Regionalne zróżnicowanie poziomu antropopresji na środowiskowe uwarunkowania rozwoju w Polsce

Main Article Content

Karolina Józefowicz
Kinga Smolińska

Abstrakt

Zasoby środowiskowe stanowią część bogactwa narodowego, są uwarunkowaniem rozwoju lokalnego i regionalnego, umiejscawianym na płaszczyźnie elementów wpływających na jakości życia mieszkańców oraz ożywienie regionu. W odpowiedzi na globalne wyzwania związane z zasobami środowiskowymi tworzone są odrębne polityki środowiskowe, wdrażane i powiązane z innymi politykami rozwojowymi. Celem artykułu jest identyfikacja zróżnicowania gospodarowania zasobami środowiskowymi w polskich województwach. Zakres czasowy badań obejmuje 2004 i 2019 r., a zakres przestrzenny 16 województw. W postępowaniu badawczym wyodrębniono cztery dziedziny ładu środowiskowego: (1) zasoby wody i gospodarka odpadami, (2) użytkowanie gruntów i bioróżnorodność, (3) energia oraz (4) ochrona powietrza i klimatu, w ramach których dokonano pomiaru ich zróżnicowania. Zaproponowana metoda TOPSIS umożliwiła liniowe uporządkowanie województw w każdej dziedzinie. W ogólnym założeniu można przyjąć, że nastąpił progres w poziomie gospodarowania zasobami środowiskowymi w obrębie każdej z dziedzin. Zaproponowana metoda badawcza w połączeniu z uporządkowaniem w ramach klas typologicznych ujawniła w wielu przypadkach stabilny poziom gospodarowania we wskazanych obszarach, który nie uległ wyraźnym zmianom w badanych latach. Realizacja założonego celu badawczego pozwoliła dostrzec zróżnicowane podejście w gospodarowaniu zasobami środowiskowymi w województwach, co można uznać za zjawisko korzystne. Świadczyć to może o zdywersyfikowanym podejściu do kwestii środowiskowych i równoważenia skali gospodarowania.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Józefowicz, K., & Smolińska, K. (2022). Regionalne zróżnicowanie poziomu antropopresji na środowiskowe uwarunkowania rozwoju w Polsce. Rozwój Regionalny I Polityka Regionalna, 14(58), 93–109. https://doi.org/10.14746/rrpr.2022.58.07
Dział
Artykuły

