Keywords
modification
film
How to Cite
Number of views: 3
Number of downloads: 4
Abstract
Today, the phraseology of the Polish language is strongly influenced by messages broadcast in the media. It turns out that Polish is home to idioms, winged words that have acquired specific meanings thanks to the influence of political language, film, TV series, songs, advertising and popular television and radio programs. The titles of some films and TV series, excerpts from their characters’ speeches, and snippets of film songs have stabilized. The phrase piękna i bestia gained the status of a winged words thanks to the influence of the Disney film, although less significant is the influence of a folk tale by French writer Gabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuve, published in 1740 in the collection „La Jeune Américaine, ou les Contes marins” abridged and simplified in 1756by Jeanne-Marie Leprince de Beaumont.
Nowadays, there are not only canonical forms of the compound, but also its modifications, cf. innovations such as: piękna i polityk, piękna i Colt (the new component denotes the latest model of the Mitsubishi Colt car; associations with the car’s strength, efficiency, and ability to reach high speeds appear here, as a result of which it can sometimes behave like a beast on the road); piękna czy bestia (the innovation denotes one person whose specificity the sender of the text tries to define) and the inflectional and semantic modification piękna i bestie (the word bestie here denotes aggressive dogs). Innovations strengthen the invariant. In canonical form, anthropocentrism, present in Polish, among other languages, is evident. If most animal names are applied to humans, these words acquire negative connotations. The word bestia derives from Latin, meaning ‘animal’. In Polish, the noun bestia has three semantics: ‘wild, predatory animal; ‘evil, cruel, degenerate human’; and ‘of a human, or less frequently of an animal’- with admiration, anger, contempt, etc.
References
Bańko Mirosław, red. (2000), Inny słownik języka polskiego, t. I–II, Warszawa.
Bralczyk Jerzy, red. (2005), Słownik 100 tysięcy potrzebnych słów, Warszawa.
Bąba Stanisław, Liberek Jarosław (2002), Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny, Warszawa.
Dubisz Stanisław, red. (2003), Uniwersalny słownik języka polskiego, t. I–VI, Warszawa.
Kłosińska Anna, Sobol Ewa, Stankiewicz Anna, oprac. (2005), Wielki słownik frazeologiczny PWN z przysłowiami, Warszawa.
Latusek Arkadiusz (2007), Wielki słownik frazeologiczny, Kraków.
Müldner-Nieckowski Piotr (2003), Wielki słownik frazeologiczny języka polskiego, Warszawa.
Sobol Ewa, oprac. (2008), Słownik frazeologiczny PWN z Bralczykiem, Warszawa.
Bąba Stanisław, Liberek Jarosław (2011), O sposobach pomnażania zasobu frazeologicznego współczesnej polszczyzny, w: Stanisław
Bąba, Jarosław Liberek, Ze studiów nad frazeologią współczesnego języka polskiego, Poznań, s. 75–84.
Chlebda Wojciech (2005), Szkice o skrzydlatych słowach. Interpretacje lingwistyczne, Opole.
Chlebda Wojciech (2010), Skrzydlate słowa a frazeologia, w: Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Teoria. Zagadnienia ogólne, red. Stanisław Bąba, Krzysztof Skibski, Michał Szczyszek, Poznań, s. 9–20.
Ignatowicz-Skowrońska Jolanta (2008), Frazeologizmy jako tworzywo stylu współczesnej powieści polskiej, Szczecin.
Ignatowicz-Skowrońska Jolanta (2015), Skrzydlate słowa Juliana Tuwima, „Studia Językoznawcze”, nr 14, s. 225–248. DOI: https://doi.org/10.18276/sj.2015.14-15
Ignatowicz-Skowrońska Jolanta (2017), O kilku skrzydlatych słowach Henryka Sienkiewicza, „Studia Językoznawcze”, nr 6, s. 97–106. DOI: https://doi.org/10.18276/sj.2017.16-06
Kłosińska Katarzyna (2016), Skąd się biorą frazeologizmy? Źródła frazeologizmów i mechanizmy frazeotwórcze, w: Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Geneza dawnych i nowych frazeologizmów polskich, red. Gabriela Dziamska-Lenart i Jarosław Liberek. Poznań, s. 19–54.
Lewicki Andrzej Maria (1976), Wprowadzenie do frazeologii syntaktycznej. Teoria zwrotu frazeologicznego, Katowice.
Lewicki Andrzej Maria (1983), Składnia związków frazeologicznych, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego”, z. XL, s. 75–76.
Lewicki Andrzej Maria (1993), Frazeologia, w: Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, red. Kazimierz Polański, Wrocław, s. 162–163.
Lewicki Andrzej Maria (2003a), Uwagi o problemie „skrzydlatych słów”, w: Andrzej Maria Lewicki, Studia z teorii frazeologii, Łask, s. 301–306.
