Abstrakt
W obliczu narastających wyzwań związanych ze zmianami klimatycznymi, degradacją gleb oraz rosnącym zapotrzebowaniem na żywność, rolnictwo cyfrowe stanowi kluczowy element transformacji sektora rolnego w kierunku zrównoważonego rozwoju. Celem artykułu jest zaprezentowanie koncepcji rolnictwa cyfrowego oraz wskazanie możliwości zastosowania innowacyjnych technologii w sektorze rolnym. W opracowaniu uwypuklono aktualne trendy i stan cyfryzacji rolnictwa w Polsce. Zwrócono uwagę na założenia, cele, wytyczne dla systemów rolnictwa cyfrowego formułowane w deklaracjach i dokumentach strategicznych. Zobrazowano innowacyjne, cyfrowe technologie stosowane w produkcji rolnej, korzyści z nich wynikające oraz bariery utrudniające ich wdrażanie. Kluczowe działania przyspieszające proces cyfryzacji w sektorze rolnym to wsparcie finansowe, edukacja oraz integracja nowych technologii z istniejącą infrastrukturą gospodarstw rolnych.
Bibliografia
Almalki F.A., Othman Soufiene B., Alsamhi S.H., Sakli H. 2021. A low-cost platform for environmental smart farming monitoring system based on IoT and UAVs. Sustainability, 13(11): 5908. DOI: https://doi.org/10.3390/su13115908
Berckmans D. (red.) 2022. Advances in precision livestock farming. Burleigh Dodds Science Publishing, Cambridge. DOI: https://doi.org/10.19103/AS.2021.0090
Bombik A., Rymuza K. 2022. Wykorzystanie nowoczesnych technologii w optymalizacji produkcji polowej. [W:] A. Bombik (red.). Wybrane aspekty agrotechniczne i ekonomiczne współczesnego rolnictwa. Uniwersytet w Siedlcach, Siedlce, s. 45-62.
Deklaracja w sprawie inteligentnej i zrównoważonej przyszłości cyfrowej dla europejskiego rolnictwa i obszarów wiejskich. 2019. Komisja Europejska, Bruksela.
Cordel P. 2021. Overcoming barriers to uptake of Digital Agriculture by farmers. Report (https://www.h2020fairshare.eu/wpcontent/uploads/2023/03/FAIRshare_D3.6_Overcoming_barriers_to_uptake_of_DA_by_farmers_FINAL.pdf).
Dhanaraju M., Chenniappan P., Ramalingam K., Pazhanivelan S., Kaliaperumal R. 2022. Smart Farming: Internet of Things (IoT)-Based Sustainable Agriculture. Agriculture, 12(10): 1-26. DOI: https://doi.org/10.3390/agriculture12101745
Dibbern T., Santos Romani L.A., Silveira Massruh S.M.F. 2024. Main drivers and barriers to the adoption of digital agriculture technologies. Smart Agricultural Technology, 8: 1-10. DOI: https://doi.org/10.1016/j.atech.2024.100459
Ekielski A., Żelaziński T. 2021. Sztuczna inteligencja w rolnictwie 4.0. Technika Rolnicza Ogrodnicza Leśna, 1: 17-20.
Ekielski A., Pomianek B., Walczak J., Skudlarski J., Zeyland J., Hryhorowicz M. 2023. Precyzyjne i inteligentne rolnictwo – stan i perspektywy wdrażania. Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa, Warszawa.
Escribà-Gelonch M., Liang S., van Schalkwyk P., Fisk I., van Duc Long N., Hessel V. 2024. Digital twins in agriculture: Orchestration and applications. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 72(19): 10737-10752. DOI: https://doi.org/10.1021/acs.jafc.4c01934
Farooq M.S., Riaz S., Abid A., Umer T., Zikria Y.B. 2020. Role of IoT Technology in Agriculture. A Systematic Literature Review. Electronics, 9(2): 319. DOI: https://doi.org/10.3390/electronics9020319
Figiel S. 2019. Rynki rolne i żywnościowe w dobie innowacji cyfrowych. IERiGŻ-PIB, Warszawa.