Referencje

  1. Akadiri A., Bekun F., Sarkodie S. 2019. Contemporaneous interaction between energy consumption, economic growth and environmental sustainability in South Africa: What drives what? Science of The Total Environment, 686: 468-475.
  2. Baker S., Eckerberg K. 2009. In Pursuit of Sustainable Development New governance practices at the sub-national level in Europe. Routledge, London.
  3. Bal-Domańska B., Wilk J. 2011. Gospodarcze aspekty zrównoważonego rozwoju województw – wielowymiarowa analiza porównawcza. Przegląd Statystyczny, 3(4): 300-322.
  4. Balas A., Molenda A. 2016. Koncepcja doboru wskaźników zrównoważonego rozwoju Polski oraz narzędzie ich udostępniania i prezentacji. Optimum, Studia Ekonomiczne, 80(2): 97-114.
  5. Bank Danych Lokalnych, GUS – https://stat.gov.pl/ (dostęp: 10.12.2021).
  6. Bartkowiak-Bakun N. 2017. Uwarunkowania peryferyjności obszarów wiejskich w kontekście zrównoważonego rozwoju. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 466: 32-38.
  7. Baum R. 2019. Antropocen jako wyzwanie dla rozwoju społeczno-gospodarczego. Intercathedra, 4(41): 313-320.
  8. Bąk I., Szczecińska B. 2014. Przestrzenne zróżnicowanie województw Polski pod względem jakości środowiska naturalnego. Folia Pomeranae Universitatis Technologiae Stetinensis, Oeconomica, 74: 5-14.
  9. Bluszcz K., Jackson-Inderberg T., Zerka P. 2015. Obywatele zasobni w zasoby. Biała Księga zarządzania zasobami naturalnymi w Polsce. DEMOS EUROPA, Warszawa.
  10. Borys, T. 2011. Zrównoważony rozwój – jak rozpoznać ład zintegrowany. Problemy Ekorowzoju, 6(2): 75-81.
  11. Bosselmann K. 2008. The Principle of Sustainability: Transforming Law and Governance (1st ed.). Routledge – https://doi.org/10.4324/9781315553962
  12. Cieślak I., Pawlewicz K., Pawlewicz A. 2019. Sustainable development in Polish Regions: a shift-share analysis. Polish Journal of Environmental Studies, 28(2): 565-575.
  13. Drabarczyk K. 2017. Zrównoważony rozwój województw – analiza porównawcza. Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej, 25(2): 23-34.
  14. Erechemla A. 2006. Wieloletnie programy środowiskowe jako akty tworzące wspólnotową politykę i praco ochrony środowiska. III Konferencja Naukowo-Techniczna „Błękitny San”, s. 263-273.
  15. European Commission. 2018. A Clean Planet for all. A European strategic long-term vision for a prosperous, modern, competitive and climate neutral economy. Bruksela.
  16. Ginsbert-Gebert A. 1984. Rozwój społeczno-gospodarczy a ochrona środowiska. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 4: 188-205.
  17. Górka K. 2014. Zasoby naturalne jako czynnik rozwoju społeczno-gospodarczego. Gospodarka w Praktyce i Teorii, 3(36): 35-52.
  18. Herodowicz T. 2014. Wpływ polityki spójności na realizację celów środowiskowych strategii Europa 2020 na przykładzie Poznania. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 27: 81-99.
  19. Herodowicz T. 2016. Interwencja środowiskowa polityki spójności. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 33: 95-116.
  20. Jakubowski E. 2018. Zasoby kopalin województwa lubuskiego jako przyszłość dla rozwoju regionu. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, 129: 155-168.
  21. Józefowicz K., Sadowski A., Hadyński J. 2020. Rozwój obszarów wiejskich w gminach o zróżnicowanym potencjalne społeczno-gospodarczym w województwie wielkopolskim. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Poznań.
  22. Kluza K., Zioło M., Bąk I., Spoz A. 2021. Achieving environmental policy objectives through the implementation of sustainable development goals. The case for European Union countries. Energies, 14: 2129.
  23. Kolda G., Łapuszyńska P. 2014. Analiza zagrożeń środowiska podkarpacia. Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury, 31(61): 101-117.
  24. Kozłowski S. 1993. Konferencja „Środowisko i rozwój” w Brazylii w roku 1992. Kosmos, 42(1): 15-22.
  25. Krajewski P. 2018. Biogospodarka – rozwój gospodarczy i ochrona zasobów w kontekście ochrony człowieka. Studia Prawnoustrojowe, 39: 31-46.
  26. Klóska R. 2017. Rozwój zrównoważony regionów w Polsce w ujęciu statystycznym. Progress in Economic Sciences, (4): 159-175.
  27. Kryk B. 2015. Środowiskowe uwarunkowania jakości życia w województwie zachodniopomorskim na tle Polski. Ekonomia i Środowisko, 3(54): 170-181.
