Abstract
The article examines the design and practice of 13 standalone green participatory budgets implemented in Poland between 2016 and 2024. The research combines a literature review with critical analysis of local regulations to identify good practices that advance procedural and distributive dimensions of environmental justice.
The study addresses three questions: (1) which local authorities adhere most and least closely to environmental-justice principles in their green participatory budgets; (2) which statutory and organisational arrangements most effectively enhance procedural and distributive justice; and (3) what shortcomings characterise the examined mechanisms and how these can be addressed to realise the full potential of green participatory budgets.
Findings show considerable variation in how rules are devised. On the whole, procedures in Łódź and Ustka align most strongly with the environmental-justice framework, while several municipalities struggle to satisfy even basic procedural or distributive criteria. Several good practices are highlighted, including consulting residents when drafting procedures (Łódź) and expe-rimenting with alternative vote aggregation methods to limit elite capture (Wieliczka).
Overall, existing rules contribute far more to procedural than to distributive justice. Yet, the key necessary improvement across all municipalities is the introduction of a distinct evaluative stage within participation schedules, enabling civil society to engage more actively in co-creating and revising the rules of participation.
References
Bogo R.S. 2025. The relationship between Participatory Budgeting and territorial justice: A theoretical and practical contribution. Cadernos Metrópole, 27(63)
Dolšak N., Prakash A. 2022. Three Faces of Climate Justice. Annual Review of Political Science, 25(1): 283-301
Epting S. 2020. Participatory Budgeting for Environmental Justice. Ethics, Policy & Environment, 23(1): 22-36
Falanga R., Verheij J., Bina O. 2021. Green(er) Cities and their citizens: Insights from the participatory budget of Lisbon. Sustainability, 13(15): 8243
Figueroa R., Mills C. 2001. Environmental Justice. [W:] D. Jamieson (red.), A Companion to Environmental Philosophy. Blackwell Publishers, Oxford, s. 426-438.
Gelauff L., Goel A. 2024. Rank, Pack, or Approve: Voting Methods in Participatory Budgeting. Proceedings of the International AAAI Conference on Web and Social Media, 18: 448-461
Gherghina S., Tap P. 2021. Ecology Projects and Participatory Budgeting: Enhancing Citizens’ Support. Sustainability, 13(19): 10561
Grygieńć J. 2024. Rola ekspertów i wiedzy eksperckiej w innowacjach demokratycznych. [W:] J. Podgórska-Rykała, P. Pospieszna (red.), Innowacje deliberatywne. Inspiracje dla teoretyków i praktyków. Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, s. 236-249.
Gulla B., Tucholska K., Ziernicka-Wojtaszek A. 2020. Psychologia kryzysu klimatycznego. Uniwersytet Jagielloński, Kraków.
Maleszyk P., Wetoszka P. 2024. On a way to collaborative urban climate policy. Do participatory budget voters care about climate change? Urban Development Issues, 75: 45-56
Marković Đ., Gvozdić M., Kosanović S. 2025. Green Infrastructure and Climate Resilience of Urban Neighborhoods: What Can the Citizens Do Together? Buildings, 15(3): 446
Moura P., Souza G. 2022. IQVU and the Right to the City: Brazilian redemocratization experience. International Planning History Society Proceedings, 19(1): 745-754
OECD. 2018. Divided Cities: Understanding Intra-urban Inequalities. OECD Publishing, Paris
Rzeńca A. i in. 2025. Participatory urban adaptation to climate change: A guide for the effective collaboration of local governments and city residents. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Sánchez-Fernández L. 2025. A note on the method of equal shares. Information Processing Letters, 190: 106576
Siemionek-Ruskań M., Siemionek-Lepczyńska A. 2024. The Essence of Green Participatory Budgeting. Journal of Environmental Management and Tourism, 15(4): 601-607
Taylor C.R., Afshan S., Lawrence K.L. 2025. Participatory Budgeting for Social Equity: A Comparative Analysis. Public Administration, padm.13055
Ziętek A. 2023. Mieszkańcy i lokalni aktywiści jako eksperci. Wstępna charakterystyka zjawiska. Kultura współczesna. Teoria, Interpretacje Praktyka, 2(122): 182-193
Rada Miasta i Gminy Szamotuły. 2019. Uchwała nr XI/95/2019 w sprawie przeprowadzenia konsultacji dotyczących budżetu obywatelskiego (Dz. Urzędowy Województwa Wielkopolskiego z 2020 r., poz. 6906).
Rada Miasta Stalowa Wola. 2024. Uchwała nr LXXVI/1030/2024 Rady Miejskiej w Stalowej Woli z dnia 7 marca 2024 r. (Dz. Urzędowy Województwa Podkarpackiego, poz. 1681).
Urząd Miasta Bieruń. 2024. Zarządzenie nr B.0050.7.2024 Burmistrza Miasta Bierunia z dnia 15 stycznia 2024 r. w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących wskazania zadań do Zielonego Budżetu miasta Bierunia (https://www.bierun.pl/download/B.0050.7.2024-2,2475.pdf; dostęp: 24.09.2025).
Urząd Miasta Dzierżoniów. 2025. Regulamin Zielonego Budżetu Dzierżoniowa na 2025 r. (Załącznik do Zarządzenia nr 37/2025 Burmistrza Dzierżoniowa z dnia 20 stycznia 2025 r.) (https://dzierzoniow.pl/sites/default/files/pliki/Regulamin%20ZBD%202025.pdf; dostęp: 24.09.2025).
Urząd Miasta Elbląg. 2025. Regulamin Programu Zielony Budżet miasta Elbląg w 2025 roku (https://m.wm.pl/2025/03/regulamin-programu-zielony-budzet-miasta-elblag-1266266.pdf; dostęp: 24.09.2025).
