Abstract
The article attempts to interpret Frigate “Pallada” (1858) by Ivan Goncharov (1812–1891) from the perspective of the “self–other” opposition and the postcolonial theory. The methodological framework is based on the works of Tzvetan Todorov and Ewa Thompson on colonialism, as well as on Larry Wolff’s concept of the “invention” of territory. The author, a renowned Russian novelist and literary critic, participated in a circumnavigation of the globe from 1852 to 1855. The return route to the Russian capital led through Siberia. The article advances the thesis that, for Goncharov, Siberia constitutes a Russian colony at an early stage of development (a colonial laboratory). Goncharov’s work makes it possible to identify the characteristic features of Russia as a colonial state (in the sphere of economic, social and other relations) and to reconstruct the relationships between state authority and the indigenous population. Goncharov treats Siberia as a specific region of Russia (“after all, it is Rus’, although Siberian Rus’”), which differs from the European part in terms of climate, architecture, language, religion, customs and culture.
References
Gonczarow Iwan (1960), Fregata Pallada, przeł. Roman Auderski, Państwowe Wydawnictwo Iskry, Warszawa.
Гончаров Иван (1855), Манилла. От Лю-чу до Маниллы, «Отечественные записки», № 10.
Гончаров Иван (1986a), Фрегат «Паллада». Очерки путешествия в двух томах, изд. подготов. Тамара Орнатская, отв. ред. Дмитрий Ознобишин, Издательство «Наука». Ленинградское отделение, Ленинград.
Гончаров Иван (1986b), По Восточной Сибири. В Якутске и в Иркутске, в: Гончаров Иван, Фрегат «Паллада». Очерки путешествия в двух томах, изд. подготов. Тамара Орнатская, отв. ред. Дмитрий Ознобишин, Издательство «Наука». Ленинградское отделение, Ленинград.
Гончаров Иван (1986c), Письма, в: Гончаров Иван, Фрегат „Паллада”. Очерки путешествия в двух томах, изд. подготов. Тамара Орнатская, отв. ред. Дмитрий Ознобишин, Издательство «Наука». Ленинградское отделение, Ленинград.
[Gončarov Ivan (1855), Manilla. Ot Lû-ču do Manilly, «Otečestvennye zapiski», №10.
Gončarov Ivan (1986a), Fregat «Pallada». Očerki putešestviâ v dvuh tomah, izd. podgotov. Tamara Ornatskaâ, otv. red. Dmitrij Oznobišin, Izdatelʹstvo «Nauka». Leningradskoe otdelenie, Leningrad.
Gončarov Ivan (1986b), Po Vostočnoj Sibiri. V Âkutske i v Irkutske, v: Gončarov Ivan, Fregat «Pallada». Očerki putešestviâ v dvuh tomah, izd. podgotov. Tamara Ornatskaâ, otv. red. Dmitrij Oznobišin, Izdatelʹstvo «Nauka». Leningradskoe otdelenie, Leningrad.
Gončarov Ivan (1986c), Pisʹma, v: Gončarov Ivan, Fregat „Pallada”. Očerki putešestviâ v dvuh tomah, izd. podgotov. Tamara Ornatskaâ, otv. red. Dmitrij Oznobišin, Izdatelʹstvo «Nauka». Leningradskoe otdelenie, Leningrad.]
Dąbrowski Mieczysław (2009), Swój / obcy / inny. Kontynuacja, „Anthropos”, nr 12-13, https://tinyurl.com/3w4x7jew [dostęp: 14.03.2025].
Gandhi Leela (2008), Teoria postkolonialna. Wprowadzenie krytyczne, przeł. Jacek Serwański, posł. Ewa Domańska, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.
Gawrycki Marcin Florian (2010), W pogoni za wyobrażeniami. Próba interpretacji polskiej literatury podróżniczej poświęconej Ameryce Łacińskiej, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Gołda Marcin (2021), Szlachetny dzikus Jeana-Jacques’a Rousseau, a anarchoprymitywistyczny powrót do natury, „Hybris”, nr 54, https://tinyurl.com/2zukdayf [dostęp: 13.07.2025].
Kamionka-Straszakowa Janina (1991), Podróż [hasło], w: Słownik literatury polskiej XIX wieku, red. Józef Bachórz, Alina Kowalczykowa, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.