  28. Lira J. 2019. Metody taksonomii relatywnej w badaniach społeczno-ekonomicznych. Polskie Towarzystwo Ekonomiczne Oddział w Poznaniu, Poznań.
  29. Łojewski S. 2008. Ekonomia zasobów a zrównoważony rozwój. Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie, 8(23): 115-134.
  30. Łuszczyk M. 2010. Spowolnienie wykorzystania zasobów naturalnych. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 16: 423-434.
  31. Marszałek-Kotzur I. 2019. Zrównoważony rozwój a Józefa Tischnera idea gospodarowania. Etyka Biznesu i Zrównoważony Rozwój. Interdyscyplinarne Studia Teoretyczno-Empiryczne, 2: 27-37.
  32. Matuszczak A. 2009. Koncepcja zrównoważonego rozwoju w obszarze ekonomicznym, środowiskowym i społecznym. Roczniki Ekonomiczne Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy, 2: 125-141.
  33. Mazur-Wierzbicka E. 2011. Skutki i wyzwania integracji Polski z Unią Europejską w dziedzinie ochrony środowiska. Problemy Zarządzania, 1(31): 274-294.
  34. Ministerstwo Środowiska i Klimatu. 2019. Polityka Ekologiczna Państwa 2030. Warszawa.
  35. Miškinis V., Galinis A., Konstantinavičiūtė I., Lekavičius V., Neniškis E. 2021. The role of renewable energy sources in dynamics of energy-related GHG emissions in the Baltic States. Sustainability, 13(18): 10215.
  36. OECD. 2008. Sustainable Development: Linking Economy, Society, Environment.
  37. Pakulska J. 2000. Środowisko jako czynnik warunkujący trwały i zrównoważony rozwój gospodarczy. Prace i Materiały Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH, 66: 45-56.
  38. Pakulska J. 2002. Środowisko przyrodnicze w rozwoju gospodarczym. Prace i Materiały Instytutu Rozwoju Gospodarczego, 72: 295-308.
  39. Piotrowska P. 2008. Ochrona środowiska kontra rozwój gospodarczy. Teorie środowiskowe i ich wykorzystanie w polityce gospodarczej. Studia Lokalne i Regionalne, 9(31): 96-110.
  40. Pretty J. 1999. O zrównoważonym rozwoju gospodarki lokalnej org. Sustainable Development for Local Economies. Fundacja Wspomagania Wsi, Warszawa.
  41. Rosicki R. 2010. Międzynarodowe i europejskie koncepcje zrównoważonego rozwoju. Przegląd Naukowo-Metodyczny, 4: 44-56.
  42. Roszkowska E., Filipowicz-Chomko M. 2016. Ocena realizacji koncepcji zrównoważonego rozwoju województw Polski w zakresie poziomu rozwoju społecznego w roku 2005 oraz 2013. Optimum, Studia Ekonomiczne, 3(81): 94-118.
  43. Roszkowska E., Karwowska R. 2014. Wielowymiarowa analiza poziomu zrównoważonego rozwoju województw Polski w 2010 roku. Economics and Management, 1: 9-37.
  44. Sarkis J., Zhu Q. 2017. Environmental sustainability and production: taking the road less travelled. International Journal of Production Research, 56(1-2): 743-759.
  45. Skowroński A. 2006. Zrównoważony rozwój perspektywą dalszego postępu cywilizacyjnego. Problemy Ekorozwoju: Studia Filozoficzno-Sozologiczne, 1(2): 47-57.
  46. St. Flour P., Bokhoree C. 2021. Sustainability assessment methodologies: implications and challenges for SIDS. Ecologies, 2: 285-304.
  47. Suchożebrski J. 2018. Zasoby wodne Polski. Discussion Paper, 9: 92-96.
  48. Sulich A. 2018. Znaczenie koncepcji ekonomii zrównoważonego rozwoju. Rynek-Społeczeństwo- Kultura, 4(30): 24-27.
  49. Sulich A., Grudziński A., Kulhánek L. 2020. Zielony wzrost gospodarczy – analiza porównawcza Czech i Polski. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 64(5): 192-207.
  50. Szostak M. Ewolucja międzynarodowego ładu ekonomicznego i meandry negocjacji Północ -Południe. International Journal of Management and Economics, 14: 43-67.
  51. Sztumski W. 2006. Idea zrównoważonego rozwoju a możliwości jej urzeczywistniania. Problemy Ekorozwoju, 1(2): 73-76.
  52. Śpiewak-Szyjka M., Skotarczak T. 2015. Potencjał turystyczny województwa zachodniopomorskiego a kreowanie jego wizerunku. Europa Regionum, 24: 151-160.
  53. Telega I. 2011. Rozwój zrównoważony regionów Polski – próba oceny. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 225: 77-92.
  54. Wysocki F. 2010. Metody taksonomiczne w rozpoznawaniu typów ekonomicznych rolnictwa i obszarów wiejskich. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Poznań.
  55. Wysocki F., Lira J. 2007. Statystyka opisowa. Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu, Poznań.