„Obudź się więc i pracuj”. Nowe spojrzenie na „Parnas we śnie” Tymona Zaborowskiego
Okładka czasopisma Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka, nr 49, rok 2025, tytuł Oświecenie wobec tradycji staropolskiej i wieku XIX
PDF

Słowa kluczowe

Tymon Zaborowski
Voltaire
Ignacy Krasicki
genres
heroicomic poem
epic

Jak cytować

Dąbrowski, R. (2025). „Obudź się więc i pracuj”. Nowe spojrzenie na „Parnas we śnie” Tymona Zaborowskiego. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka, 69(49), 159–174. https://doi.org/10.14746/pspsl.2025.49.6

Abstrakt

This article presents Tymon Zaborowski’s poem “Parnassus in a Dream” as serving primarily as a means of self-presentation and self-promotion for the young poet. Contrary to earlier opinions about this work, which by and large viewed it as an expression of the author’s aesthetic and literary beliefs, attention is drawn to its humorous nature. Examples of comic passages are shown, at times juxtaposed with “serious” fragments, thus highlighting the poet’s tendency to adopt an external perspective on his own ideas. The key issue here is the author's attitude toward the epic, a genre previously attempted, without much success, by Voltaire and Ignacy Krasicki, who acted as guides to the narrator’s dream of Parnassus. As the author of this article points out, Zaborowski himself announced at the end of the poem his intention to ascend the “epic mountain”.

https://doi.org/10.14746/pspsl.2025.49.6
PDF

Bibliografia

Chrzanowski Ignacy (2003), Historia literatury polskiej, t. 2: Literatura Polski porozbiorowej, cz. 1: Klasycyzm I połowy XIX wieku, oprac. Wacław Walecki, Collegium Columbinum, Kraków.

Czwórnóg-Jadczak Barbara (1996), Tymon Zaborowski (1799–1828) [hasło], w: Pisarze polskiego oświecenia, t. 3, red. Teresa Kostkiewiczowa, Zbigniew Goliński, PWN, Warszawa.

Danilewiczowa Maria (1933), Tymon Zaborowski. Życie i twórczość, Skład Główny w Kasie im. Mianowskiego, Warszawa.

Dąbrowski Roman (2004), Poemat heroikomiczny w literaturze polskiego oświecenia, Księgarnia Akademicka, Kraków.

Dąbrowski Roman (2015), Epopeja w literaturze polskiego oświecenia, Księgarnia Akademicka, Kraków.

Dąbrowski Roman (2020), Gotycyzm w twórczości Tymona Zaborowskiego, w: Gotycyzm w literaturze i kulturze lat 1760–1830, red. Marcin Cieński, Paweł Pluta, IBL PAN, Warszawa.

Goliński Zbigniew (2001), Krasicki w kulturze polskiej XIX wieku, w: Ignacy Krasicki. Nowe spojrzenia, red. Zbigniew Goliński, Teresa Kostkiewiczowa, Krystyna Stasiewicz, DiG, Warszawa.

Kowal Jolanta (2024), Zaborowski Tymon [hasło], w: Słownik polskiej krytyki literackiej 1764–1918. Hasła osobowe, t. 3: P–Ż, red. Teresa Kostkiewiczowa, Grażyna Borkowska, Magdalena Rudkowska, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń.

Kowalska Aniela (1961), Warszawa literacka w okresie przełomu kulturalnego 1815–1822, PIW, Warszawa.

Kownacka-Machnicka Olimpia (1924/1925), O poemacie Tymona Zaborowskiego „Bolesław Chrobry”, „Pamiętnik Literacki”, R. 21.

Krasicki Ignacy (1998), Myszeis, w: tegoż, Dzieła zebrane, t. 1: Poematy, oprac. Zbigniew Goliński, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.

Stankiewicz-Kopeć Monika (2009), Pomiędzy klasycznością a romantycznością. Młodzi autorzy Wilna, Krzemieńca i Lwowa wobec przemian w literaturze polskiej lat 1817–1828, Księgarnia Akademicka, Kraków.

Zaborowski Tymon (1936), Pisma zebrane, oprac. Maria Danilewiczowa, z Zasiłku Funduszu Kultury Narodowej, Warszawa.