Położenie i status formalnoprawny szkół podstawowych a dojazdy uczniów z suburbiów – przypadek Poznania
Okładka czasopisma Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, nr 77, rok 2025, tytuł Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
PDF

Słowa kluczowe

Poznań
obszary podmiejskie
dojazdy do szkół
szkolnictwo podstawowe
szkoły publiczne
szkoły niepubliczne

Jak cytować

Bajerski, A. (2025). Położenie i status formalnoprawny szkół podstawowych a dojazdy uczniów z suburbiów – przypadek Poznania. Rozwój Regionalny I Polityka Regionalna, (77), 221–234. https://doi.org/10.14746/rrpr.2025.77.13

Abstrakt

Relacje miasto–wieś stanowią istotny kontekst funkcjonowania placówek edukacyjnych, szczególnie dla urbanizujących się obszarów podmiejskich. Zachodzą tam nie tylko dynamiczne zmiany sieci szkolnych, ale również występują intensywne przepływy edukacyjne między przedmieściami a miastami centralnymi. Celem artykułu jest skupienie się na drugim z zagadnień i próba odpowiedzi – na podstawie studium przypadku Poznania – na pytania o wpływ położenia szkół w strukturze przestrzennej miasta oraz ich statusu formalnoprawnego (jako placówek publicznych albo niepublicznych) na kształtowanie się kierunków i wielkości dojazdów uczniów z terenów podmiejskich. Analizy wykorzystujące szczegółowe informacje z Systemu Informacji Oświatowej pozwoliły wykazać, że występuje związek położenia szkoły i kierunków napływu do niej uczniów z suburbiów. Wykryto również istotne różnice między placówkami publicznymi i niepublicznymi w tym zakresie.

https://doi.org/10.14746/rrpr.2025.77.13
PDF

Bibliografia

Bajerski A. 2011. Organizacja przestrzenna i funkcjonowanie usług edukacyjnych w aglomeracji poznańskiej. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.

Bajerski A. 2012. Przemieszczenia uczniów miedzy obwodami szkolnymi a zróżnicowanie wyników publicznych szkół podstawowych i gimnazjów. Przypadek Poznania. Studia Regionalne i Lokalne, 13(48): 62-76.

Bajerski A. 2014. Klasyfikacja typologiczna sieci szkół podstawowych w gminach Polski. Przegląd Geograficzny, 86(4): 541-566. DOI: https://doi.org/10.7163/PrzG.2014.4.5

Bajerski A. 2016. Struktura społeczno-przestrzenna, lokalna polityka edukacyjna a zróżnicowanie wyników egzaminacyjnych gimnazjów w dużym polskim mieście. Przykład Poznania. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 34: 119-130. DOI: https://doi.org/10.14746/rrpr.2016.34.08

Bajerski A. 2021. Osadniczo-ludnościowe uwarunkowania organizacji przestrzennej szkolnictwa podstawowego w Polsce. Ujęcie ilościowe. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.

Bajerski A., Kisiała W. 2023. Wybrane czynniki kształtujące natężenie dojazdów do różnych typów szkół ponadpodstawowych w Poznaniu. Czasopismo Geograficzne, 94(2): 289-306. DOI: https://doi.org/10.12657/czageo-94-12

Ball S.J. 2003. The risks of social reproduction: The middle class and education markets. London Review of Education, 1(3): 163-175. DOI: https://doi.org/10.1080/1474846032000146730

Barczykowska A. 2021. (Niby) idylla przedmieścia – rozważania o szansach i barierach w procesie socjalizacji dzieci i młodzieży. Społeczeństwo. Edukacja. Język, 14: 19-39.

Bartosiewicz B. 2012. Powiązania społeczne w Łódzkim Obszarze Metropolitalnym. Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, 147: 83-103.

Beim M. 2007. Modelowanie procesu suburbanizacji w aglomeracji poznańskiej z wykorzystaniem sztucznych sieci neuronowych i automatów komórkowych. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań (rozprawa doktorska).

