Percepcja zmian klimatu i działań adaptacyjnych na poziomie lokalnym: wyniki badań ankietowych mieszkańców gminy Kruszwica
Okładka czasopisma Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, tom 19, nr 79, rok 2026, tytuł Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
PDF

Słowa kluczowe

zmiana klimatu
adaptacja do zmian klimatu
świadomość ekologiczna
badania ankietowe

Jak cytować

Pacuk, M., & Gołdyn, M. (2026). Percepcja zmian klimatu i działań adaptacyjnych na poziomie lokalnym: wyniki badań ankietowych mieszkańców gminy Kruszwica. Rozwój Regionalny I Polityka Regionalna, 19(79), 185–202. https://doi.org/10.14746/rrpr.2026.79.11

Abstrakt

Zmiany klimatu mają charakter globalny. Jednocześnie manifestują się lokalnie różnorodnymi konsekwencjami, które coraz silniej oddziałują na lokalne społeczności. Przeprowadzone w 2024 r. badania ankietowe dowiodły, że mieszkańcy gminy Kruszwica wykazują się świadomością na temat zmian klimatu oraz adaptacji do nich, jednak brakuje z ich strony inicjatywy do podejmowania skutecznych działań na rzecz dostosowywania się oraz ograniczania negatywnych skutków tego zjawiska. Wiele osób wskazuje, że zmiany klimatu są zjawiskiem stanowiącym jedno z kluczowych wyzwań współczesnego świata i konieczne jest podjęcie działań łagodzących oraz dostosowujących, zaczynając od globalnego poziomu zarządzania, a kończąc na lokalnym. Mieszkańcy dostrzegają, że gmina Kruszwica stanowi obszar szczególnie narażony na zjawisko zmian klimatu, a konsekwencje w postaci suszy i fal upałów już dziś wpływają negatywnie na codzienne funkcjonowanie lokalnej społeczności.

https://doi.org/10.14746/rrpr.2026.79.11
PDF

Bibliografia

Adams R.M., Hurd B.H., Lenhart S., Leary N. 1998. Effects of global climate change on agriculture: an interpretative review. Climate Research, 11: 19-30.

Attribution of extreme weather events in the context of climate change. 2016. The National Academies Press, Washington, DC.

Bank Danych Lokalnych. Główny Urząd Statystyczny (https://bdl.stat.gov.pl/bdl/start; dostęp: 10.07.2025).

Baza Danych Obiektów Topograficznych (BDOT10k). 2024. (https://www.geoportal.gov.pl/pl/dane/baza-danych-obiektow-topograficznych-bdot10k/; dostęp: 25.05.2025).

Bąk B. 2003. Warunki klimatyczne Wielkopolski i Kujaw. Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie, 3: 11-38.

Boero R., Bianchini L., Pasqualini D. 2015. Vulnerability and adaptation to severe weather events in the American southwest. Weather and Climate Extremes, 8: 12-25.

Bokwa A., Kicińska B., Kurowski Ł., Wieczorek L. 2022. Zmiana klimatu jako wyzwanie edukacyjne. Czasopismo Geograficzne, 93(4): 703-730.

Burchard-Dziubińska M. 2016. Adaptacja terenów zurbanizowanych do zmian klimatu. [W:] A. Rzeńca (red.), EkoMiasto# Środowisko. Zrównoważony, inteligentny i partycypacyjny rozwój miasta. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 143-163.

Burchardt L. 1996. Hydrobiologiczne prognozy przyszłości jezior Gopło i Lednica. Studia Lednickie, 4: 89-102.

Dubel A. 2015. Efektywna logistyka jako narzędzie adaptacji do zmian klimatycznych. Logistyka, 4: 8799-8804.

Dymnicka M., Starosta P., Załęcki J. 2023. Społeczny wymiar adaptacji do zmian klimatu w środowisku miejskim na przykładzie Gdańska. Przegląd Socjologiczny, 72(3): 197-216.

Geist J. 2011. Integrative freshwater ecology and biodiversity conservation. Ecological Indicators, 11: 1507-1516.

Głogowska M., Pawlak J. 2015. Adaptation to climate change as a task for local authorities/Adaptacja do zmian klimatu jako zadanie władz lokalnych. Environmental Protection and Natural Resources, 26(3): 42-48.

Godlewska J., Sidorczuk-Pietraszko E. 2020. Analiza rozwiązań wprowadzanych w innych państwach europejskich w zakresie strategii, narzędzi prawnych i ekonomicznych pozwalających na przygotowanie gospodarki i społeczeństwa do zmian klimatu i przystosowanie do tych zmian. Klimada 2.0 (https://klimada2.ios.gov.pl/wp-content/uploads/2021/02/Raport-po-redakcji_wersja-koncowa.pdf; dostęp: 12.04.2025).

Gorgoń J., Gocko-Gomoła K. 2016. Woda w mieście jako czynnik wzmacniający jego odporność na zmiany klimatu. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Technicznej w Katowicach, 8: 31-44.

Griscom B.W. i in. 2017. Natural climate solutions. PNAS, 114(44): 1645-11650.

https://www.polskawliczbach.pl/gmina_Kruszwica

IPCC Synthesis report: climate change. 2014. Intergovernmental Panel on Climate Change.

IPCC Special report: climate change and land. 2019. Intergovernmental Panel on Climate Change.

IPCC Climate change: the physical science basis. 2021. Intergovernmental Panel on Climate Change.

IPCC Climate change: impacts, adaptation and vulnerability. 2022. Intergovernmental Panel on Climate Change.

Januchta-Szostak A. 2020. Błękitno-zielona infrastruktura jako narzędzie adaptacji miast do zmian klimatu i zagospodarowania wód opadowych. Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej, 37-74.