Garske B., Bau A., Ekardt F. 2021. Digitalization and AI in European agriculture: A strategy for achieving climate and biodiversity targets? Sustainability, 13(9): 1-21. DOI: https://doi.org/10.3390/su13094652
Gebresenbet G., Techane B., Patterson D., Henrik P., Fischer B., Mandaluniz N., Chirici G., Zacepins A., Komasilovs V., Pitulach T., Nasirahmadi A. 2023. A concept for application of integrated digital technologies to enhance future smart agricultural systems. Smart Agricultural Technology, 5: 1-12. DOI: https://doi.org/10.1016/j.atech.2023.100255
Hrustek L. 2020. Sustainability driven by agriculture through digital transformation. Sustainability, 12(20): 8596. DOI: https://doi.org/10.3390/su12208596
Idoje G., Dagiuklas T., Iqbal M. 2021. Survey for smart farming technologies. Challenges and issues. Computers & Electrical Engineering, 92: 107104. DOI: https://doi.org/10.1016/j.compeleceng.2021.107104
IMAS AGRI. 2021. Technologie cyfrowe w rolnictwie- przede wszystkim w dużych gospodarstwach [Digital technologies in agriculture- especially on large farms]. Raport (https://imas.pl/wp-content/uploads/2021/02/IMAS_Agri-Technologie-cyfrowe.pdf).
Jacoby M., Usländer T. 2020. Digital twin and internet of things – Current standards landscape. Applied Sciences, 10(18): 6519. DOI: https://doi.org/10.3390/app10186519
Kaushal S., Kumar S., Tabrez S. 2022. Artificial intelligence in agriculture international. Journal of Science and Research, 11(5): 1682-1688. DOI: https://doi.org/10.21275/SR22524180634
Kiniorska I., Brambert P., Kamińska W. 2021. Inteligentne rozwiązania technologiczne w działalności rolniczej. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 55: 45-66. DOI: https://doi.org/10.14746/rrpr.2021.55.05
Kit F. 2017. What next for farm robotics? Future Farming, 4: 13-15.
Kleen J.L., Guatteo R. 2023. Precision livestock farming: What does it contain and what are the perspectives? Animals, 13(5): 779. DOI: https://doi.org/10.3390/ani13050779
Klepacki B. 2020. Precision farming as an element of the 4.0 industry economy. Annals of the Polish Association of Agricultural and Agribusiness Economists, 22(3): 119-128. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.3572
Knierim A., Kernecker M., Erdle K., Kraus T., Borges F., Wurbs A. 2019. Smart farming technology innovations – Insights and reflections from the German Smart-AKIS hub. NJAS-Wageningen. Journal of Life Sciences, 90-81 (1): 1-10. DOI: https://doi.org/10.1016/j.njas.2019.100314
Kobus-Cisowska J., Dziedziński M. 2023. Możliwości i wyzwania zastosowania cyfryzacji w rozwoju zrównoważonego, inteligentnego rolnictwa na przykładzie produkcji roślinnej. Zagadnienia Doradztwa Rolniczego, 2(112): 28-41.
Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Europejski Zielony Ład. Komisja Europejska. COM (2019) 640 final.
Kosior K. 2023. Projekty badawczo-rozwojowe na rzecz rolnictwa cyfrowego w Polsce. Annals of the Polish Association of Agricultural and Agribusiness Economists, 25(1): 124-139. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.2309
Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności – KPO. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/media/109762/KPO.pdf; dostęp: 20.10.2025).
Kramarz P., Runowski H. 2025. Possibilities of using digital technologies in agriculture in areas with high agrarian fragmentation. Precision Agriculture, 26(3): 2648. DOI: https://doi.org/10.1007/s11119-025-10244-2
Luyckx M., Reins L. 2022. The future of farming: The (non)-sense of big data predictive tools for sustainable EU agriculture. Sustainability, 14(20): 12968. DOI: https://doi.org/10.3390/su142012968
Lorencowicz E. 2018. Cyfrowe rolnictwo – cyfrowe zarządzanie. Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu, 20(4): 104-110.
Nie J., Yang B. 2021. A Detailed Study on GPS and GIS Enabled Agricultural Equipment Field Position Monitoring system for Smart Farming. Scalable Computing. Practice and Experience, 22(2): 171-181. DOI: https://doi.org/10.12694/scpe.v22i2.1882
Pawar J., Sonavale R., Sarkale P.S. 2024. Transforming cattle farming with artificial intelligence: Innovations, applications, and implications for precision livestock management and sustainable agriculture practices. Revista Electrónica de Veterinaria, 25(1): 525-540.
Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej UE na lata 2023-2027. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (https://www.gov.pl/web/rolnictwo/plan-strategiczny-dla-wspolnej-polityki-rolnej-nalata--2023-2027; dostęp: 20.10.2025).
Podstawka M. 2025. Wykorzystanie sztucznej inteligencji w rolnictwie. Ubezpieczenia w Rolnictwie – Materiały i Studia, 1(83): 251-263. DOI: https://doi.org/10.48058/urms/83.2025.9
Pulley J., Claflin K., Thompson A. 2025. A Review of Virtual Reality Applications in Agriculture Education and Recommendations for Future Research. Journal of Agricultural Education, 66(3): 15. DOI: https://doi.org/10.5032/jae.v66i3.3195
Runowski H. 2020. Digitalization in agriculture – development opportunities and barriers. [W:] J. Paliszkiewicz (red.), Management and information technology: New challenges. Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Warszawa, s. 71-84.