Lemann Natalia (2019), Naturalizacja władzy a kolonializm. Uwagi na marginesie „Robinsona Crusoe” Daniela Defoe i „Piętaszka, czyli Otchłani Pacyfiku” Michela Tourniera, z Szekspirowską „Burzą” w tle, „Porównania”, nr 2.
Lis Kazimiera (2009), Syberia w historii literatury Rosji carskiej: realia i mity, Wydawnictwo Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego, Kielce.
Łozowski Przemysław (2018), Obcy, czyli Swój w poszukiwaniu tożsamości w przestrzeni, w: Obcy/Inny – propozycje aplikacji pojęciowych, red. Małgorzata Karwatowska, Robert Litwiński, Adam Siwiec, Wydawnictwo UMCS, Lublin.
Plezia Marian, red. (1998), Słownik łacińsko-polski, t. 2-3, PWN, Warszawa.
Popkowska Agata (2008), Negacja grzechu pierworodnego zawarta w idei mitu „dobrego dzikusa” w dziełach J.J. Rousseau, „Studia Theologica Varsaviensia”, nr 2.
Rohoziński Jerzy (2022), „Zgrzeszyłeś bracie Jefimyczu”, czyli orientalizm po rosyjsku. Przedmowa do przekładu polskiego, w: Austin Jersild, Orientalizm po rosyjsku. Górale Kaukazu Północnego i pogranicze gruzińskie. 1845-1917, przeł. Jerzy Rohoziński, PIW, Warszawa.
Thompson Ewa (2000), Trubadurzy imperium. Literatura rosyjska i kolonializm, przekł. Anna Sierszulska, Universitas, Kraków.
Todorov Tzvetan (1996), Podbój Ameryki. Problem innego, przeł. Janusz Wojcieszak, Fundacja Aletheia, Warszawa.
Wolff Larry (2020), Wynalezienie Europy Wschodniej. Mapa cywilizacji w dobie Oświecenia, przeł. Tomasz Bieroń, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków.
Геденштром Матвей (1830), Отрывки о Сибири, В типографии Медицинского департамента Министерства внутренних дел, Санкт-Петербург.
[Дружинин Александр] (1856), «Русские в Японии в конце 1853 и в начале 1854 годов». Из путевых заметок И. Гончарова. СПб., 1855, „Современник”, № 1, отд. 3.
Колесов В.В. (2025), Путь дорога, «Ученые записки Казанского университета. Серия Гуманитарные науки», https://tinyurl.com/a3h5wpte [доступ: 13.07.2025].
Курило С.А. (2018), Тема английского и российского колониализма в книге И.А. Гончарова «Фрегат «Паллада», «Вестник Томского государственного университета», № 434.
[Gedenštrom Matvej (1830), Otryvki o Sibiri, V tipografii Medicinskogo departamenta Ministerstva vnutrennih del, Sankt-Peterburg.
[Družinin Aleksandr] (1856), «Russkie v Âponii v konce 1853 i v načale 1854 godov». Iz putevyh zametok I. Gončarova. SPb., 1855 „Sovremennik”, № 1, otd. 3.
Kolesov V.V. (2025), Putʹ doroga, «Učenye zapiski Kazanskogo universiteta. Seriâ Gumanitarnye nauki», https://tinyurl.com/a3h5wpte [dostup: 13.07.2025].
Kurilo S.A. (2018), Tema anglijskogo i rossijskogo kolonializma v knige I.A. Gončarova «Fregat «Pallada», «Vestnik Tomskogo gosudarstvennogo universiteta», № 434.]
License
Copyright (c) 2026 Magdalena Dąbrowska

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors
Authors of texts accepted for publication in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” are required to complete, sign and return to the editor's office the Agreement for granting a royalty-free license to works with a commitment to grant a CC sub-license.
Under the agreement, the authors of texts published in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” grant the Adam Mickiewicz University in Poznań a non-exclusive, royalty-free license and authorize the use of Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0)Creative Commons sub-license.
The authors retain the right to continue the free disposal of the work.
Users
Interested Internet users are entitled to use works published in „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” since 2016, for non-commercial purposes only, under the following conditions:
- attribution - obligation to provide, together with the distributed work, information about the authorship, title, source (link to the original work, DOI) and the license itself.
- no derivatives - the work must be preserved in its original form, without the author's consent it is not possible to distribute the modified work, such as translations, publications, etc.
Copyrights are reserved for all texts published before 2016.
Miscellaneous
Adam Mickiewicz University in Poznań retains the right to magazines as a whole (layout, graphic form, title, cover design, logo etc.).
