Słowa kluczowe
Italian literature
19th century
Stanisław Poniatowski
Giuseppe Gioachino Belli
comparative studies
translation studies
Jak cytować
Abstrakt
In his book I Poniatowski e Roma (1971), Andrea Busiri Vici recalled a meeting between the young Giuseppe Gioachino Belli (1791–1863), who would later become a master of Italian dialect poetry, and the older Stanisław Poniatowski (1754–1833), nephew of King Stanisław August. The two men were connected by both professional and personal ties. Their relationship came to an end due to a court intrigue involving suspicions of an affair between Belli and Cassandra Luci, the prince’s wife. Busiri Vici described the matter in detail, drawing on numerous literary sources. This article aims to reconstruct that relationship from the perspective of the Italian poet by way of literary scholarship tools such as textual interpretation, translation studies, literary history, and comparative literature.
Bibliografia
Belli Giuseppe Gioachino (1816), La pestilenza stata in Firenze l’anno di nostra salute MCCCXLVIII, Stamperia De Romanis, Rzym.
Belli Giuseppe Gioachino (1962), Lettere Giornali Zibaldone, red. Giovanni Orioli, Giulio Einaudi Editore, Torino.
Belli Giuseppe Gioachino (1988a), Poesie romanesche, t. 1, red. Roberto Vighi, Libreria dello Stato, Roma.
Belli Giuseppe Gioachino (1988b), Poesie romanesche, t. 2, red. Roberto Vighi, Libreria dello Stato, Roma.
Belli Giuseppe Gioachino (1988c), Poesie romanesche, t. 4, red. Roberto Vighi, Libreria dello Stato, Roma.
Belli Giuseppe Gioachino (2018a), I sonetti. Volume primo, oprac. Pietro Gibellini, Lucio Felici, Edoardo Ripari, Giulio Einaudi Editore, Torino.
Belli Giuseppe Gioachino (2018b), I sonetti. Volume secondo, oprac. Pietro Gibellini, Lucio Felici, Edoardo Ripari, Giulio Einaudi Editore, Torino.
Brandys Marian (1960), Nieznany książę Poniatowski, Iskry, Warszawa.
Poniatowski Stanisław (1895), Souvenirs du prince Stanislas Poniatowski, red. Józef Korzeniowski, „Revue d’Histoire Diplomatique”, t. 9, nr 4.
Poniatowski Stanisław (1979), Pamiętniki synowca Stanisława Augusta, red. Jerzy Łojek, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa.
Trembecki Stanisław (1953), Pisma wszystkie, t. 1, oprac. Jan Kott, PIW, Warszawa.
Abeni Damiano i in. (1983), Belli oltre frontiera. La fortuna di G.G. Belli nei saggi e nelle versioni di autori stranieri, Bonacci Editore, Roma.
Aleksandrowska Elżbieta, oprac. (1972), Bibliografia literatury polskiej. Nowy Korbut. Oświecenie: uzupełnienia, indeksy, PIW, Warszawa.
Angeli Gabriele, Mokrzycki Łukasz (2024), Translating Andrea Busiri Vici’s I Poniatowski e Roma: opportunities and challenges, w: Il principe Stanislao Poniatowski e l’Italia, red. Agnieszka Bender, Jerzy Malinowski, Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Warszawa.
Bender Agnieszka (2024), Il principe Stanislao Poniatowski e l’Italia – lo stato della ricerca, w: Il principe Stanislao Poniatowski e l’Italia, red. Agnieszka Bender, Jerzy Malinowski, Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Warszawa.
Bersano-Begey Maria, Bersano-Begey Marina (1949), La Polonia in Italia. Saggio bibliografico 1799–1948, Rosenberg e Sellier, Torino.
Brahmer Mieczysław (1939), Z dziejów włosko-polskich stosunków kulturalnych. Studia i materiały, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza, Warszawa.
Busiri Vici Andrea (1963), Il ventenne segretario del Principe Poniatowski, „Palatino”, R. 7, nry 8–12.
Busiri Vici Andrea (1971), I Poniatowski e Roma, Editrice Edam, Roma.
Caputo Rino (2013), Belli tra lingua e dialetto, w: Per i 150 anni dalla morte di Giuseppe Gioachino Belli (1791–1863). Convegni di studio, red. Manlio Baleani, Diego Poli, Consiglio regionale delle Marche, Ancona.
Chmiel Aneta (1999), Anty-genius loci, czyli Komedia rzymska Giuseppe Bellego, „Pallas Silesia”, z. 1/2.
Colombi Egle (1958), Bibliografia di Giuseppe Gioachino Belli dal 1813 al 1866, Fratelli Palombi, Roma.
Estreicher Karol, oprac. (1876), Bibliografia polska XIX stulecia. Tom III (Ł–Q), Akademia Umiejętności, Kraków.
Estreicher Karol, oprac. (1913), Bibliografia polska, cz. 3: (Obejmująca druki stóleci XV–XVIII w układzie abecadłowym), t. 25: Litera Pon–Q, Akademia Umiejętności, Kraków.
Fantoni Francesco (1861), Della vita del Cardinale Michele Viale Prelà Arcivescovo di Bologna. Commentario, Tipografia di S. Maria Maggiore, Bologna.
