Keywords
regiolect
regional language
sociolinguistics
language policy
How to Cite
Number of views: 92
Number of downloads: 53
Abstract
This article provides an overview of the complex situation surrounding ongoing efforts to legalise Silesian as a regional language. The debate on this issue is multifaceted, involving an interplay of scientific, political and social dimensions. This mixing of orders leads to a deconstruction of traditional concepts such as language and dialect. Two primary positions emerge in the academic discussion. The traditional view, grounded in linguistic arguments, classifies Silesian as a dialect of the Polish language. In contrast, the opposing view, based on socio-political considerations, asserts that the former Silesian dialect has evolved into a language distinct from Polish. The most accurate perspective for describing the current situation seems to be an intermediate one. According to this view, Silesian, due to its rich body of literature and presence in the public sphere, has transcended the boundaries of a dialect. It now meets the criteria of a regiolect, which will continue to undergo codification and normative development – though this will be a long-term process.
References
Cząstka-Szymon Bożena (2013), Opinia o projekcie zmiany ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, a także niektórych innych ustaw, „LingVaria”, t. 8, 1 (15), s. 185–198. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.08.2013.15.16
Czesak Artur (2015), Współczesne teksty śląskie na tle procesów językotwórczych i standaryzacyjnych współczesnej Słowiańszczyzny, Kraków.
Dubisz Stanisław (2024), Lingwistycznie o godce ślunskij i języku regionalnym, „Poradnik Językowy”, z. 6, s. 105–110. DOI: https://doi.org/10.33896/PorJ.2024.6.9
Greń Zbigniew (2014), Tożsamość śląska: etniczna czy regionalna?, w: Konstrukcje i dekonstrukcje tożsamości, red. Ewa Golachowska, Anna Zielińska, Warszawa, s. 251–267.
Greń Zbigniew (2021), Przekraczanie granic dialektu – przypadek śląski. Analiza funkcjonalna, „Slavia Meridionalis”, t. 21, s. 1–21. DOI: https://doi.org/10.11649/sm.2421
Hentschel Gerd (2022), Socjodialektologia ilościowa. Zróżnicowanie regionalne i społeczne regiolektu śląskiego na przykładzie żywotności zapożyczeń niemieckich, „Postscriptum Polonistyczne”, t. 29, nr 1, s. 1–28. DOI: https://doi.org/10.31261/PS_P.2022.29.14
Hentschel Gerd, Tambor Jolanta, Fekete István (2022), Das Schlesische und seine Sprecher. Etablierung in der Gesellschaft, Attitueden, Vitalitaet der Germanismen [Śląski lekt i jego użytkownicy. Rozpowszechnienie, postawy społeczne wobec śląszczyzny, żywotność germanizmów w śląskim lekcie], Berno.
Jaroszewicz Henryk (2019a), Krytyka prób emancypacji śląszczyzny. Płaszczyzna naukowa (lingwistyczna), „Slavia Occidentalis”, t. 76/1, s. 21–47. DOI: https://doi.org/10.14746/so.2019.76.2
Jaroszewicz Henryk (2019b), Krytyka prób emancypacji śląszczyzny. Płaszczyzna prawno-ustrojowa, społeczno-polityczna i personalna, „Slavica Wratislaviensia”, t. 169, s. 137–166. DOI: https://doi.org/10.19195/0137-1150.169.11
Jaroszewicz Henryk (2020), Czasowniki współczesnego śląskiego języka literackiego (płaszczyzna semantyczna, etymologiczna i morfologiczna), „Poznańskie Studia Polonistyczne”, t. 27, nr 2, s. 53–64. DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2020.27.2.3
Jaroszewicz Henryk (2022a), Leksyka współczesnego śląskiego języka literackiego, „Slavica Wratislaviensia”, s. 77–85. DOI: https://doi.org/10.19195/0137-1150.175.6
Jaroszewicz Henryk (2022b), Zasady pisowni języka śląskiego. Studium normatywne, Siedlce.
Jaroszewicz Henryk (2023), Próby zmiany urzędowego statusu etnolektu śląskiego w latach 2006–2023, w: Człowiek – język – prawo. Studia legilingwistyczne, red. Romana Łapa, Magdalena Graf, Łukasz Piosik, Poznań, s. 223–243.
Kowalska Alina (1976), Ewolucja analitycznych form czasownikowych z imiesłowem na -ł w języku polskim, Katowice.