Urząd Miasta i Gminy Wieliczka. 2023. Zarządzenie nr 62/2023 Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka z dnia 3 marca 2023 r. w sprawie konsultacji społecznych dotyczących zadań do Zielonego Miliona (https://konsultacjejst.blob.core.windows.net/attachments-wieliczka/Zarz%C4%85dzenie%20Burmistrza%20Miasta%20i%20Gminy%20Wieliczka%20w%20sprawie%20konsultacji%20spo%C5%82ecznych%20dotycz%C4%85cych%20zada%C5%84%20do%20Zielonego%20Miliona.pdf; dostęp: 24.09.2025).
Urząd Miasta Katowice. 2020. Zarządzenie nr 823/2020 w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych do-tyczących wskazania zadań do Zielonego Budżetu miasta Katowice (https://bip.katowice.eu/Lists/Zarzadzenia/Attachments/11544/823-2020b.pdf; dostęp: 09.03.2026).
Urząd Miasta Łódź. 2024a. Zarządzenie nr 589/2024 w sprawie przeprowadzenia pierwszego etapu konsultacji społecznych dotyczących założeń Ekobudżetu dla Łodzi (https://uml.lodz.pl/files/public/dla_mieszkanca/decydujemy/2024_589_zarzadzenie.pdf; dostęp: 24.09.2025).
Urząd Miasta Łódź. 2024b. Zarządzenie nr 2865/2024 w sprawie powołania Zespołu Opiniującego propozycje zadań złożone w ramach konsultacji społecznych dotyczących wskazania propozycji zadań do Ekobudżetu dla Łodzi (https://bip.uml.lodz.pl/files/bip/public/rada_miejska/interpelacje/9/2024_2865.pdf; dostęp: 24.09.2025).
Urząd Miasta Łódź. 2024c. Zarządzenie nr 2882/2024 w sprawie ogłoszenia i przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących wskazania propozycji zadań do Ekobudżetu dla Łodzi (https://uml.lodz.pl/files/public/dla_mieszkanca/decydujemy/Zarzadzenie_Nr_2882_2024_.pdf; dostęp: 24.09.2025).
Urząd Miasta Mikołów. 2022. Zarządzenie Burmistrza Mikołowa nr 1321/177/22 z dnia 31 maja 2022 r. w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących wskazania zadań do Zielonego Budżetu Mikołowa.
Urząd Miasta Stalowa Wola. 2020. Bank pomysłów zebranych w trakcie diagnozy jako inspiracja dla dalszych działań (Załącznik nr 4 do regulaminu naboru i oceny pomysłów na działania dla Stalowej Woli do Planu Rozwoju Lokalnego i Planu Rozwoju Instytucjonalnego w ramach Programu „Rozwój Lokalny”) (https://www.stalowawola.pl/files/file_add/download/900_zalacznik-nr-4-bank-pomyslow.pdf; dostęp: 24.09.2025).
Urząd Miasta Ustka. 2019. Regulamin programu „Zielona Ustka” (Załącznik do Zarządzenia Burmistrza Miasta Ustka nr 0050.IKiOŚ.141.2019 z dnia 13 czerwca 2019 r.) (https://bip.um.ustka.pl/a,30310,zarzadzenie-nr-0050gkios2002021-z-dnia-9-wrzesnia-2021-roku-w-sprawie-zmiany-zarzadzenia-burmistrza-.html; dostęp: 24.09.2025).
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 1990 r. nr 16, poz. 95 z późn. zm.).
Gazeta Wyborcza. 2022, 21 października. „Zatrudnili” dzieci do zbierania głosów. Zapłatą zwolnienie z kartkówki (https://wiadomosci.onet.pl/lodz/szkoly-zatrudnily-dzieci-do-zbierania-glosow-na-budzet-obywatelski/8rjm6hf).
Miasto Lublin. 2021, 19 października. Nowa odsłona Zielonego Budżetu obywatelskiego – nabór projektów rusza 20 października (https://lublin.eu/mieszkancy/partycypacja/zielony-budzet-obywatelski/informacje-ogolne/nowa-odslona-zielonego-budzetu,47,3307,1.html; dostęp: 24.09.2025).
Miasto Stalowa Wola. 2023. Młodzieżowy i Zielony Budżet Obywatelski (https://www.stalowawola.pl/pl/mlodziezowy-i-zielony-budzet-obywatelski.html; dostęp: 24.09.2025).
Naszemiasto Ustka. 2023, 9 października. Zielona Ustka: Zapisy na warsztaty z architektury krajobrazu (https://ustka.naszemiasto.pl/zielona-ustka-zapisy-na-warsztaty-z-architektury-krajobrazu/ar/c1-8475495; dostęp: 24.09.2025).
Peters D., Skowron P. 2025. Method of Equal Shares (https://equalshares.net/; dostęp: 24.09.2025).
Redakcja Wroclife. 2017. Zielone WBO. Zaczynamy dogrywkę głosowania (https://archiwum.wroclife.pl/nasze-miasto/zielone-wbo-zaczynamy-dogrywke-glosowania/; dostęp: 24.09.2025).
UCLG. 2022. In Molina de Segura, a Youth Climate Participatory Budget to mainstream climate action into a city-wide participatory budgeting process (https://www.climate-chance.org/wp-content/uploads/2022/04/bt2022_cas-detude_espagne_molina-de-segura_eng.pdf; dostęp: 24.09.2025).
Urząd Miasta Bieruń. 2021, 10 maja. Katalog inspiracji – Zielony Budżet (https://www.bierun.pl/main/aktualnosci/idn:6674; dostęp: 24.09.2025).
License
Copyright (c) 2026 Piotr Wetoszka

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
