Abstract
The article presents a series of original basic research focused on estimating the demand for new housing development (ZAP) and spatial-demographic balances, which, in master plans, are a determinant of the area’s possibilities for spatial development in the borough. In addition to ZAP, the work included an overview of related demographic, housing and construction market dynamics. The study aimed to assess the impact of the expected results from the balance sheets on the improvement of spatial structures within boroughs as part of the ongoing reform of spatial planning. The result of the research shows that the introduced balancing model based on a uniform ZAP estimation algorithm for all local governments can hardly be considered an optimal solution. It is based on the concept of duplicating the results of urbanization of the last 20 years, which limits the development opportunities of most cities and, contrary to the intentions of the legislator, disproportionately promotes boroughs in suburbanization areas. In addition, the construction of the regulations is so incomplete that most municipalities outside of urban functional areas will receive an individual, uniform, flat-rate calculation – independent of the ZAP precomputing. A comparison of the results of the research subgroups raises uncertainty when it comes to the effects of future master plans, especially from the perspective of the country’s development priorities and the formation of its settlement structure.
References
Anderson P.J. 2008. The secret life of real estate. Shepheard-Walwyn, London.
Bal-Domańska B. 2017. Wybrane problemy szacunku wskaźników pojemności demograficznej w przekroju gmin. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, s. 21-30.
Dz.U. z 2015 r. poz. 1777. Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20150001777; dostęp: 12.05.2025).
Dz.U. z 2023 r. poz. 1688. Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230001688; dostęp: 12.05.2025).
Dz.U. z 2023 r. poz. 2758. Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie projektu planu ogólnego gminy, dokumentowania prac planistycznych w zakresie tego planu oraz wydawania z niego wypisów i wyrysów (https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230002758; dostęp: 12.05.2025).
Feltynowski M. 2016. Unsustainable spatial planning – the example of communities of the central region. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, s. 52-60.
Fogel P. 2012. Wskaźniki oceny polityki i gospodarki przestrzennej w gminach. Biuletyn KPZK PAN, 250.
Główny Urząd Statystyczny. 2024a. Bank Danych Lokalnych GUS (https://bdl.stat.gov.pl; dostęp: 12.12.2024).
Główny Urząd Statystyczny. 2024b. Prognoza ludności na lata 2023-2060 (https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-na-lata-2023-2060,11,1.html; dostęp:12.12.2024).
Harrison F. 1983. The Power in the land. Universe Books, New York.
Jadach-Sepioło A., Legutko-Kobus P. 2021. Suburbanizacja – ujęcie teoretyczne i specyfika w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. [W]: M. Śleszyński, M.J. Nowak, P. Legutko-Kobus, A. Hołuj, P. Lityński, A. Jadach-Sepioło, M. Blaszke (red.), Suburbanizacja w Polsce jako wyzwanie dla polityki rozwoju. Polska Akademia Nauk, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, Warszawa, s. 11-28.
Kafar D., Pawlik K. 2024. Plan ogólny. Podstawa planowania przestrzennego w gminie. C.H. Beck, Warszawa.
Kowalewski A., Mordasewicz J., Osiatyński J., Regulski J., Stępień J., Śleszyński P. 2014. Ekonomiczne straty i społeczne koszty niekontrolowanej urbanizacji w Polsce – wybrane fragmenty raportu. Samorząd Terytorialny, s. 5-21.
Kowalewski A.T., Markowski T., Śleszyński M. 2018. Koszty chaosu przestrzennego. Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Warszawa.
Kryczka P. 2019. Bilans terenów mieszkaniowych w kierunkach zagospodarowania przestrzennego gmin podmiejskich Wrocławia w kontekście suburbanizacji. Miasto. Temat rzeka, s. 33-48.
Lis P. 2015. Cykle mieszkaniowe. Rola rynku i państwa. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań.
Matuszko A., Mikołajczyk D., Nowak K., Bąk A. 2022. Bilans i chłonność demograficzna terenów mieszkaniowych Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Zeszyty Metropolitalne, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa-Kraków.
Maziarz A. 2024. Plan ogólny gminy w znowelizowanych przepisach ustawy o zagospodarowaniu i planowaniu przestrzennym. Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, s. 25-31.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii. 2023a. Uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=3097; dostęp: 12.05.2025).
Ministerstwo Rozwoju i Technologii. 2023b. Uzasadnienie do projektu rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie sposobu przygotowania projektu planu ogólnego gminy (https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12376658/katalog/13004579#13004579; dostęp: 10.05.2025).
Ministerstwo Rozwoju i Technologii. 2025. Podstawowe informacje o mieszkalnictwie w Polsce (https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/podstawowe-informacje-o-mieszkalnictwie-w-polsce; dostęp: 2.06.2025).
MPU. 2018. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania miasta Łodzi (https://mpu.lodz.pl/opracowania/studium/; dostęp: 6.05.2025).
Mrozek J. 2024. Plan ogólny gminy – charakterystyka i zagadnienia problemowe. Samorząd Terytorialny, s. 54-64.
Narodowy Bank Polski. 2024. Raport o sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2023 r. (https://nbp.pl/wp-content/uploads/2024/10/Raport-o-sytuacji-na-rynku-nieruchomosci-2023.pdf; dostęp: 20.05.2025).
Śleszyński P., Stępniak M., Mazurek D. 2018. Oszacowanie skutków presji inwestycyjnej i nadpodaży gruntów budowlanych w strefie podmiejskiej Warszawy na przykładzie gmin pasma zachodniego. Przegląd Geograficzny, 90: 209-240.
Sołtys J. 2018. Uwarunkowania i skutki żywiołowej suburbanizacji w Polsce. Czy opanowanie jej jest możliwe? Studia KPZK PAN, s. 40-50.
Sykała Ł. 2023. Ograniczenia i możliwości zarządzania procesami suburbanizacji i rozwoju przestrzennego polskich miast w kontekście doświadczeń zagranicznych. [W:] Suburbanizacja. Człowiek-Zmiana-Przestrzeń. Rządowa Rada Ludnościowa, Warszawa, s. 51-71.
Szlachetko K. 2024. Plan ogólny – nowe (?) narzędzie legislacji planistycznej. [W:] T. Bąkowski (red.), Legislacja planistyczna. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Warsza R., Pancewicz Ł., Kowalczyk N., Wysmyk-Lamprecht B. 2015. Nowe studium dla Łodzi jako narzędzie polityki „powrotu do miasta”. Przegląd Urbanistyczny, 11: 49-54.
License
Copyright (c) 2026 Robert Warsza

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