Bul R. 2024. Dojazdy do szkół w województwie wielkopolskim w roku szkolnym 2022/23. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 72: 231-259. DOI: https://doi.org/10.14746/rrpr.2024.72.13

Bul R., Walaszek M. 2015. Dojazdy do pracy i szkół jako podstawowe kryterium delimitacji obszarów funkcjonalnych miast. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 29: 119-138. DOI: https://doi.org/10.14746/rrpr.2015.29.09

Burdick-Will J., Logan J.R. 2017. Schools at the rural-urban boundary: Blurring the divide? The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 672(1): 185-201. DOI: https://doi.org/10.1177/0002716217707176

Falski M. 1925. Materjały do projektu sieci szkół powszechnych: na obszarze województw: warszawskiego, łódzkiego, kieleckiego, lubelskiego i białostockiego oraz m. st. Warszawy. Książnica-Atlas, Warszawa.

Guzik R. 2003. Przestrzenna dostępność szkolnictwa ponadpodstawowego. Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Holme J.J., Frankenberg E., Diem S., Welton A.D. 2013. School choice in suburbia: The impact of choice policies on the potential for suburban integration. Journal of School Choice, 7(2): 113-141. DOI: https://doi.org/10.1080/15582159.2013.789293

Hoxby C.M. 2002. How school choice affects the achievement of public school students. [W:] P.T. Hill (red.), Choice with equity. Hoover Institution Press, Stanford, s. 141-178.

Jackson K.T. 1987. Crabgrass frontier: The suburbanization of the United States. Oxford University Press, New York, Oxford.

Jurkowski W., Ilnicki D. 2025. Dojazdy do szkół ponadpodstawowych we Wrocławiu. Czasopismo Geograficzne, 96(2): 295-321. DOI: https://doi.org/10.12657/czageo-96-13

Kunstler J.H. 1994. Geography of nowhere: The rise and decline of America’s man-made landscape. Simon and Schuster, Chicago.

Mazurowska A. 2021. Uwarunkowania wyboru prywatnej szkoły podstawowej przez rodziców z klasy średniej. Wybrane konteksty. Roczniki Nauk Społecznych, 49(4): 47-63. DOI: https://doi.org/10.18290/rns21494.6

Ormicki W. 1932. Badania sfery wpływu w geografii miast. Wiadomości Geograficzne, 10: 84-87.

Piwowarski R. 1992. Sieć szkolna a dostępność kształcenia. Wydawnictwo Naukowe PWN, ­Warszawa.

Piwowarski R. 2006. Edukacja z perspektywy lokalnej i międzynarodowej. Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa.

Rokicka M., Sztanderska U. 2013. Cechy społeczno-ekonomiczne rodziny a ponoszenie wydatków na prywatne dobra i usługi edukacyjne. Edukacja, 121(1): 7-23.

Walaszek M. 2013. Dostępność placówek edukacyjnych w gminach Aglomeracji Poznańskiej. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica, 15(3): 167-192. DOI: https://doi.org/10.18778/1508-1117.15.11

Walaszek M. 2016. Dostępność przestrzenna szkół oraz warunki i wyniki nauczania w aglomeracji poznańskiej. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.

Wysocka D., Biegańska J., Grzelak-Kostulska E. 2022. Identyfikacja i ocena głównych problemów rozwoju strefy podmiejskiej w dokumentach strategicznych i planistycznych gmin powiatów bydgoskiego i toruńskiego. Czasopismo Geograficzne, 93(1): 83-106. DOI: https://doi.org/10.12657/czageo-93-04

Xiang L., Stillwell J. 2023. Rural-urban educational inequalities and their spatial variations in China. Applied Spatial Analysis and Policy, 16(2): 873-896. DOI: https://doi.org/10.1007/s12061-023-09506-1

Zbróg Z. 2010. Dynamika rozwoju niepublicznych szkół podstawowych. Forum Oświatowe, 43(2): 143-159.