John H. i in. 2019. Green infrastructure handbook – conceptual and theoretical background, terms and definitions. Interreg Central Europe Project MaGICLandscapes, Dresden.

Karaczun Z.M., Kozyra J. 2020. Wpływ zmiany klimatu na bezpieczeństwo żywnościowe Polski. Wydawnictwo SGGW, Warszawa.

Karaczun Z.M., Bojanowski J., Zawieska J., Swoczyna B. 2022. Adaptacja do zmiany klimatu w programach ochrony środowiska małych i średnich polskich miast. Studia BAS, 3: 59-80.

Kaczmarek P.G. 2024. Wyzwania terytorializacji polityki rozwoju województwa wielkopolskiego związane z adaptacją i łagodzeniem zmian klimatu. Praca doktorska. Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań.

Kot R., Andrzejewski L. 2021. Pojezierze Żnińsko-Mogileńskie. [W:] A. Richling, J. Solon, A. Macias, J. Balon, J. Borzyszkowski, M. Kistowski (red.), Regionalna geografia fizyczna Polski. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, s. 188-189.

Kręgiel B., Jarosińska E. 2009. Obecny stan monitoringu zjawiska suszy w Polsce i na świecie. Czasopismo Techniczne. Środowisko, 106: 87-99.

Kundzewicz Z., Kozyra J. 2017. Wpływ zmian klimatu na rolnictwo w Polsce. [W:] Z. Kundzewicz, Ø. Hov, T. Okruszko (red.), Zmiany klimatu i ich wpływ na wybrane sektory w Polsce. Ridero, Poznań, s. 168-181.

Kurowski Ł., Rutecka-Góra J., Smaga P. 2022. Is knowledge on climate change a driver of consumer purchase decisions in Poland? The case of grocery goods and green banking. Journal of Cleaner Production, 369: 133444.

Kus M., Felski B. 2018. Zieleń w przestrzeni antropogenicznej jako element poprawy atrakcyjności społecznej i efektywność klimatycznej miasta. Przestrzeń, Ekonomia, Społeczeństwo, 14/II: 81-98.

Lackowska M., Swianiewicz P. 2017. Czynniki warunkujące preferencje i działania samorządów gminnych w Polsce w zakresie łagodzenia i adaptacji do zmian klimatycznych. Geographical Studies, 149: 55-80.

Lenart W. 2023. Zarys predykcji przemian klimatycznych na Kujawach i ziemi dobrzyńskiej. Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie, 36: 25-52.

Matczak P. 2008. Adaptacja do zmian klimatu. Kosmos, 57(3-4): 281-292.

Pieprzny S. 2024. Samorząd w XXI w. – nowe wyzwania w zakresie bezpieczeństwa lokalnego. [W:] P. Lisowski, R. Kusiak-Winter (red.), Administracja publiczna wobec procesów zmian XXI wieku. E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, s. 581-592.

Podręcznik adaptacji dla miast. Wytyczne do przygotowania Miejskiego Planu Adaptacji do zmian klimatu. 2023. Ministerstwo Środowiska. Klimada 2.0.

Program ochrony środowiska dla gminy Kruszwica na lata 2022-2025 z perspektywą do roku 2029. 2022. Urząd Miejski w Kruszwicy, Kruszwica.

Program ochrony środowiska dla miasta Inowrocławia na lata 2021-2024 z perspektywą na lata 2025-2028. 2020. Urząd Miasta Inowrocławia, Inowrocław.

Ramyar R., Ackerman A., Johnston D.M. 2021. Adapting cities for climate change through urban green infrastructure planning. Science Direct (https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S026427512100216X; dostęp: 12.04.2025).

Strategia rozwoju gminy Kruszwica na lata 2018-2028. Załącznik do uchwały nr III/29/2018 Rady Miejskiej w Kruszwicy z dnia 28 grudnia 2018.

Światowe Forum Ekonomiczne. 2024. Global Risks Report 2024 (https://www.weforum.org/publications/global-risks-report-2024/; dostęp: 13.03.2025).

Tomczyk A.M., Bednorz E. (red.) 2022. Atlas klimatu Polski (1991-2020). Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.

Trepińska J., Kopycki J. 2009. Zagrożenia wywołane zmianami klimatu w różnych dziedzinach życia człowieka i gospodarki. Problemy Ekologii, 13: 199-210.

Ustrnul Z., Czekierda D. 2009. Atlas ekstremalnych zjawisk meteorologicznych oraz sytuacji synoptycznych w Polsce. Atlas of extreme meteorological phenomena and synoptic situations in Poland. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, Warszawa.

Urząd Gminy Kruszwica. 2020. Dotacje celowe na zbiorniki retencyjne (https://www.gminakruszwica.pl/page/dotacje-celowe-na-zbiorniki-retencyjne; dostęp: 29.03.2025).

Wrzesiński D., Plewa K. 2020. Detekcja wzorców zmian w szeregach czasowych stanów wody jeziora Gopło w latach 1887-2015. [W:] D. Wrzesiński, R. Graf, A. Perz, K. Plewa (red.), Naturalne i antropogeniczne zmiany obiegu wody. Współczesne problemy i kierunki badań. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań, s. 193-209.

Zielona infrastruktura – zwiększanie kapitału naturalnego Europy. Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów. 2013.

Zimoch I. 2021. Metody oceny ryzyka w procesie zarządzania eksploatacją systemów zaopatrzenia w wodę w obliczu zmian klimatu. [W:] B. Kowalska (red.), Wpływ zmian klimatu na gospodarkę wodno-ściekową w aspekcie bezpieczeństwa zdrowotnego wody. Polska Akademia Nauk, Lublin, s. 67-88.