Lewicki Andrzej Maria (2003b), Zakres frazeologii, w: Andrzej Maria Lewicki, Studia z teorii frazeologii, Łask, s. 155–167.
Lewicki Andrzej Maria, Pajdzińska Anna (1993), Frazeologia, w: Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, t. 2. Współczesny język polski, red. Jerzy Bartmiński, Wrocław, s. 307–323.
Majkowska Grażyna (2011), Źródła najnowszej frazeologii, w: Polskie dźwięki, polskie słowa, polska gramatyka. System – teksty – norma – kodyfikacja, red. Barbara Pędzich, Dorota Zdunkiewicz-Jedynak, Warszawa, s. 289–302.
Mosiołek-Kłosińska Katarzyna (2002), Innowacje frazeologiczne jako źródło powstawania nowych jednostek leksykalnych, w: „Problemy Frazeologii Europejskiej”, t. 5, red. Andrzej Maria Lewicki, Lublin, s. 21–34.
Mosiołek-Kłosińska Katarzyna (2016), Skąd się biorą frazeologizmy? Źródła frazeologizmów i mechanizmy frazeotwórcze, w: Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Geneza dawnych i nowych frazeologizmów polskich, red. Gabriela Dziamska-Lenart i Jarosław Liberek, Poznań, s. 19–54.
Połowniak-Wawrzonek Dorota (2010), Wpływ mediów na współczesną polską frazeologię, Kielce.
Połowniak-Wawrzonek Dorota (2020), Związki frazeologiczne i skrzydlate słowa powstałe pod wpływem języka polityki oraz ich modyfikacje, Kielce.
Połowniak-Wawrzonek Dorota (2021), Frazeologizmy i skrzydlate słowa wywodzące się z piosenek oraz modyfikacje tych połączeń (na wybranych przykładach), Kraków. DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2021.28.2.20
Połowniak-Wawrzonek Dorota (2022), Film i serial telewizyjny jako źródła frazeologizmów oraz skrzydlatych słów (na wybranych przykładach), Kraków.
Połowniak-Wawrzonek Dorota, Rosińska-Mamej Agnieszka (2020), Frazeologizmy i skrzydlate słowa powstałe wskutek oddziaływania filmu, w: W kręgu języka i kultury, red. Marzena Marczewska i Hanna Mijas, Kielce, s. 129–139.
Smoleń-Wawrzusiszyn Magdalena (2016), „Nieznośna lekkość bytu”- skrzydlate słowa w retorycznych interpretacjach, „Białostockie Archiwum Językowe”, nr 16, s. 265–283. DOI: https://doi.org/10.15290/baj.2016.16.16
Szerszunowicz Joanna (2014), Konotacje intrakulturowych skrzydlatych słów w przekładzie, „Studia Wschodniosłowiańskie”, t. 14, s. 261–279. DOI: https://doi.org/10.15290/sw.2014.14.20
Tarsa Jadwiga (1995), Dyskretny urok nagłówka, czyli skrzydlate słowa na łamach dzisiejszej prasy, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Opolskiego. Filologia Rosyjska”, t. 34, s. 101–107.
Tokarski Ryszard (1990), Językowy obraz świata w metaforach potocznych, w: Językowy obraz świata, red. Jerzy Bartmiński, Lublin, s. 69–86.
Zgółka Tadeusz (2001), Pośrednie akty mowy w retoryce współczesnej, w: Retoryka dziś. Teoria i praktyka, red. Renata Przybylska i Wiesław Przyczyna, Kraków, s. 415–423.
License
Copyright (c) 2026 Dorota Połowniak-Wawrzonek, Agnieszka Perczak-Buda
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors
The Author declares that they are entitled to personal and property (material) copyrights to their work published in “Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, and that these rights are not limited by the terms of Author’s agreement. The Author warrants the originality, authorship, and sole ownership of all rights to the Work, and affirms that they have the right to grant all kinds of licenses hereinabove without infringing on the intellectual property rights of any third party, including personal rights.
The Author(s) retains copyright to their article and the right to freely dispose of the work, granting Adam Mickiewicz University in Poznań a non-exclusive, royalty-free licence under the Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0) Creative Commons licence to use the Work without territorial restrictions for an indefinite period in the fields of use designated in the Author’s agreement.
Users
Interested Internet users are entitled to use works published in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza” since 2016 under the following conditions:
- attribution - obligation to provide, together with the distributed work, information about the authorship, title, source (link to the original work, DOI) and the license itself.
- no derivatives - the work must be preserved in its original form, without the author's consent it is not possible to distribute the modified work, such as translations, publications, etc.
Copyrights are reserved for all texts published before 2016.
Other
Adam Mickiewicz University in Poznań retains the right to the journal as a whole (including its layout, graphic design, title, cover design, logo and more).