Słowa kluczowe
osiedle mieszkaniowe
forma urbanistyczna
udogodnienia miejskie
Jak cytować
Abstrakt
Powojenne osiedla blokowe stanowią powszechną przestrzeń mieszkaniową w Polsce. Celem artykułu jest zatem eksploracja roli formy urbanistycznej takich osiedli w kształtowaniu jakości życia ich mieszkańców. Badaniu porównawczemu poddano dwa łódzkie osiedla – Radogoszcz Zachód i Radogoszcz Wschód – które powstały odpowiednio na założeniach modernizmu i postmodernizmu. Badanie objęło kwerendy terenową i kameralną oraz ankietę. Ujawniło ono znaczące różnice w formie urbanistycznej obu osiedli, a zarazem względnie zbliżone, obiektywne warunki kształtowania jakości życia na ich obszarze. Z kolei formę urbanistyczną oraz aspekty subiektywnej jakości życia oceniono korzystniej na osiedlu postmodernistycznym w porównaniu z modernistycznym. Oceny aspektów jakości życia nieodnoszących się wprost do przestrzeni mieszkaniowej okazały się niemal identyczne wśród mieszkańców obu osiedli.
Bibliografia
Adamus J., Przygodzki Z. 2022. Ekonomiczna wartość przestrzeni publicznych. Kapitał, wycena, zarządzanie. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Arundel R., Ronald R. 2017. The role of urban form in sustainability of community: The case of Amsterdam. Environment and Planning B: Urban Analytics and City Science, 44(1): 33-53.
Bamberski M. 2024. Struktura urbanistyczna wybranych łódzkich osiedli mieszkaniowych z lat 1950-1990 wyrazem zmieniających się metod kształtowania przestrzeni. Builder, 03(320): 45-51.
Borys T. 2015. Typologia jakości życia i pomiar statystyczny. Wiadomości Statystyczne, 650(7): 1-18.
Clifton K., Ewing R., Knaap G.-J., Song Y. 2008. Quantitative analysis of urban form: A multidisciplinary review. Journal of Urbanism, 1(1): 17-45.
Cymer A. 2018. Architektura w Polsce 1945-1989. Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki, Warszawa.
Czepkiewicz M., Jankowski P. 2015. Analizy przestrzenne w badaniach nad jakością życia w miastach. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 77(1): 101-117.
Dyczkowski A. (red.) 1998. Nowy leksykon PWN. T. 1. Polskie Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Europejska Rada Urbanistów. 2003. Nowa Karta Ateńska. Wizja miast XXI wieku. Towarzystwo Urbanistów Polskich, Warszawa.
Gałuszka J. 2022. Beyond the decay? Positive patterns in the development of a large housing estate: The case of Olechów-Janów district in Łódź, Poland. Urban Research & Practice, 15(2): 169-193.
Gehl J. 2014. Miasta dla ludzi. Wydawnictwo RAM, Kraków.
Groeger L. 2018. Środowisko mieszkaniowe a przestrzeń mieszkaniowa. Space- Society-Economy, 26: 7-36.
Jacobs J. 2014. Śmierć i życie wielkich miast Ameryki. Fundacja Centrum Architektury, Warszawa.
Jenks M., Jones C. (red.) 2010. Dimensions of the Sustainable City. Springer, New York-Dordrecht-Heidelberg.
Jopek D. 2018. Czynniki kształtujące przestrzenną formę miasta. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 42: 81-89.
Krier L. 2011. Architektura wspólnoty. Wydawnictwo Słowo/Obraz Terytoria, Gdańsk.
Kaczmarek P. 2021. Przestrzenny wymiar dogęszczania zabudowy na wielkich osiedlach mieszkaniowych w Poznaniu po 1989 roku. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 14(57): 147-160.
Kropf K. 2009. Aspects of urban form. Urban Morphology, 13(1): 105-120.
Le Corbusier 2017. Karta ateńska. Fundacja Centrum Architektury, Warszawa.
Lorens P., Mironowicz I. (red.) 2013. Wybrane teorie współczesnej urbanistyki. Politechnika Gdańska, Gdańsk.
Mehta V., Nogalski S. 2025. Suburban camouflage in urban neighbourhoods: New building typologies and their impact on social life of residential streets. Journal of Urban Design, 30(5): 573-599.
Misiak J., Hanzl M. 2021. Evaluation of the Quality of Life. Case Studies of Modernist Housing Estates in Baluty, Lodz. [W:] A. Feliciotti, M. Fleischmann (red.), Urban Form and the Sustainable and Prosperous City. International Seminar on Urban Form, Glasgow, s. 755-767.
Montgomery C. 2014. Happy City. Transforming Our Lives Through Urban Design. Farrar, Straus and Giroux, New York.
