Słowa kluczowe
nieobecność w pracy spowodowana opieką nad dziećmi
ekonomia zdrowia
rynek pracy
analiza przestrzenno-czasowa
GIS
Jak cytować
Abstrakt
Głównym celem badania było określenie różnicy pomiędzy płciami w absencjach chorobowych z tytułu opieki nad dziećmi w Polsce oraz analiza ich zróżnicowania przestrzennego i czasowego. Zastosowano dane statystyczne ZUS dla lat 2019 i 2024 na poziomie powiatów, wykorzystując metody GIS, eksploracyjną analizę danych przestrzennych oraz testy statystyczne, m.in. współczynnik korelacji Pearsona, test t dla prób zależnych i test Dunna. Wyniki wskazują na znaczne i pogłębiające się różnice między kobietami a mężczyznami – kobiety są wielokrotnie bardziej obciążone. Zjawisko to nasila się w północnych i wschodnich regionach kraju.
Finansowanie
We gratefully acknowledge the Statistical Research Division in the Department of Statistics and Actuarial Projections of the Social Insurance Institution (Wyd- ział Badań Statystycznych w Departamencie Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) for making the data used in this research available.
Bibliografia
Anselin L. 1995. Local indicators of spatial association – LISA. Geographical Analysis, 27(2): 93-115. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1538-4632.1995.tb00338.x
Australian Institute of Health and Welfare. 2023. Informal carers (https://www.aihw.gov.au/reports/australias-welfare/informal-carers).
Boye K. 2019. Care more, earn less? The association between care leave for sick children and wage among Swedish parents. Work, Employment & Society, 33(6): 983-1001. DOI: https://doi.org/10.1177/0950017019868138
Byker T., Patel E., Ramnath S. 2023. Who cares? Paid sick leave mandates, caregiving, and gender. Working Paper No. WP 2023-14. Federal Reserve Bank of Chicago DOI: https://doi.org/10.21033/wp-2023-14
Dz.U. z 2025 r. poz. 501. 2025. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 marca 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20250000501/O/D20250501.pdf).
Field A. 2018. Discovering statistics using IBM SPSS statistics. 5th ed. SAGE Publications, London.
Gates A.B., Pacheco D., Mejía A., Varquez C., Martínez E., Dillard D.C. 2020. Exploring conflicts between work and care: Vulnerable populations and paid family leave. Families in Society: The Journal of Contemporary Social Services, 101: 353-367. DOI: https://doi.org/10.1177/1044389419863258
Josten E.J.C., Verbakel E., de Boer A.H. 2024. A longitudinal study on the consequences of the take-up of informal care on work hours, labour market exit and workplace absenteeism due to illness. Ageing and Society, 3: 495-518 DOI: https://doi.org/10.1017/S0144686X22000204
Le Gallo J., Ertur C. 2003. Exploratory spatial data analysis of the distribution of regional per capita GDP in Europe, 1980-1995. Papers in Regional Science, 82(2): 175-201. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1435-5597.2003.tb00010.x
Nadash P. 2022. The implications of the Build Back Better Bill for aging health policy. Innovation in Aging, 6(Suppl 1): 36 DOI: https://doi.org/10.1093/geroni/igac059.137
National Research Council (US) Committee on the Role of Human Factors in Home Health Care. 2010. The role of human factors in home health care: Workshop summary (Chapter 7). National Academies Press (US) (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK210048/).
OECD. 2019. Enabling women’s economic empowerment: New approaches to unpaid care work in developing countries. OECD Publishing, Paris
Oliva-Moreno J., Lopez-Bastida J., Montejo-Gonzalez A.L., Osuna-Guerrero R., Duque-Gonzalez B. 2009. The socio-economic costs of mental illness in Spain. European Journal of Health Economics, 10: 361-369. DOI: https://doi.org/10.1007/s10198-008-0135-0
Samtleben C., Müller K.-U. 2022. Care and careers: Gender (in)equality in unpaid care, housework and employment. Research in Social Stratification and Mobility, 77: 100659 DOI: https://doi.org/10.1016/j.rssm.2021.100659
Schofield D., Zeppel M.J.B., Tanton R., Veerman J.L., Kelly S.J., Passey M.E., Shrestha R.N. 2022. Individual and national financial impacts of informal caring for people with mental illness in Australia, projected to 2030. BJPsych Open, 8(4): e136 DOI: https://doi.org/10.1192/bjo.2022.540
Social Insurance Institution. 2018. Prawo do zasiłku opiekuńczego i okres przysługiwania [The right to care allowance and the period of entitlement] (https://www.zus.pl/swiadczenia/zasilki/zasilek-opiekunczy/prawo-do-zasilku-i-okres-przyslugiwania).
Spijker J.J.A., van Damme M., Arpino B. 2025. The impact of providing intensive care and practical help in mid-life on employment transitions in Europe. European Journal of Ageing, 22: 21 DOI: https://doi.org/10.1007/s10433-025-00857-x
Stephenson E. 2020. Beyond FMLA: Making the case for state-level paid family leave, the path to policy adoption. Innovation in Aging, 4(Suppl 1): 721-722 DOI: https://doi.org/10.1093/geroni/igaa057.2553
Thomas Hebdon M.C., Phan C.T., Phillips C., Wan S., Doyon K., Gray T., Johnson L., Fischer S.M. 2022. Ethical and policy implications of financial burden in family caregivers. Journal of Hospice & Palliative Nursing, 24(5): E226-E232 DOI: https://doi.org/10.1097/NJH.0000000000000887
Tobler W.R. 1970. A computer movie simulating urban growth in the Detroit region. Economic Geography, 46: 234-240. DOI: https://doi.org/10.2307/143141
Washington T., Feinberg L.F. 2020. The experience of working family caregivers: Implications for a national paid leave policy. Innovation in Aging, 4(Suppl 1): 721 DOI: https://doi.org/10.1093/geroni/igaa057.2550
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Agata Żółtaszek, Karolina Lewandowska-Gwarda
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.