Runowski T. 2021. Digitalizacja, cyfryzacja i transformacja cyfrowa – dylematy terminologiczne. [W:] M. Matejun, M. Szczepańczyk (red.), Nowoczesne zarządzanie. Koncepcje i instrumenty. Politechnika Łódzka, Łódź, s. 129-141.
Runowski H., Kramarz P. 2025. Trust in artificial intelligence in agriculture. [W:] J. Paliszkiewicz, J. Gołuchowski (red.), Trust and Artificial Intelligence: Development and Application of AI Technology. Routledge. s. 229-241. DOI: https://doi.org/10.4324/9781032627236-21
Quy V.K., Hau N.V., Anh D.V., Quy N.M., Ban N.T., Lanza S., Randazzo G., Muzirafuti A. 2022. IoT-Enabled Smart Agriculture. Architecture, Applications and Challenges. Applied Sciences, 12(7): 3396. DOI: https://doi.org/10.3390/app12073396
Sanyaolu M., Sadowski A. 2024. The Role of Precision Agriculture Technologies in Enhancing Sustainable Agriculture. Sustainability, 16(15): 6668. DOI: https://doi.org/10.3390/su16156668
Secundo G., Schena R., Russo A., Schiavone F., Shams R. 2022. The impact of digital technologies on the achievement of the sustainable development goals: evidence from the agri-food sector. Total Quality Management & Business Excellence, 17: 1-17. DOI: https://doi.org/10.1080/14783363.2022.2065981
Sharma V., Tripathi A.K., Mittal H. 2022. Technological revolutions in smart farming: Current trends, challenges & future directions. Computers and Electronics in Agriculture, 201: 107217. DOI: https://doi.org/10.1016/j.compag.2022.107217
Stępień S., Smędzik-Ambroży K., Polcyn J., Kwiliński A., Maican I. 2023. Are small farms sustainable and technologically smart? Evidence from Poland, Romania, and Lithuania. Central European Economic Journal, 10(57): 116-132. DOI: https://doi.org/10.2478/ceej-2023-0007
Strategia „Od pola do stołu” na rzecz sprawiedliwego, zdrowego i przyjaznego dla środowiska systemu żywnościowego. Komisja Europejska. COM(2020) 381 final.
Subeesh A., Mehta C.R. 2021. Automation and digitization of agriculture using artificial intelligence and internet of things. Artificial Intelligence in Agriculture, 5: 278-229. DOI: https://doi.org/10.1016/j.aiia.2021.11.004
Subeesh A., Chauhan N. 2026. Agricultural digital twin for smart farming: A review. Green Technologies and Sustainability, 4(2): 100299. DOI: https://doi.org/10.1016/j.grets.2025.100299
Szymańska E.J., Krasnodębski A., Bilik A. 2026. Regional Differentiation of Precision Agriculture in Poland – Economic Aspects and Limitations of Its Development. Sustainability, 18(7): 3342. DOI: https://doi.org/10.3390/su18073342
Trendov N.M., Varas S., Zeng M. 2019. Digital technologies in agriculture and rural areas. Briefing paper. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
TSIC-RoC-19517: Cyfrowa transformacja rolnictwa w Polsce, Raport 7: Raport końcowy. 2025. European Union, Bruksela, Belgia.
Tzounis A., Katsoulas N., Bartzanas T., Kittas C. 2017. Internet of things in agriculture, recent advances and future challenges. Biosystems Engineering, 164: 31-48. DOI: https://doi.org/10.1016/j.biosystemseng.2017.09.007
Venkatesan R., Kathrine G.J.W., Ramalakshmi K. 2018. Internet of Things Based Pest Management Using Natural Pesticides for Small Scale Organic Gardens. Journal of Computational and Theoretical Nanoscience, 15(9-10): 2742-2747. DOI: https://doi.org/10.1166/jctn.2018.7533
Wiliński W., Księżopolski K. 2025. Zastosowania rozwiązań Agritech w rolnictwie i ich wpływ na rozwój ubezpieczeń rolnych – rekomendacje dla Polski. Ubezpieczenia w Rolnictwie – Materiały i Studia, 1(83): 127-145. DOI: https://doi.org/10.48058/urms/83.2025.5
Żmija D. 2025. Kierunki transformacji cyfrowej sektora rolnego w Polsce i jej scenariusze w perspektywie do 2050 roku. Difin, Warszawa.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Gabriela Czapiewska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.