Kaleta Roman (1961), Odrodny kuzyn księcia Józefa: uwagi w związku z książką M. Brandysa „Nieznany Książę Poniatowski”, „Przegląd Humanistyczny”, t. 5, nr 4.
Kralowa Halina i in., (1997), Historia literatury włoskiej, t. 2: Od Arkadii po czasy współczesne, Semper, Warszawa.
Luttazi Stefania (2004), Lo Zibaldone di Giuseppe Gioachino Belli. Indici e strumenti di ricerca, przedmowa Marcello Teodonio, Aracne, Roma.
Łukaszewicz Justyna (2021), Włosko-polskie pogranicze literackie za panowania Stanisława Augusta, Universitas, Kraków.
Maciejewski Jarosław i in., oprac. (2002), Dawni pisarze polscy: od początków piśmiennictwa do Młodej Polski. Przewodnik biograficzny i bibliograficzny, t. 3: Mia–R, WsiP, Warszawa.
Mangiapelo Alessio (2024), Il rapporto tra Giuseppe Gioachino Belli e il principe Stanislao Poniatowski tra traduzioni e interpretazioni poetiche, w: Il principe Stanislao Poniatowski e l’Italia, red. Agnieszka Bender, Jerzy Malinowski, Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Warszawa.
Michalski Jerzy (1983), Poniatowski Stanisław h. Ciołek (1754–1833) [hasło], w: Polski słownik biograficzny, t. 27: Pniowski Jan – Potocki Ignacy, oprac. Emanuel Rostworowski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.
Miszalska Jadwiga i in. (2007), Od Dantego do Fo. Włoska poezja i dramat w Polsce (od XVI do XXI wieku), Collegium Columbinum, Kraków.
Onorati Franco, red. (2010), Belli da Roma all’Europa. I sonetti romaneschi nelle traduzioni del terzo millennio, red. Franco Onorati, Aracne, Roma.
Onorati Franco (2017), Come dissipare un patrimonio principesco per amore dell’opera. Il caso del romano Giuseppe Poniatowski, „Strenna dei Romanisti”, nr 78.
Orsini Filippo (2003), Cassandra Luci Poniatowski, „Strenna dei Romanisti”, nr 64.
Platone Rossana (2010), Belli tradotto da Evgenij Solonovič, w: Belli da Roma all’Europa. I sonetti romaneschi nelle traduzioni del terzo millennio, red. Franco Onorati, Aracne, Roma.
Poli Diego (2013), Prassi e teoria della lingua in Belli, w: Per i 150 anni dalla morte di Giuseppe Gioachino Belli (1791–1863). Convegni di studio, red. Manlio Baleani, Diego Poli, Consiglio regionale delle Marche, Ankona.
Prete Antonio (2010), Introduzione. Belli di lingua in lingua, w: Belli da Roma all’Europa. I sonetti romaneschi nelle traduzioni del terzo millennio, red. Franco Onorati, Aracne, Roma.
Rebecchini Salvatore (1987), Giuseppe Gioachino Belli e le sue dimore, Palombi, Roma.
Ripari Edoardo (2020), Belli nel nuovo millennio (2000–2019). Saggi e studi (1a parte), „Studi e problemi di critica testuale”, nr 101.
Sapegno Natalino (1969), Historia literatury włoskiej w zarysie, PWN, Warszawa.
Skrunda Jolanta (1999), Belli Giuseppe Gioachino [hasło], w: Pisarze świata. Słownik encyklopedyczny, red. Jolanta Skrunda, PWN, Warszawa.
Solonovič Evgenij (2002), Rimskie sonety, „Vestnik Evropy”, nr 5.
Solonovič Evgenij (2014), Rimskie sonety, „Zvezda”, nr 6.
Szwed Leon (1983), Wspomnienie, Kain, „Odra”, nr 7/8.
Ślarzyńska Małgorzata (2023), Italiani nella Polonia di Stanislao Augusto Poniatowski, w: Perché la Polonia? Storie e biografie di personaggi noti e comuni legati alla terra polacca. Conferenze, red. Marta Koral, Anna Szwarc Zając, Accademia Polacca Roma, Roma.
Tarnassi Paolo (1864), Elogio storico di Giuseppe Gioachino Belli scritto dall’avvocato Paolo Tarnassi e letto nella tornata solenne tenuta dalla Pontificia Accademia Tiberina il dì 8 maggio 1864, Tipografia dell’Osservatore Romano, Roma.
Tartaglia Federico (2019), Czas przeczytać Biblię (i powiem ci, jak to zrobić), przeł. Olga Płaszczewska, Wydawnictwo św. Stanisława BM Archidiecezji Krakowskiej, Kraków.
Valeri Marta (2015), Ambasciatrice di Russia: riflessi d’Europa nei viaggi e nei salotti della principessa Zinaida Aleksandrovna Volkonskaja, Università degli studi della Tuscia, Viterbo.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Alessio Mangiapelo
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalają na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych od 2016 roku w „Poznańskich Studiach Polonistycznych. Serii Literackiej” pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa – obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych – utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2016 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).