Moreno C., Allam Z., Chabaud D., Gall C., Prationg F. 2021. Introducing the “15-Minute City”: Sustainability, Resilience and Place Identity in Future Post-Pandemic Cities. Smart Cities, 4(1): 93-111.
Mouratidis K. 2018. Is compact city livable? The impact of compact versus sprawled neighbourhoods on neighbourhood satisfaction. Urban Studies, 55(11): 2408-2430.
Mularska-Kucharek M., Szafrańska E. 2016. Selected Aspects of the Quality of Life of the Inhabitants of Large Housing Estates in Lodz. Socio-Spatial Context. Studia Regionalia, 45: 60-78.
NIAiU b.d. – a. Forma (Archipedia: https://ade.niaiu.pl/archipediapl/forma; dostęp: 15.01.2026).
NIAiU b.d. – b. Funkcja (Archipedia: https://ade.niaiu.pl/pl/archipedia/funkcja; dostęp: 15.01.2026).
Nichols Clark T. (red.) 2011. The City as an Entertainment Machine. Lexington Books, Plymouth.
Nowak M., Siatkowski A. 2021. Modernistyczne sąsiedztwo wielkomiejskie na tle innych form zamieszkania. Wybrane przykłady. Konwersatorium Wiedzy o Mieście, 34(6): 27-40.
Oktay D. 2023. Influences of urban design on perceived social attributes and quality of life: A comparative study in two English neighbourhoods. Urban Design International, 28(4): 304-319.
PQStat. 2022. Test U Manna-Whitneya. PQStat-Baza Wiedzy (https://manuals.pqstat.pl/statpqpl:porown2grpl:nparpl:mwpl; dostęp: 19.01.2026).
Sim D. 2019. Soft City. Building Density for Everyday Life. Island Press, Washington.
Słodczyk J. 2001. Przestrzeń miasta i jej przeobrażenia. Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole.
Sokołowicz M.E. 2017. Udogodnienia miejskie – element publicznego wymiaru zasobów mieszkaniowych. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica, 332: 125-143.
Springer F. 2020. Wanna z kolumnadą. Reportaże o polskiej przestrzeni. Wydawnictwo Karakter, Kraków.
Sumlet W. 2012. Skala ludzka w architekturze i przestrzeni mieszkaniowej. Czasopismo Techniczne. Architektura, 109(29): 151-161.
Szafrańska E. 2016. Wielkie osiedla mieszkaniowe w mieście postsocjalistycznym. Geneza, rozwój, przemiany, percepcja. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Szołtysek J., Otręba R. 2015. Wieloaspektowa analiza czynników kształtujących poczucie jakości życia w mieście – jako przesłanka tworzenia polityki logistycznej miasta. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 383: 166-186.
Tarbatt J., Tarbatt C.S. 2020. The Urban Block. A Guide for Urban Designers, Architects and Town Planners. RIBA Publishing, London.
Urban F. 2020. Postmodernism and socialist mass housing in Poland. Planning Perspectives, 35(1): 27-60.
Urząd Miasta Łodzi b.d. Podział środków w ramach ŁBO. Łódzki Budżet Obywatelski (https://uml.lodz.pl/budzet-obywatelski/lbo-2026/2027/podzial-srodkow-w-ramach-lbo/; dostęp: 19.01.2026).
Wróblewski W. 2012. Słownik terminów urbanistycznych. [W:] E.M. Boryczka, M.E. Sokołowicz, W. Wróblewski, J. Zasina (red.), Poradnik dla uczestników Warsztatów „pO KOLEI. Czas na Łódź!”. Katedra Gospodarki Regionalnej i Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 20-37.
Wróblewski W., Zasina J. 2022. Urbanistyka współczesna. Wybrane nurty oraz przykłady ich realizacji. [W:] E.M. Boryczka (red.), Przekształcenia współczesnych miast. Wybrane nurty i instrumenty. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 11-42.
Zadrożniak M. 2016. Jakość życia w mieście. [W:] A. Nowakowska, Z. Przygodzki, A. Rzeńca (red.), EkoMiasto#Społeczeństwo. Zrównoważony, inteligentny i partycypacyjny rozwój miasta. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 21-38.
Zasina J., Wróblewski W. 2016. Piesza dostępność udogodnień a struktura przestrzenna starzejącego się miasta. Studia Ekonomiczne Regionu Łódzkiego, 21: 165-176.
Żelazowski K., Kucharska-Stasiak E., Miklaszewska A., Wieteska-Rosiak B. 2022. The Housing Satisfaction of Polish Households and Its Determinants. Critical Housing Analysis, 9(2): 30-42.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Paulina Zglińska, Jakub Zasina
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.