszczyzny, t. 5: Świat roślin, Lublin.
Pelcowa Halina (2022), Dziad, dziady w gwarowym widzeniu świata (na materiale słownika gwar Lubelszczyzny), „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, t. 70, s. 115–130.
Seiler Friedrich (1922), Deutsche Sprichwӧrterkunde, Monachium.
Skrypnyk Larysa Hryhorevna (1973), Frazeolohiia ukrainskoi movy, Kijów.
Sniegiriew Iwan Michajłowicz (1833), Russkije w swoich posłowicach, t. 3, Moskwa.
Szerszunowicz Joanna (2011), Obraz człowieka w polskich, angielskich i włoskich leksykalnych i frazeologicznych jednostkach faunicznych, Białystok.
Tazbir Janusz (2002), Silva rerum historicarum, Warszawa.
Uzhchenko Viktor Dmytrovych, Uzhchenko Dmytro Viktorovych (1998), Frazeolohichnyi slovnyk ukrainskoi movy, Kijów.
Vynnyk Vasyl Oleksiiovych, red. (2003), Slovnyk frazeolohizmiv ukrainskoi movy, Kijów.
License
Copyright (c) 2025 Jolanta Ignatowicz-Skowrońska
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors
The Author declares that they are entitled to personal and property (material) copyrights to their work published in “Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, and that these rights are not limited by the terms of Author’s agreement. The Author warrants the originality, authorship, and sole ownership of all rights to the Work, and affirms that they have the right to grant all kinds of licenses hereinabove without infringing on the intellectual property rights of any third party, including personal rights.
The Author(s) retains copyright to their article and the right to freely dispose of the work, granting Adam Mickiewicz University in Poznań a non-exclusive, royalty-free licence under the Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0) Creative Commons licence to use the Work without territorial restrictions for an indefinite period in the fields of use designated in the Author’s agreement.
Users
Interested Internet users are entitled to use works published in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza” since 2016 under the following conditions:
- attribution - obligation to provide, together with the distributed work, information about the authorship, title, source (link to the original work, DOI) and the license itself.
- no derivatives - the work must be preserved in its original form, without the author's consent it is not possible to distribute the modified work, such as translations, publications, etc.
Copyrights are reserved for all texts published before 2016.
Other
Adam Mickiewicz University in Poznań retains the right to the journal as a whole (including its layout, graphic design, title, cover design, logo and more).