Lewaszkiewicz Tadeusz (2023), Status prawny słowiańskich mikrojęzyków literackich (ze szczególnym uwzględnieniem kaszubskiego, śląskiego w Polsce, języków łużyckich w Niemczech oraz rusińskiego w Serbii), w: Człowiek – język – prawo. Studia legilingwistyczne, red. Romana Łapa, Magdalena Graf, Łukasz Piosik, Poznań, s. 205–221.
Lubaś Władysław (2013), Studia socjolingwistyczne, Opole.
Maciołek Marcin, Tambor Jolanta (2024), Głoski śląskie. Z zagadnień fonetyki i fonologii współczesnego języka śląskiego, Katowice.
Mazurek Monika (2021), Język kaszubski – analiza sytuacji socjolingwistycznej, „Poradnik Językowy”, z. 7, s. 7–18. DOI: https://doi.org/10.33896/PorJ.2021.7.1
Mętrak Maciej (2016), Gwara? Godka? Język? Śląska tożsamość językowa w mediach elektronicznych, w: Młodzi o języku regionów, red. Monika Kresa, Warszawa, s. 97–109.
Niewiara Aleksandra (2024), Słuchajmy językoznawców, „Do Rzeczy”, nr 21, https://dorzeczy.pl/kraj/587916/sluchajmyjezykoznawcow.html [dostęp: 15 lutego 2025]
Rak Maciej (2023), Dialektologia i socjolingwistyka – nowe ujęcie w nowych warunkach językowych Polski, „Język Polski”, z. 3, s. 5–15. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.00231
Siuciak Mirosława (2012), Czy w najbliższym czasie powstanie język śląski?, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, t. 19, z. 2, s. 31–44. DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2012.19.2.3
Siuciak Mirosława (2015), Ideologizacja pojęć naród i język w świetle dyskusji o statusie Ślązaków i ich mowy, w: Odkrywanie słowa – historia i współczesność, red. Urszula Sokólska, Białystok, s. 147–160.
Skłod Rady Ślōnskigo Jynzyka, w: Rada Ślōnskigo Jynzyka, https://radaslonskigojynzyka.org/sklod/ [dostęp: 15 lutego 2025].
Tambor Jolanta (2009), Propozycje kodyfikacji ortograficznej śląszczyzny, „Socjolingwistyka”, t. 22, s. 83–92.
Tambor Jolanta (2014), Status języka a wola ludu i kodyfikacja. Przypadek śląski, „Forum Lingwistyczne”, s. 37–50.
Ustawa – Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, Dz.U. 2005, Nr 17, poz. 141.
Uzasadnienie – Sejm Rzeczpospolitej Polskiej. XX Kadencja (2024), Uzasadnienie, w: Projekt ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym oraz niektórych innych ustaw, druk nr 233, 25 stycznia 2024 r., https://tiny.pl/mcxbvg9g [dostęp: 20 stycznia 2015].
Wronicz Jadwiga (2013), Mowa Ślązaków – gwara, dialekt czy język regionalny (w związku z próbą zmiany statusu prawnego), „LingVaria”, z. 1, s. 173–184. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.08.2013.15.15
Wyderka Bogusław (2014), O rozwoju polskich dialektów, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, t. 21 (41), nr 2, s. 103–113. DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2014.21.2.7
Wyderka Bogusław (2019), Kształtowanie się normy składniowej w pisanej odmianie etnolektu śląskiego, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, t. 67, s. 403–420. DOI: https://doi.org/10.26485/RKJ/2019/67/26
License
Copyright (c) 2025 Mirosława Siuciak
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors
The Author declares that they are entitled to personal and property (material) copyrights to their work published in “Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, and that these rights are not limited by the terms of Author’s agreement. The Author warrants the originality, authorship, and sole ownership of all rights to the Work, and affirms that they have the right to grant all kinds of licenses hereinabove without infringing on the intellectual property rights of any third party, including personal rights.
The Author(s) retains copyright to their article and the right to freely dispose of the work, granting Adam Mickiewicz University in Poznań a non-exclusive, royalty-free licence under the Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0) Creative Commons licence to use the Work without territorial restrictions for an indefinite period in the fields of use designated in the Author’s agreement.
Users
Interested Internet users are entitled to use works published in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza” since 2016 under the following conditions:
- attribution - obligation to provide, together with the distributed work, information about the authorship, title, source (link to the original work, DOI) and the license itself.
- no derivatives - the work must be preserved in its original form, without the author's consent it is not possible to distribute the modified work, such as translations, publications, etc.
Copyrights are reserved for all texts published before 2016.
Other
Adam Mickiewicz University in Poznań retains the right to the journal as a whole (including its layout, graphic design, title, cover design, logo and more).